III SA/Wa 301/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług od lutego 2000 r. do stycznia 2001 r. p o s t a n a w i a 1. zwolnić stronę od wpisu od skargi powyżej 100,- zł 2. odmówić stronie przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie J..Z. (dalej "Skarżący" lub "Wnioskodawca" albo "strona") zwrócił się na formularzu PPF z 15 lutego 2013 r. o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał na następujące okoliczności: - od 2005 r. utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego (936,76 zł); - po dokonaniu opłat za mieszkanie stronie pozostaje 500 zł na utrzymanie; - - posiada mieszkanie o pow 37 m²; - prowadzi rozdzielne gospodarstwo domowe z żoną; Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego z 22 lutego 2013 r. skarżący poinformował, że: miesięczne koszty mieszkania wynoszą 491 zł; - przedłożył rozliczenie podatkowe za 2011 r., wymiar świadczeń emerytalnych, wyciągi z rachunków bankowych, wymiar opłat czynszowych, opłat za energię elektryczna, gaz, telefon, Internet. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie lub rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. o prawo pomocy w zakresie częściowym. Referendarz sądowy zauważa, że jedynym wymagalnym kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania jest obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 293 zł. Do wymagalnego kosztu sądowego należy odnosić wniosek skarżącego, ponieważ powstały każdorazowo obowiązek zapłaty zależności należy rozważać z uwzględnieniem aktualnej (z daty zapłaty należności) sytuacji finansowej strony, która to sytuacja może zmieniać się. Referendarz sądowy zauważa, że skarżący zakwestionował decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. o odmowie stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług. Mając na uwadze zestawienie wysokości wpisu od skargi, wymaganego po przyznaniu prawa pomocy, w wysokości 100 zł, który jest jedynym kosztem sądowym wymagalnym w sprawie na obecnym jej etapie, wysokość uzyskiwanych miesięcznie przez stronę dochodów wskazanych powyżej oraz posiadanych oszczędności, których wysokość wynika z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych, należało uznać zdolność strony do wygospodarowania kwoty – w sumie - 100,- zł na poczet postępowania sądowego z pozostawionych w dyspozycji strony środków. Skarżący bowiem dysponuje, przez cały miesiąc, kwotą wolną na rachunku bankowym, co świadczy tak o prowadzeniu zrównoważonej gospodarki finansowej, jak o zdolności wygospodarowania środków we wskazanej powyżej kwocie. Znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku o prawo pomocy ma też fakt, że uiszczenie wymaganego wpisu od skargi warunkuje możliwość rozpoznania przez Sąd I instancji skargi, tj. warunkuje dostęp strony do Sądu, jak też obowiązki związane z poratowaniem zdrowia, które spoczywają na stronie – stąd rozstrzygniecie o prawie pomocy wykraczające ponad wynikającą z treści odpisu z rachunku bankowego zdolność strony do poczynienia oszczędności na wydatki nie[przewidziane. Podejmując rozstrzygnięcie referendarz sądowy ma na uwadze wskazówki interpretacyjne, zgodnie z którymi ograniczenie prawa do sądu polega na nałożeniu na stronę obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w wysokości, jaka w świetle okoliczności konkretnej sprawy jest nadmierna (wyrok z dnia 19 czerwca 2001 roku w sprawie Kreuz przeciwko Polsce, skarga nr 28249/95; wyrok z dnia 26 lipca 2005 roku w sprawie Kniat przeciwko Polsce, skarga nr 71731/01). Mając na uwadze rodzaj sprawy (stwierdzenie nadpłaty), uiszczenie przez nią wpisu w wysokości prawie 300 zł należało uznać za wysokość nadmierną. Referendarz sądowy ocenia rzeczywiste możliwości poniesienia kosztów przez stronę oraz fazy postępowania sądowego – tu warunkujące rozpoznanie przez Sąd I instancji - w której uiszczenie kosztów sądowych ma nastąpić (wyrok z dnia 19 czerwca 2001 roku w sprawie Kreuz przeciwko Polsce, skarga nr 28249/95; wyrok z dnia 26 lipca 2005 roku w sprawie Jedamski, Jedamska przeciwko Polsce, skarga nr 73547/01; wyrok z dnia 19 kwietnia 2011 roku w sprawie Elcomp sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 37492/05). Z tych powodów referendarz sądowy uznał, na podstawie art.243 § 1, art. 245 § 1, § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., jak w sentencji.