III SA/Wa 301/13
WyrokWSA w Warszawie2013-06-18
Skład orzekający: Marta Waksmundzka-Karasińska, Krystyna Kleiber, Dariusz Kurkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług, uwzględniając dokonane wpłaty i umorzenia, a także czy prawidłowo rozliczył kwoty wyegzekwowane w postępowaniu egzekucyjnym?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania przez Dyrektora Izby Skarbowej. W szczególności, organ nie wyjaśnił w sposób należyty zarzutu dwukrotnego pobrania należności w drodze egzekucji i decyzji rozkładającej zaległości na raty, a także nie przedstawił szczegółowego sposobu rozliczenia kwoty wyegzekwowanej. Sąd wskazał również na potrzebę wyjaśnienia, dlaczego wpłaty były zaliczane na zaległości z późniejszych okresów, a nie wcześniejszych.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o zwrot nadpłaty w podatku od towarów i usług za okres od lutego 2000 r. do stycznia 2001 r., wskazując na nieprawidłowości w działaniu organów podatkowych. Organy odmówiły stwierdzenia nadpłaty, uznając, że dokonane wpłaty i umorzenia zostały prawidłowo rozliczone. Skarżący zarzucił błędy w ustaleniu stanu faktycznego, w tym dwukrotne pobranie należności i nieprawidłowe uwzględnienie umorzenia części zaległości. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając decyzję Dyrektora Izby Skarbowej.Rozstrzygnięcie
1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz J. Z. kwotę 1510 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Krystyna Kleiber, sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, Protokolant referent stażysta Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za okres od lutego 2000 r. do stycznia 2001 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz J. Z. kwotę 1510 zł (słownie: tysiąc pięćset dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W dniu 25 maja 2011 r. J. Z., dalej jako Skarżący wniósł do Urzędu Skarbowego W. pismo zatytułowane "wniosek o zwrot nadpłaty". W dniu 8 sierpnia 2011 r. Skarżący uzupełnił wniosek wskazując, że wniosek nie dotyczy stwierdzenia nadpłaty w trybie art. 75 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749), dalej: Ordynacja podatkowa, a podstawę żądania stanowią wyroki Sądów Administracyjnych. Jako powód wystąpienia wskazał nieprawidłowości w działaniu organu podatkowego po wydaniu decyzji z dnia [...] grudnia 2000 r., wydanej w sprawie umorzenia odsetek za zwłokę za okres od 27 marca 2000 r. do 24 listopada 2000 r. od niewpłaconego w terminie podatku od towarów i usług.
Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty w podatku od towarów i usług za 2000 r. na ww. wniosek Skarżącego przeanalizowaniu uznając, iż brak jest podstaw do wszczęcia postępowania we wnioskowanym zakresie i
Pismem z dnia 24 października 2011 r. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, w którym wniósł o jego uchylenie.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia 8 marca 2012 r. uchylił w całości zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazał, iż w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ pierwszej instancji powinien wyjaśnić wątpliwości dotyczące ustalenia przedmiotu żądania Strony i podjąć działania zmierzające do wydania rozstrzygnięcia w zakresie wnioskowanym przez Stronę.
Naczelnik Urzędu Skarbowego W. w związku z wskazaniami organu odwoławczego pismem z dnia 26 czerwca 2012 r. zwrócił się do Skarżącego na podstawie art. 155 Ordynacji podatkowej o doprecyzowanie wniosku z dnia 25 maja 2011 r. w zakresie:
1. żądanej kwoty zwrotu - czy jest to kwota 12 666,00 zł,
2. wysokości żądanej kwoty odsetek,
3. wskazania czy przedmiotem żądania są również koszty egzekucyjne, jeśli tak to w jakiej wysokości.
W dniu 9 lipca 2012 r. wpłynęło do organu pierwszej instancji pismo Skarżącego w którym wskazał, iż przedmiotem żądania jest:
1. zgodnie z wyliczeniem przedstawionym w piśmie z dnia 09.10.2008 r. kwota 12 666,00 zł na którą składają się:
- kwota 4 512,00 zł, która powinna być umorzona decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r.,
- kwota 5 794,00 zł stanowiąca zajęcie z konta bankowego firmy w drodze egzekucji poborcy podatkowego pobrana dwukrotnie za te same okresy rozliczeniowe co w decyzji z [...].05.2001 r.,
- kwota 2 431,00 zł stanowiąca nienależnie zapłacone odsetki i opłatę prolongacyjną wynikająca z decyzji z [...] maja 2001 r.,
2.kwota odsetek w wysokości 17 255,00 zł naliczana od dnia 29.04.2002 r.,
3. kwota ostatecznego roszczenia pomniejszona o dokonany w dniu 13 września 2011 r. zwrot kwoty 5 324,00 zł wynosi 24 597,00 zł.
