III SA/Wa 3020/17

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 27/11/2018 r po rozpoznaniu wniosku M. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...]/7/2017 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 r. i 2012 r. p o s t a n a w i a odmówić Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie; 1) Zgodnie z art. 245 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. 2) Skarżący M. Z. (dalej także jako "Strona") wnioskiem zawartym na formularzu PPF z 29/10/2018 r., zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazał, że: - nie prowadzi działalności, "spłaca długi"; uzyskuje niewielki dochód z tytułu umowy o pracę (368,62 zł); - żona nie osiąga dochodu; - ma na utrzymaniu córkę; toczy się wobec niego wiele postępowań podatkowych; - w następstwie postępowań nie jest w stanie prowadzić efektywnej działalności; - jest zobowiązany ponosić oczywiste koszty, takie jak konieczność opłacania usług księgowych, należności za media, raty kredytów, i leasingowe; - ma w kwocie 27 tys. zł (względem A. B.); - zobowiązania i miesięczne wydatki wynoszą ok ok 1,5 tys. zł (dane z rubryki 11 formularza)- z żoną łączy go ustrój majątkowy rozdzielności małżeńskiej. Odpowiadając na wezwanie urzędnika sądowego z 7.11.2018 r., pismem z 20/11/2017 r. przedstawił, w punktach 1-17, część informacji o elementach kalkulacji kosztów życia i finansowania wydatków. Wyjaśnił także, ze wynagrodzenie dla Kancelarii zostanie wypłacone w oparciu o zasądzoną wysokość kosztów procesowych. Zadeklarował przekazanie załączników, wyszczególnionych w pkt 1-4 w piśmie z 20/11/2017 r. Wskazał nadto, dom należy do Sp. z o.o. i Skarżący wynajmuje go, otrzymuje pomoc od matki (finansowanie zakupu odzieży, posiłków, materiałów szkolnych), miesięczny koszt utrzymania gospodarstwa domowego wynosi 2120 zł (różnica niepokryta osobistym dochodem jest pożyczana od znajomych lub uzyskiwana w drodze "barteru"). Nadto Skarżący wskazał, że jego sytuacja uległa pogorszeniu, ponieważ ma zajęte rachunki bankowe, zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej, nie jest w stanie podjąć dodatkowych czynności w celu uzyskania dochodu. Nawet uzyskanie podwyżki u pracodawcy (2100 zł za październik) nie zmieniło sytuacji Strony, ponieważ uzyskane środki zostały przeznaczone na spłatę zobowiązań. Spodziewa się wystawienia pierwszych tytułów wykonawczych za zobowiązania prywatnoprawne (np. 30 tys. zł za paliwo). 3) Referendarz sądowy na tym etapie postępowania daje wiarę twierdzeniom Strony o subiektywnym przekonaniu o jej nienajlepszej sytuacji życiowej – zwłaszcza w obliczu możliwych nakładów o niebagatelnej wysokości w następstwie egzekwowania zaskarżonej decyzji. Nie bez znaczenia bowiem dla oceny przywołanej dolegliwości związanej z regulowaniem zobowiązań publicznoprawnych jest rozmiar czynności, które organy administracji kwestionują powołując się na fakt "stwierdzenia czynności, które nie zostały dokonane", czy "zaniżenie wartości sprzedaży ciągnika siodłowego". Wymagalne koszty sądowe w sprawie, tj. wpis od skargi kasacyjnej, wynoszą 1656 zł. W ocenie urzędnika sądowego, brak jest w sprawie podstaw do przyznania Stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Tylko bowiem z deklaracji Strony wynika, ze uzyskuje ona (aktualnie) – miesięcznie – kwotę 2100 zł (pkt 15 pisma z 20/11/2018 r.), zaś w utrzymaniu gospodarstwa domowego może liczyć na pomoc rodziny (pkt 12 pisma). Nadto, do momentu zawieszenia działalności gospodarczej w 2018 r. uzyskiwała przychód (w wysokości ok 45 tys. zł) i ponosiła z tego przychodu inne wydatki związane z działalnością gospodarczą. Tymczasem koszt sądowy w sprawie to nic innego, jak następstwo (sposobu) prowadzenia przez Skarżącego działalności gospodarczej, której ryzyko powinien uwzględniać, to jest tzw. "koszt działalności gospodarczej". Wydaje się, jak wynika z argumentacji z rubryki 5 formularza ppf, że nikt lepiej, niż Skarżący nie rozumie konieczności ponoszenia kosztów prowadzonej działalności. Referendarz sądowy nie doszukał się by Skarżący wykazał powody do uprzywilejowania obowiązku ponoszenia innych wydatków z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej – "kosztem" zobowiązań względem Sądu. Drugorzędny wobec tych uwag jest fakt, że z dorobku prawnego wynika, że Skarżący powinien z osiągniętych, zarówno w 2016 r jak i w 2017 r. nie wspominając już o 2018 r. , przychodów z a b e z p i e c z y ć środki na poczet kosztów działalności, w tym na poczet kosztów postępowania sądowego, tym bardziej, że wobec dysponowania profesjonalną pomocą prawną, historii i rodzaju sporów – konieczność ich poniesienia znajdowała się w sferze dużego prawdopodobieństwa: na konieczność uwzględniania tego czynnika w procesie rozważania gwarancji dostępu do Sądu wskazuje orzecznictwo Trybunału Praw Człowieka. Równie nietrafione są argumenty za pomocą których Skarżący stara się wykazywać, że rozdzielność majątkowa łącząca go z żoną i jego niskie dochody uniemożliwiają mu pokrycie kosztów postępowania w sprawie. Zdaniem referendarza sądowego, ani rozdzielność majątkowa, ani wysokość przepływów na rachunku bankowym (przekraczająca rozmiar wpisu od skargi kasacyjnej), wobec argumentów podniesionych powyżej, nie wskazują na niemożność wygospodarowania niespełna 1700 zł tytułem kosztów wpisu od skargi kasacyjnej. Nie ma zatem w sprawie żadnego powodu, by zwolnić Skarżącego od ciężaru kosztów sądowych, mimo – jak wskazano na wstępie – argumentacji Strony, nacechowanej dużymi emocjami. Dla wyniku sprawy nie ma decydującego znaczeniu ocena faktu zwrotu Stronie kwoty 500 zł w sprawie (z tytułu nadpłaconego wpisu), choć z racji treści poczynionych uwag w postępowaniach o prawo pomocy, zakończonych względem Strony (w szczególności wobec ustalonego obowiązku poczynienia oszczędności), okoliczność ta ma walor dopełniającego argumentu. 4) Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., należy zadecydować jak w sentencji.