III SA/Wa 3016/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Kurasz po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłat sądowych w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Pismem z dnia 13 listopada 2013 r. Skarżąca – A. S., wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2013 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. Pismem z dnie 12 grudnia 2013 r. na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2013 r., Skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 12.100 zł, w terminie 7 dni - pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego Skarżąca, pismem z dnia 30 grudnia 2013 r. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Powołała się na fakt dokonanych w toku postępowania egzekucyjnego zajęć rachunków bankowych, wierzytelności, wynagrodzeń, posiadanych udziałów oraz fakt ustanowienia hipoteki przymusowej na mieszkaniu. Wskutek powyższych działań niemożliwe stało się wykonywanie przez Skarżącą działalności gospodarczej. Główni jej kontrahenci, tj. sąd okręgowy i prokuratura wojskowa wyłączyły bowiem Skarżącą z wyznaczania do tłumaczeń. Utraciła ona zatem stałe i główne źródło zarobkowania. Z uwagi na brak majątku oraz toczące się postępowanie egzekucyjne Skarżąca nie ma także możliwości pozyskania środków finansowych w postaci kredytu czy pożyczki. Posiadane rachunki bankowe wykazują ujemne saldo na poziomie kilku milionów. Skarżąca nie ponosi kosztów wynagrodzenia pełnomocnika, gdyż będzie ono należne wyłącznie w przypadku wygranej. Do majątku zaliczyła mieszkanie, udziały w spółkach, samochód osobowy. Skarżąca posiada szereg kredytów, które łącznie stanowią wydatek rzędu 7.000 zł. Kredyty te są na różnym etapie spłacania w związku z ich restrukturyzacją i ugodami. Część z nich została wypowiedziana. Od 2011 r. Skarżąca przebywa z przerwami na zwolnieniu lekarskim. W 2013 r. zdiagnozowano u niej [...] oraz inne choroby współistniejące. W tym czasie Skarżąca utrzymywała się z zasiłku chorobowego. Obecnie stara się o świadczenie rehabilitacyjne. Skarżąca przedstawiła tytuły wykonawcze, zawiadomienia o zajęciu, wyciąg z księgi wieczystej, pierwszą stronę decyzji z [...] grudnia 2012 r., postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, zeznania podatkowe, wyciągi bankowe, pismo w sprawie wypowiedzenia umowy, zaświadczenia lekarskie, dokumentację medyczną. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że nie prowadzi z synem wspólnego gospodarstwa domowego. Wskazała, że do września 2013 r. przysługiwał jej zasiłek chorobowy w wysokości 1.600 zł. Po tej dacie nie posiada żadnych środków utrzymania i jest aktualnie na etapie ubiegania się o zasiłek rehabilitacyjny. Skarżąca podała, że początkowo bieżące utrzymanie zapewniało jej korzystanie z kredytów (karty kredytowe, limity w rachunkach bieżących), a później także wspomniany zasiłek. Obecnie większość kredytów jest postawiona w stan wymagalności, zaś Skarżąca korzysta z pomocy przyjaciół i rodziny. Skarżąca przesłała rozliczenie ze spółdzielni mieszkaniowej wskazujące na wysokość czynszu (973,17 zł), fakturę za energię elektryczną (409 zł/2 miesiące), Internet i TV (104,98 zł) oraz telefon komórkowy (160 zł), potwierdzenia wpłat na poczet kredytów, informacje o stanie zadłużenia, wypowiedzeniu umów, wyciągi bankowe, korespondencję z bankami i spółdzielnią mieszkaniową dotyczącą zadłużenia. Postanowieniem z dnia 18 marca 2014 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca pismem z dnia 28 marca 2014 r. wniosła sprzeciw od ww. postanowienia wnioskując o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie określonym we wniosku PPF. W uzasadnieniu wskazała, że osobami, które w największym wymiarze pomagają Skarżącej są członkowie jej najbliższej rodziny, przede wszystkim jest to jej syn M. S. oraz córka M. S., a także matka D. N., natomiast w pozostałym zakresie jest to szerokie grono przyjaciół. Skarżąca wskazała, że z uwagi na zajęte rachunki bankowe pomoc odbywa się w formie gotówkowej. Przyjaciele wspomagają Skarżącą kwotami w zależności od aktualnych potrzeb oraz możliwości, natomiast członkowi rodziny pomagają w finansowaniu wydatków związanych z bieżącymi zobowiązaniami oraz zobowiązaniami w bankach. Jedynymi potwierdzeniami jakie Skarżąca posiada w na udzieloną pomoc są potwierdzenia płatności dokonywanych przez córkę Skarżącej na rachunek spółdzielni mieszkaniowej oraz zakładu energetycznego. Córka reguluje ww. należności z własnego rachunku