III SA/Wa 3029/10

III SA/Wa 3029/10 P O S T A N O W I E N I E dnia 19 kwietnia 2011 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 kwietnia 2011 r. po rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2010 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty należności objętych restrukturyzacją z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 1992 i 2000 rok, podatku od towarów i usług za marzec i kwiecień 2000 roku, zryczałtowanego podatku dochodowego od sprzedaży nieruchomości za 1999 rok oraz ustalenia opłaty restrukturyzacyjnej p o s t a n a w i a przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi oraz ustanowienia pełnomocnika (adwokata) z urzędu Skarżąca J. J., we wniosku złożonym na formularzu PPF, zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, tj. adwokata. W uzasadnieniu wskazała, że nie pracuje i przebywa w więzieniu do 20 lutego 2011 r. Podniosła, iż uzyskiwana emerytura, która zajęta jest przez komornika, nie wystarcza na poniesienie miesięcznych opłat. Oświadczyła, że odbywała karę pozbawienia wolności (15 lat), a cały majątek ruchomy i nieruchomy przekazała darowizną. Złożyła też stosowne oświadczenie w Urzędzie Skarbowym W. Z uwagi na fakt, że oświadczenia Skarżącej okazały się niewystarczające dla pozytywnego rozpoznania wniosku, referendarz sądowy wezwał Skarżącą do przedłożenia dodatkowych dokumentów obrazujących sytuację majątkową Skarżącej. W odpowiedzi na wezwanie Skarżąca przedłożyła zeznania o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty PIT-36, z których wynika, że w roku 2010 r. Skarżąca uzyskała dochód w kwocie 59.082,60 zł w roku 2009 r. dochód w kwocie 36.556,15 zł. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada rachunków bankowych i nie korzysta z pomocy społecznej. Podniosła, że emerytura po odliczeniu zajęcia komorniczego wynosi 650 zł. Skarżąca oświadczyła, że jej córka nie pracuje, wnuczka przebywa na urlopie macierzyńskim, a druga wnuczka studiuje. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na podstawie art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy Sąd rozpatruje w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Obowiązek wyjaśniania oraz udokumentowania sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie Skarżącej. Do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych przez stronę okoliczności. Ponadto należy mieć na uwadze, iż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Zauważa się, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy należy wykazać rzeczywistą sytuację majątkową strony z uwzględnieniem zarówno wydatków, jak i dochodów, która – poddana ocenie Sądu – może być przyczyną przyznania stronie prawa pomocy. W niniejszej sprawie Skarżąca uprawdopodobniła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, wpisu sądowego należnego w sprawie (2.000 zł) oraz kosztów usług profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie referendarza sądowego, Skarżąca wywiązała się z niniejszej powinności, bowiem dopełniła ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Poza wypełnionym formularzem wniosku PPF, załączyła dokumenty potwierdzające jej sytuację życiową i finansową. Dzięki temu referendarz sądowy był w stanie ocenić rzeczywistą sytuację majątkową. W ocenie referendarza sądowego mimo faktu, iż – jak wynika z dokumentacji złożonej przez Skarżącą – Skarżąca uzyskuje regularne przysporzenia pieniężne (emerytura) to z uwagi na jej obciążenia finansowe (zajęcie komornicze) nie jest możliwym, aby poniosła koszty wpisu sądowego oraz koszty usług profesjonalnego pełnomocnika jakim jest adwokat bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z powyższym wskazać należy, iż sytuacja finansowa i życiowa Skarżącej uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - wpisu od skargi i ustanowienia adwokata. Skarżąca wykazała bowiem, iż nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu od skargi oraz kosztów usług profesjonalnego pełnomocnik, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7, postanowiono jak w sentencji.