Naczelnik Urzędu Skarbowego W. decyzją z dnia [...] września 2012 r., odmówił stwierdzenia nadpłaty z tytułu podatku od towarów i usług za okres od lutego 2000 r. do stycznia 2001 r. w żądanej kwocie 24 595,00 zł.
Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie w którym wniósł o jej uchylenie w całości i orzeczenie o zwrocie nadpłaty, ewentualnie o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi, który ją wydał.
Zaskarżonej decyzji zarzucił wady w zakresie ustalenia stanu faktycznego. Wskazał, że z akt sprawy wynika, że żądanie zwrotu nadpłaty pojawia się znacznie wcześniej niż ostatnie pismo w tej sprawie datowane 25 maja 2011 r. i powołane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.. Podniósł, iż takich wystąpień było kilka i znajdują się w aktach sprawy (pismo procesowe z dnia 29.03.2004r., 01.10.2004r., 21.01.2005r. i 7.03.2008r.). Zauważył, że wniosek z 24 listopada 2000r. dotyczył umorzenia wszystkich istniejących w dacie jego złożenia zaległości w podatku VAT. Zdaniem Skarżącego decyzja z dnia [...] grudnia 2000r. wydana w odpowiedzi na wniosek wskazuje na takie rozstrzygnięcia. Podkreślił, że wszelkie dane konieczne do prawidłowego ustalenia kwoty do umorzenia były dostępne Naczelnikowi Urzędu Skarbowego W. i wynikają również z obszernych wyjaśnień, które złożył w przeprowadzonych bezpośrednich rozmowach z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego W. (notatka z wizyty w dniu 07.09.2012r.). W ocenie Skarżącego zakres umorzenia musi być uwzględniony przy rozpatrywaniu wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Skarżący podniósł, iż decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. umorzona została kwota 4.512,30 zł, co w ocenie Skarżącego oznacza także przyznanie zarówno oczekiwanej przez podatnika interpretacji decyzji z [...] grudnia 2000r. jak i zerowego zadłużenia za przedmiotowy okres (02/2000r. do 01/2001 r. ), co całkowicie uzasadnia wniosek o zwrot nadpłaty z dnia 25 maja 2011 r. potwierdzony pismem z dnia 8 sierpnia 2012 r.
Powyższe ustalenia w ocenie Strony potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy a pomijane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. rozstrzygnięcia:
- wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17.09.2003r., sygn. akt III SA 2843/01,
- decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] stycznia 2006r.
- decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] lutego 2009r.
- wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 7 października 2010r., sygn. akt III SA/Wa 18363/10,
- decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] grudnia 2012r.
Skarżący wskazał, iż przedstawiona w skarżonej decyzji tabela wyliczeń jest wykonana na potrzeby chwili obecnej i jest w całkowitej niezgodności ze stanem okresu, którego dotyczy, tj. wydrukiem komputerowym karty kontowej podatnika za okres 05.06.2000r. - 23.03.2001 r. znajdujący się w aktach sprawy. W wyliczeniu tym widnieje umorzenie (decyzja z dnia [...].XII.2000r.) w kwocie 1490,80 zł co nie znajduje potwierdzenia w "karcie kontowej" za ww. okres.
Ponadto zdaniem Skarżącego całkowicie zignorowany został fakt dwukrotnego pobrania należności za okres 02.2000r. - 09.2000r.( patrz egzekucja z konta oarz decyzja z dnia [...] maja 2001r.) , a kwotę umorzoną decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. potraktowano jakby była umorzona w roku 2001 (wniosek z dnia 22.05.2001 r.).
Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż Skarżący dokonywał wpłat należnego podatku za okresy rozliczeniowe od lutego 2000 r. do stycznia 2001 r. z opóźnieniem, w wyniku czego na dzień 28 lutego 2001 r. zaległość z tytułu podatku od towarów i usług wyniosła 9 294,40 zł. Organ egzekucyjny w dniach [...] i [...].05.201 r. ściągnął w drodze egzekucji kwotę 5.794,24 zł, która została zaksięgowana na należność główną, odsetki za zwłokę i koszty egzekucyjne za okres od lutego 2000 r. do stycznia 2001 r.
Następnie w dniu [...] czerwca 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. decyzją umorzył zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za okres od lutego do listopada 2000 r. w kwocie: 5 209,30 zł, w tym należność główną 4512,30, odsetki: 812,40 zł. Powyższa kwota powiększona o odsetki za okres od dnia wydania decyzji do dnia zwrotu została zwrócona na rachunek bankowy w dniu 12 września 2011 r. w łącznej kwocie 5 324,70, w tym należność główna: 4 512,30 zł, odsetki 697,00 zł. W związku z powyższym za okres od lutego 2000 r. do stycznia 2001 r. powstała nadpłata w wysokości 459,84 zł, która została zaliczona zgodnie z art. 76 Ordynacji podatkowej na poczet późniejszych nieterminowo płaconych przez Stronę zobowiązań w podatku od towarów i usług w okresie do dnia 25 maja 2011 r., tj do dnia złożenia wniosku.
W związku z powyższym stwierdził, iż organ pierwszej instancji zasadnie odmówił stwierdzenia nadpłaty z tytułu podatku od towarów i usług za okres od lutego 2000 r. do stycznia 2001 r. Zaznaczył, iż wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia nadpłaty jest konsekwencją uprzedniego zaliczenia przedmiotowej kwoty na poczet zaległości podatkowych Strony.
Wskazał, iż Organ pierwszej instancji w skarżonej decyzji przedstawił w sposób szczegółowy rozliczenie dokonanych przez Skarżącego wpłat podatku od towarów i usług za ww. okres, w którym uwzględnił wszystkie decyzje wydane w latach poprzednich. W tabeli szczegółowo podano kwoty należności podatkowych, kwoty wpłat oraz sposoby zaksięgowania ww. wpłat oraz sposób zaksięgowania wydanych w latach poprzednich decyzji dotyczących umorzenia zaległości podatkowych. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w W. końcowy stan rozliczeń wskazuje na brak nadpłaty z tytułu podatku od towarów i usług za okres od lutego 2000 r. do stycznia 2001 r. Zaznaczył, iż w zapisach księgowych nie znajduje potwierdzenia fakt dwukrotnego pobrania należności za okres od lutego do września 2000 r., na co wskazuje Strona w odwołaniu. Podniósł, iż z pisma organu pierwszej instancji z dnia 22 października 2012 r., wynika, że wpłaty dokonywane przez Skarżącego w trybie egzekucji administracyjnej były zaliczane na wpłatę kolejnych nieuregulowanych w terminie zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług.
W świetle powyższego zarzuty zawarte w odwołaniu Organ uznał za bezzasadne. Natomiast przedstawione w odwołaniu fakty za pozostające bez w pływu na rozstrzygnięcie sprawy.
W skardze na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej Skarżący zarzucił
naruszenie:
- art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji Podatkowej przez jego błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie polegające w szczególności na przyjęciu, że definicja nadpłaty z tego przepisu dotyczy jedynie nadpłat w nim wymienionych, a nie wszystkich rodzajów nadpłat.
- art. 188 Ordynacji Podatkowej przez oddalenie zgłoszonego wniosku dowodowego z wydruku komputerowego ( karta kontowa podatnika ) za okres 05.06.2000r - 23.03.2001 r.
- art. 120, 122, 180, 187, 191, 192, 194, Ordynacji Podatkowej przez wydanie decyzji która ma wady w zakresie ustalenia stanu faktycznego.
- art. 200 § 1 przez pozbawienie Strony możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.
- art. 210 Ordynacji Podatkowej przez wydanie decyzji pozbawionej pełnego uzasadnienia prawnego i faktycznego.
- art. 200 § 1 przez pozbawienie Strony możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.
W uzasadnieniu wskazał, iż wniosek z 24 listopada 2000 roku dotyczył umorzenia wszystkich istniejących w dacie jego złożenia zaległości w podatku VAT. Zdaniem Skarżącego decyzja z [...] grudnia 2000 roku wydana na odpowiedzi na wniosek wskazuje na takie rozstrzygnięcia. Podniósł, iż obowiązek ustalenia przedmiotu decyzji, a więc kwoty do umorzenia spoczywa ostatecznie na organie wydającym decyzję, a nie na podatnika. Podkreślił, że wszelkie dane konieczne do prawidłowego ustalenia kwoty do umorzenia były dostępne Naczelnikowi Urzędu Skarbowego W.. Zakres umorzenia musi być uwzględniony przy rozpatrywaniu wniosku o stwierdzenie nadpłaty. W ocenie Skarżącego potwierdza to jego pismo z 2 kwietnia 2001 roku na które brak jest formalnej reakcji. Skarżący podniósł w nim szczególnie brak realizacji decyzji z dnia [...] grudnia 2000r. oraz o jej właściwą interpretację. W ocenie Skarżącego sprawy te mają podstawowe znaczenie dla całości sprawy i są decydujące w kwestii powstania nadpłaty
Zaznaczył, iż wydanie decyzji z [...] kwietnia 2011 roku, o umorzeniu kwoty 4.512,30 złotych po ponad 10 latach potwierdza twierdzenie o zakresie umorzenia, co decyduje o wielkości nadpłaty. Wskazał, iż jego stanowisko potwierdzają dokumenty, znajdujące się w aktach sprawy, pomijane i lekceważone przez Dyrektora i Naczelnika Urzędu Skarbowego, na które wskazał w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto podtrzymał pozostałe zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji Naczelnik Urzędu Skarbowego W.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie wskazane w niej zarzuty Sąd uznał za zasadne.
Decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Postępowanie, w toku którego doszło do wydania zaskarżonej decyzji, zostało wszczęte wnioskiem strony z 25 maja 2011r. We wniosku tym podatnik zwrócił się o zwrot nadpłaty w podatku od towarów i usług. Jako powód roszczenia wskazano nieprawidłowości w działaniu organu podatkowego po wydaniu decyzji z dnia [...] grudnia 2000r. umarzającej odsetki za zwłokę za okres 27 marca 2000 do 24 listopada 2000 od niewpłaconego w terminie podatku od towarów i usług. Na skutek wezwania do sprecyzowania wniosku wskazał, że przedmiotem toczącej się sprawy jest okres 02/2000 do 01/2002r;, kwota żądania wynosi 24.597 zł., na która to kwotę składają się :
- kwota która winna być umorzona decyzja z dnia [...] grudnia 2000r. (4.512 zł),
- kwoty wyegzekwowane w drodze egzekucji ( 5.794zł) , pobrane dwukrotnie za te same okresy rozliczeniowe (decyzja z dnia [...] stycznia 2001r. oraz egzekucja),
-odsetki i opłaty prolongacyjne, wynikające z decyzji z dnia [...] stycznia 2001r, nienależnie zapłacone ,
- kwota odsetek w wys. 17.255 zł naliczana od 29.04.2002r.,
W pierwszej kolejności, mając na uwadze, że wniosek Skarżącego dotyczy stwierdzenia nadpłaty za okres od lutego 2000 do stycznia 2001, przedmiotem analizy winny być ustalenia dotyczące możliwości merytorycznego orzekania w tej sprawie (art. 79 § 2 oraz art. 80 § 1 i 3 O.p.). Skarżący wskazywał, że z żądaniem stwierdzenia nadpłaty występował już od 2004r., jednak przesłane Sądowi akta sprawy nie pozwalają na dokonanie weryfikacji twierdzeń Podatnika.
W myśl zasady legalizmu, określanej także jako zasada praworządności (art. 120 O.p.), organy podatkowe są zobowiązane działać na podstawie przepisów prawa. Organy podatkowe nie są zatem uprawnione do podejmowania wobec podatników jakichkolwiek działań, które nie miałyby wyraźnej podstawy w przepisach prawa. Dotyczy to wydawania decyzji podatkowej, ale także wszystkich innych czynności procesowych wykonywanych przez organ podatkowy w toku postępowania podatkowego. Zasada legalizmu jest podstawową zasadą państwa prawnego, uregulowaną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483; dalej powoływana: Konstytucja RP), która swoje powtórzenie znajduje w art. 120 O.p. Oznacza ona, że właściwy w sprawie organ musi rozpoznać sprawę co do istoty, na podstawie obowiązującego prawa mającego zastosowanie w konkretnym stanie faktycznym (por. wyroki NSA: z dnia 7 września 1994 r., sygn. akt III SA 1111/93, ONSA 1995, nr 3, poz. 120, z dnia 16 listopada 2006 r., sygn. akt II FSK 1419/05, Lex nr 263875). Organ administracji publicznej powinien więc przestrzegać w tym zakresie zarówno przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego, tj. rozstrzygać "na podstawie i w granicach prawa".