bankowego. Na potwierdzenie powyższego Skarżąca nadesłała potwierdzenie przelewów na łączną kwotę 8.840,72 zł. Skarżąca dodała, że nie jest w stanie określić w jakiej wysokości poszczególne osoby udzieliły jej pomocy. Ponadto Skarżąca wskazała, że z uwagi na zajęte rachunki bankowe pomoc odbywa się w formie gotówkowej. Łączna wysokość otrzymanej pomocy odpowiada wysokości spłacanych zobowiązań kredytowych (pożyczkowych), bieżącymi rachunkami (media) oraz żywnością. Skarżąca podniosła, że jej zobowiązania kredytowe w łącznej wysokości 20.000 zł należy zaliczyć do bieżących, podstawowych potrzeb, gdyż zaprzestanie spłacania poszczególnych zobowiązań mogłoby się wiązać z utratą posiadanego mieszkania, które jest zabezpieczone hipoteką. Skarżąca przedłożyła kolejne dokumenty świadczące o staraniach Skarżącej zmierzających do uregulowania zobowiązań w stosunku do poszczególnych wierzycieli, przede wszystkim banków. Do pisma Skarżąca dołączyła również ukopię umowy z dnia 2 lutego 2012 r. zawartą ze S. Sp. z o.o. z której wynika, że wynagrodzenie za reprezentowanie Skarżącej jest należne S. dopiero po zakończeniu toczącego się sporu i tylko w przypadku pozytywnego jego zakończenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, jeżeli nie został on odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu spowodowało zatem usunięcie z obrotu prawnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 marca 2014r. Pod względem skutków prawnych jest ono traktowane jako nieistniejące. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 2 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.), co oznacza że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na stan finansowy, nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd, dokonał analizy danych zawartych w nadesłanym formularzu PPF (do formularza Skarżąca dołączyła szereg dokumentów m.in. tytuły wykonawcze, zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego, zeznania PIT -36L, kartę informacyjną leczenia szpitalnego), piśmie z dnia 27 stycznia 2014 r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie referendarza sądowego (do pisma Skarżąca dołączyła m.in. rozliczenie ze spółdzielni mieszkaniowej wskazujące na wysokość czynszu (973,17 zł), fakturę za energię elektryczną (409 zł/2 miesiące), Internet i TV (104,98 zł) oraz telefon komórkowy (160 zł), potwierdzenia wpłat na poczet kredytów, informacje o stanie zadłużenia, wypowiedzeniu umów, wyciągi bankowe, korespondencję z bankami i spółdzielnią mieszkaniową dotyczącą zadłużenia), a także sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego (do którego Skarżąca dołączyła m.in. umowę ugody z [...] S.A., oświadczenie o poddaniu się egzekucji, harmonogram spłat, umowę nr [...] zawartą pomiędzy Skarżącą a S. Sp. z o.o.). Zgodnie z oświadczeniami Skarżącej popartymi licznymi dokumentami wobec Skarżącej toczą się postępowania egzekucyjne wskutek czego Skarżąca utraciła możliwość wykonywania działalności gospodarczej. Posiadane rachunki bankowe wykazują ujemne saldo na poziomie kilku milionów. Skarżąca wskazała, że posiada szereg kredytów, które łącznie stanowią wydatek rzędu 7.000 zł. Kredyty te są na różnym etapie spłacania a część z nich została wypowiedziana. Skarżąca od 2011 r. przebywa z przerwami na zwolnieniu lekarskim. W 2013 r. zdiagnozowano u niej [...] oraz inne choroby współistniejące. W tym czasie Skarżąca utrzymywała się z zasiłku chorobowego. Obecnie stara się o świadczenie rehabilitacyjne. Wskazała, że do września 2013 r. przysługiwał jej zasiłek chorobowy w wysokości 1.600 zł. Po tej dacie nie posiada żadnych środków utrzymania i jest aktualnie na etapie ubiegania się o zasiłek rehabilitacyjny. Skarżąca podała, że początkowo bieżące utrzymanie zapewniało jej korzystanie z kredytów (karty kredytowe, limity w rachunkach bieżących), a później także wspomniany zasiłek. Obecnie większość kredytów jest postawiona w stan wymagalności, zaś Skarżąca korzysta z pomocy przyjaciół i rodziny. Porównując sytuację finansową Skarżącej oraz należny w niniejszej sprawie wpis sądowy od skargi w wysokości 12.100 zł Sąd uznał, iż Skarżąca nie jest w stanie, bez uszczerbku koniecznego dla swojego utrzymania, ponieść wymaganych od niej kosztów sądowych. W świetle tych danych Sąd doszedł do przekonania, że Skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadne jest zatem przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 260 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji