III SA/Wa 303/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak, , po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania adwokata z urzędu w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia: przyznać skarżącej prawo pomocy zakresie w zakresie całkowitym poprzez zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III, wzywające do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 145 zł, Skarżąca – M. B., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Argumentowała, że ze względu na ubóstwo nie jest w stanie uiścić podatku od spadku. Podkreśliła też, że uzyskuje dochody z emerytury w wysokości 816 zł, z których musi opłacić stałe wydatki na RWE w wysokości 370 zł (co dwa miesiące), 213 zł (rata w banku), 30 zł (telefon), leki (100 zł). Jednocześnie z oświadczenia Skarżącej wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem, synową i wnuczką (ur. 1995 r.). Posiada dom o powierzchni 120 m² i mieszkanie o powierzchni 80 m². Syn zarabia 2500 zł a synowa 2000 zł. W piśmie z 27 lutego 2012 r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie referendarza sądowego do przekazania dodatkowych informacji o jej sytuacji majątkowej, skarżąca wyjaśniła że pomimo wspólnego zamieszkiwania prowadzi odrębne od syna gospodarstwo domowe, ponieważ "dzielą nas kondygnacje wyposażone w indywidualne WC, łazienki i kuchnie". Skarżąca utrzymuje się z emerytury i nie wykonuje żadnej pracy zarobkowej. Powołała się na ograniczoną sprawność fizyczną, zwłaszcza "zimową porą". Opisała swoje samopoczucie oraz oceniła pracę urzędów. Wskazała na bezradność w załatwianiu spraw urzędowych. Postanowieniem z 2 marca 2012 r. referendarz sądowy przyznał Skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie uznając, że nie ma konieczności ustanawiania zawodowego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania. W piśmie z 14 marca 2012 r., potraktowanym jako sprzeciw od ww. postanowienia, Skarżąca wyjaśniła, iż w dotychczasowym postępowaniu o przyznanie prawa pomocy starała się uprawdopodobnić, że winno być ono przyznane we wnioskowanym zakresie. Podniosła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w kwocie 270 zł, tytułem wpisu od skarg (rozpoznawana sprawa i sprawa o sygn. akt III SA/Wa 304/12). Po odliczeniu wszystkich opłat zostaje jej bowiem około 300 zł emerytury. Zapłacenie kwoty 270 zł pozbawi ją środków do życia na cały miesiąc. Skarżąca wskazała, że syn z synową nie są w stanie jej pomóc, ponieważ wszystkie ich środki pochłania rehabilitacja siedemnastoletniej córki, która przeszła cztery operacje ortopedyczne i do szóstego roku życia nie chodziła. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, jeżeli nie został on odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu spowodowało zatem usunięcie z obrotu prawnego postanowienia referendarza sądowego z 2 marca 2012 r. Pod względem skutków prawnych jest ono traktowane jako nieistniejące. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje tylko i wyłącznie gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyjętą zasadą postępowania sądowego jest bowiem, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko wykazanie przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. M. B. wniosła o zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Sąd uznał za wiarygodne jej wyjaśnienia zawarte w formularzu PPF, a także w piśmie z 27 lutego 2012 r. w których wskazała, że otrzymuje emeryturę w wysokości 816 zł, jednak po opłaceniu wszystkich opłat pozostaje jej około 300 zł na życie. Sąd podkreśla również, że z wyjaśnień Skarżącej wynika, iż prowadzi one odrębne od syna i synowej gospodarstwo domowe. W świetle tych danych Sąd doszedł do przekonania, że Skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadne jest zatem przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Rozstrzygnięcie to podyktowane jest realizacją gwarantowanego przepisami Konstytucji prawa do sądu. Ograniczenia natury finansowej Skarżącej nie mogą uniemożliwiać kontroli, przez niezawisły sąd, działalności organów administracji publicznej. Z tej przyczyny, na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.