III SA/Wa 3001/15

| | | Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Paulina Paczkowska po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi S. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej orzekającej o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z pozostałymi członkami zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od gier postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy S. W. (dalej jako "skarżący") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jego zarobki nie pozwalają na ustanowienie pełnomocnika z wyboru bez znacznego uszczerbku dla jego sytuacji finansowej. Ponadto skarżący wskazał, że jest ojcem niepełnosprawnej córki, która wymaga stałej opieki. Skarżący oświadczył, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Z oświadczeń skarżącego wynika, że z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód w wysokości 437,79 zł netto (łączny dochód netto to ok. 2.000 zł). Z kolei miesięczne wydatki na wyżywienie, ubranie i transport publiczny to ok. 1.100 zł, opłata za rehabilitację i lekarstwa, w tym cześć dla córki 700 zł. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, został on wezwany do nadesłania dodatkowych dokumentów oraz złożenia oświadczeń dotyczących jego sytuacji finansowej i majątkowej, tj.: zeznania podatkowego za 2017 r., lub w inny sposób udokumentowania wysokości dochodów uzyskanych za ten rok, wskazania źródła dochodów skarżącego, które stanowi różnicę pomiędzy miesięczną wysokością dochodów netto określoną przez skarżącego na ok. 2.000 zł a wynagrodzeniem za pracę, które wynosi tyko 437,79 zł netto miesięcznie oraz udokumentowania wysokości tego dodatkowego dochodu, nadesłania kopii przykładowych rachunków uiszczanych przez skarżącego za media, przedstawienia miesięcznych niezbędnych wydatków skarżącego wraz ze wskazaniem źródła pokrycia tych wydatków (zestawienie miesięcznych dochodów i wydatków). Na wykonanie wezwania zakreślono termin 7 dni. Wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 12 marca 2018 r., zatem termin na wykonanie wezwania upływał wraz z dniem 19 marca 2018 r. Do dnia podjęcia rozstrzygnięcia skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów ani nie założył dodatkowych wyjaśnień w sprawie. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Wskazać należy, że prawo pomocy obejmować powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności, nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260). Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji i dokumentów przedstawionych przez stronę. Oznacza to, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Wnioskodawca powinien być zatem zainteresowany przedłożeniem wszelkich dokumentów, które poświadczają jego sytuację materialną i możliwości płatnicze. Rzeczywista sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie może budzić żadnych wątpliwości. W przedmiotowej sprawie, wobec wątpliwości co do sytuacji finansowej skarżącego i jego możliwości płatniczych, wezwano skarżącego do nadesłania określonych dokumentów potwierdzających jego sytuację majątkową. Skarżący nie odpowiedział na wezwanie referendarza sądowego i nie nadesłał żądanych dokumentów oraz informacji. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ocenia taką sytuację jednoznacznie. Jeżeli strona w jakikolwiek sposób uchyla się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów służących ocenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to musi się liczyć z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyjęcia jej wniosku za uzasadniony (por. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009 r., I FZ 71/09, z 23 lipca 2009 r., II FZ 260/09 z 28 lipca 2009 r., I OZ 744/09). W ocenie referendarza sądowego, wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżący nie przedstawił w sposób klarowny i dostateczny swojej sytuacji majątkowej. Brak nadesłania żądanych informacji uniemożliwia ocenę spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy tj. ocenę tego, czy skarżący jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego, a jeśli tak, to w jakim zakresie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że jego dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę wynosi 437,79 zł, przy czym łączny dochód wynosi 2000 zł. Jednocześnie skarżący podał, że jego koszty utrzymania (wyżywienie, ubranie i transport publiczny) wynoszą 1100 zł miesięcznie. Nadto skarżący ponosi koszty opłaty za lekarstwa i rehabilitację w wysokości 700 zł, w tym część za córkę. Odnosząc się do powyższych oświadczeń należy wskazać, skarżący nie przedstawił w sposób jasny i klarowny swojej sytuacji finansowej, w szczególności nie wyjaśnił rozbieżności w wysokości łącznego dochodu tj. 2.000 zł a otrzymywanego wynagrodzenia za pracę w kwocie 437,79 zł. Skarżący nie złożył również dodatkowych wyjaśnień, chociażby tych dotyczących łożenia na córkę. Powyższe było natomiast niezbędne dla oceny możliwości finansowych skarżącego. Zauważyć należy, że w sytuacji, w której wnioskodawca nie przedstawia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie –powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Przyznanie tego prawa jest bowiem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie na podstawie wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów (posiadanych środków finansowych) i ponoszonych wydatków. Skoro w rozpoznawanej sprawie skarżący nie przedstawił w sposób rzetelny i wyczerpujący swojej sytuacji finansowej brak jest podstaw do stwierdzenia, że sytuacja, w której się znajduje wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.