Sad wskazuje, że decyzje w niniejszej sprawie zostały wydane w postępowaniu wszczętym na skutek złożonego przez Stronę wniosku. Złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty powoduje wszczęcie postępowania na żądanie strony (art. 165 § 1 O.p.). Treść żądania musi mieć oparcie w przepisach prawa materialnego. Organy muszą zatem w pierwszej kolejności ustalić, czy istotnie obowiązuje norma (w znaczeniu dostatecznie określonym dla potrzeb rozstrzygnięcia),na podstawie której strona może się domagać określonej treści rozstrzygnięcia, warunkuje to bowiem dopuszczalność wszczęcia postępowania (art. 165a O.p., por. też B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki- Ordynacja podatkowa. Komentarz- Wrocław 2006, s. 655 i 659).Jeżeli podstawa taka w przepisach prawa materialnego istnieje, to ona i treść żądania determinują przedmiot postępowania. Jeżeli istnieją przesłanki do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, wydana decyzja dotyczyć więc musi tak zdefiniowanego przedmiotu (art. 207 § 2 O.p.).
W postępowaniu o stwierdzenie nadpłaty przedmiot i zakres postępowania determinuje treść art. 72 i n. O.p.
Stosownie do przepisu art. 72 1 pkt 1 O.p. za nadpłatę uważa się kwotą nadpłaconego lub nienależnie pobranego podatku. Przedmiotem wniosku o stwierdzenie nadpłaty jest m.in. żądanie zwrotu kwot wyegzekwowanych w postępowaniu egzekucyjnym, a także żądanie zwrotu kwoty odsetek.
Podnieść także należy, że zgodnie z ogólnymi zasadami określonymi w przepisach art. 121 i art. 122 ustawy organy podatkowe podejmują wszelki niezbędne działania do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyjaśnienia sprawy.. Zgodnie z poglądami orzecznictwa sądowego (vide orzeczenia NSA z dnia 26 października 2005 roku sygn. akt FSK 188/05 i oraz z dnia 27 października 2005 roku FSK 2438/04) dla właściwiej realizacji zasady prawdy obiektywnej konieczne jest zarówno ustalenie okoliczności zgodnych ze stanem rzeczywistym jak również prawidłowa ich kwalifikacja. Organ podatkowy jest zobligowany do podjęcia działań, które są niezbędne do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. W przypadku zaniechania czynności o charakterze obligatoryjnym - organ dopuszcza się uchybienia zasadzie prawdy materialnej. Przyjmuje się, że organ jest zobowiązany do wyczerpującego zbadania wszelkich okoliczności faktycznych i prawnych związanych z określoną sprawą w celu odtworzenia jej rzeczywistego obrazu i uzyskaniu podstawy do trafnego zastosowania przepisu prawa (Wacław Dawidowicz; Ogólne postępowanie administracyjne, Zarys systemu; Warszawa 1962, str 108). Podnieść zatem należy, iż zarówno materiał dowodowy, jak i jego ocena winny – zgodnie z art. 210 § 4 ustawy Ord. pod. powinny znaleźć swoje odzwierciedlenie w tezach uzasadnienia decyzji podatkowej. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Uzasadnienie prawne musi zaś zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne winno być spójne i logiczne, tak by z jego treści w sposób niebudzący wątpliwości wynikał ustalony przez organ podatkowy stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia podatkowego. Norma ta jest uzupełnieniem postanowień zawartych w art. 124 ustawy Ord. pod., zgodnie z którym organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu. Wyjaśnienie przesłanek, którymi kierują się organy przy załatwianiu sprawy winno znaleźć się w szczególności w uzasadnieniu decyzji podatkowej.
W ocenie Sądu Dyrektor Izby Skarbowej uchybił powyższym zasadom.
Po pierwsze wyjaśnienia wymaga zarzut " dwukrotnego pobrania należności poprzez egzekucję z konta oraz decyzję z dnia [...] maja 2001r." Skarżący na rozprawie podnosił, ze decyzja z dnia [...] maja 2001r. w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług za okres od lutego 2000 do stycznia 2001r. weszła do obrotu prawnego i jej postanowienia zostały w całości wykonane przez Skarżącego, który uiścił wszystkie należności w kwotach i terminach w niej wskazanych. Z zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu pierwszej instancji nie wynika, aby kwoty wpłacone przez Skarżącego (w okresie od 27 lipca 2001 do 25 kwietnia 2002), a wynikające z decyzji z dnia [...] maja 2001r. zostały uwzględnione w przedstawionych przez organy rozliczeniach. Jednocześnie wskazać należy, że w dniu [...] i [...] maja 20021r (a więc w dacie wydania wskazanej wyżej decyzji w przedmiocie rozłożenia na raty) organ egzekucyjny ściągnął w drodze egzekucji kwotę 5.794,24 zł, która została zaksięgowana na należność główną, odsetki za zwlokę i koszty egzekucyjne za ten sam okres, za który zaległości rozłożono Skarżącemu na raty decyzją z dnia [...] maja 2001r.
Nie przedstawiono Skarżącemu sposobu rozliczenia kwoty 5.794,24 ściągniętej w drodze egzekucji. Wskazanie w sposób ogólny, w jakiej wysokości zaliczono kwotę na należność główną, odsetki za zwłokę i koszty egzekucyjne, nie spełnia cech prawidłowego uzasadnienia decyzji, które ma przekonać stroną Skarżącą o prawidłowości stanowiska organów. Należy przedstawić sposób rozliczenia, z którego będzie wynikało jaką konkretnie kwotę zaksięgowano na poczet jakiej zaległości, w jakiej wysokości.
Wyjaśnienia wymaga także, dlaczego wpłacane przez Skarżącego kwoty począwszy od listopada 2000r. były zaliczane na zaległości od sierpnia 2000r., gdy z tabeli zawartej w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji wynika, ze Skarżący posiadał zaległości wcześniejsze ( od lutego 2000r.)
Odnosząc się do zarzutów Skarżącego wyjaśnić należy, że w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty organ podatkowy nie ma możliwości weryfikowania ustaleń zawartych w ostatecznych decyzjach. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] grudnia 2000r. umorzono Skarżącemu kwotę odsetek za zwłokę w wysokości 1490 zł.. Zupełnie niezrozumiałe dla Sądu jest wskazywanie w wyliczeniu wysokości ostatecznego roszczenia kwoty 4 512 zł., która zdaniem Skarżącego powinna być umorzona decyzja z dnia [...] grudnia 2000r. Jeżeli rozstrzygnięcie zawarte w tej decyzji było dla Strony niesatysfakcjonujące, bo np. niezgodne z wnioskiem Strony, mogła kwestionować to we właściwym trybie, składając odwołanie. Z akt nie wynika, aby takie odwołanie zostało złożone. Nadto ze znajdującego się w aktach sprawy wniosku o umorzenie z dnia 24 listopada 2000r. ( karta 27akt adm.) wynika, ze jego treścią było umorzenie należności odsetkowych, wynikłych z opóźnienia wpłat podatku, a nie wszystkich istniejących zaległości w podatku VAT, jak podnosi Strona.
Jako bezpodstawny ocenić należy zarzut oddalenia przez organ złożonego wniosku dowodowego z wydruku komputerowego (karta kontowa podatnika) skoro jak wyjaśnił na rozprawie sam Skarżący wniosek ten został oddalony w 2008r., a więc przed złożeniem wniosku z dnia 25 maja 2011r. inicjującego wszczęcie niniejszego postępowania. Nie mniej jednak organ zobowiązany będzie wyjaśnić, dlaczego, jak twierdzi Strona, w wydruku tym nie uwzględniono kwoty 1490 zł wynikającej z decyzji z [...] grudnia 2000r.
Sąd uznając, że zaskarżona decyzji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania : art.121 § 1, 122, art. 200 §1, art. 210 §1 pkt 6 Op., działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł o niewykonalności uchylonej decyzji do czasu uprawomocnienia wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło