III SA/Wa 3038/06

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po analizie w dniu 7 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]lipca 2006 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie 1. D. Sp. z o.o. zwana "Skarżącą", reprezentowana przez pełnomocnika będącego doradcą podatkowym R. O., złożyła na urzędowym formularzu PPPr z dnia 11 stycznia 2008 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy. Spółka stwierdziła, ze "kwota należna tytułem wpisu (...) jest kwotą niebagatelną, której zapłata łączy się z uzasadnionymi trudnościami". Skarżąca wskazała, że: - w związku z toczącymi się wobec spółki postępowaniami podatkowymi oraz egzekucyjnymi, spółka nie prowadzi obecnie żadnej działalności gospodarczej i koncentruje się na ochronie swoich praw w toku postępowań administracyjnych - nie posiada środków na rachunkach bankowych, - prowadzenie wobec spółki wielu równoległych postępowań podatkowych w podatku od towarów i usług i w podatku dochodowym i egzekucja będąca następstwem tych postępowań spowodowały utratę płynności finansowej spółki i urzeczywistniło groźbę zakończenia przez nią działalności, - brak jest jakichkolwiek nadwyżek pieniężnych, które mogłyby zostać przeznaczone na uiszczenie kwoty wpisu. Spółka oznaczyła wysokość kapitału zakładowego na kwotę 500000,-, wartość środków trwałych wnioskodawcy na 0,0,-, wysokość zysku i strat – także na kwotę zero. 2. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 30 stycznia 2008 r. spółka poinformowała o tym, że prowadzone przez organ czynności kontrolne spowodowały całkowity paraliż działalności gospodarczej spółki, gdyż organ podatkowy zajął wszystkie rachunki bankowe spółki. Wszelkie wolne środki finansowe zostały przekazane na uregulowanie należności pracowniczych i stąd też brak wystarczających środków, które pozwoliłyby na pokrycie kosztów sporządzenia bilansów finansowych, począwszy od 2003 r. do chwili obecnej. Konsekwencją powyższego jest niemożność sporządzenia deklaracji podatkowej CIT. Pełnomocnik skarżącej wskazał nadto, że nie korzysta ona z rachunków bankowych i nie ma środków na sporządzenie zestawienia aktualnych należności i zobowiązań, jakie przysługują jej wobec osób trzecich. Nieprowadzenie działalności gospodarczej oraz będący przyczyną zaprzestania tej działalności brak środków pieniężnych powoduje to, że spółka nie osiąga przychodów, dochodów oraz nie wykazuje obrotu, który wiązałby się z koniecznością dokonywania wpłat z tytułu należności podatkowych. Skarżąca wskazała, ze nie posiada wierzytelności, a jej zobowiązania wynikają tylko z prawa podatkowego. Poza informacjami o zajęciach praw majątkowych przez organy podatkowe spółka nie posiada żadnych informacji postępowaniach egzekucyjnych. Skarżąca wskazała, że ze względu na "nieprecyzyjny zakres informacji, do przedstawienia których wzywa Spółkę Wojewódzki Sąd Administracyjny w pkt 6 pisma z 17 stycznia 2008 r. nie ma możliwości dokładnego ustosunkowania się do całości wezwania". Zdaniem spółki, środki na wpis pochodzą z zewnętrznych źródeł finansowania. Ponadto, "w wielu przypadkach kwota wpisu została skredytowana przez Pełnomocnika Spółki, którego wynagrodzenie oparte jest na konstrukcji sukces fee". Wynagrodzenie i zwrot kosztów dla pełnomocnika nastąpi dopiero po osiągnięciu celów założonych dla prowadzonych postępowań. Spółka sprecyzował swój wniosek o prawo pomocy i wskazała, ze domaga się zwolnienia od kosztów sądowych – w całości. 3. Referendarz sądowy zauważa, że na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym wymaganym w sprawie III SA/Wa 3086/06 jest kwota wpisu od skargi kasacyjnej, którą skarżąca powinna uiścić w wysokości 7814,- zł i kwota opłaty za sporządzenie uzasadnienia wyroku, zatem z uwzględnieniem – przede wszystkim – tych wartości należy rozpoznać wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Zdolność do ponoszenia przez stronę postępowania ciężarów finansowych powinna być oceniania z każdorazowym uwzględnieniem jej aktualnej sytuacji finansowej, która może zmieniać się. Warunkiem przyznania osobie prawnej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie, iż skarżąca nie ma jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania - art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a. Spółce można przyznać prawa pomocy w zakresie częściowym, a zatem, np. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego, jeżeli wykaże, ze nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W sytuacji, kiedy informacje zawarte w treści formularza PPF są niewystarczające, należy wezwać stronę o ich uzupełnienie, z precyzyjnym wskazaniem zakresu uzupełnienia, co nastąpiło w sprawie. 4. Wątpliwości referendarza sądowego dotyczyły stanu majątkowego spółki, w którym znajdowała się, kiedy prowadziła działalność i osiągała przychód. Odzwierciedlenie tego stanu umożliwi podjęcie - przez referendarza sądowego – działań w celu ustalenia przepływów finansowych, rodzajów transakcji finansowych podejmowanych przez spółkę i skutków tych działań dla kondycji finansowej spółki. Harmonijność wpłat i wypłat, ich zgodność z wartościami wyrażonymi w fakturach i przebiegiem działalności gospodarczej utrwalonej w innych dokumentach, byłyby informacjami, które ułatwiłyby postępowanie w sprawie o przyznanie prawa pomocy, ponieważ analiza wyczerpujących danych o stanie finansów strony i przyczynach tego stanu mogłaby być przyczyną zmiany oceny sytuacji majątkowej strony dokonanej w sprawie. 5. Pomimo wezwania referendarza sądowego nie zostały przekazane Sądowi informacje o bilansie rachunków zysków i strat za ostatnie dwa lata prowadzenia działalności, informacje o posiadanych w tamtym czasie środkach finansowych, ani informacje o wykorzystaniu posiadanych środków – w szczególności o kwotach i terminach dokonania wpłat na poczet należności podatkowych. Nie znane pozostały dane dotyczące posiadanych środków na rachunkach bankowych i stopniu zaspokojenia z nich należności względem Skarbu Państwa – niezależnie od przedstawienia ogólnikowych informacji o prowadzeniu egzekucji wobec spółki. Referendarz sądowy zwraca przy tym uwagę na fakt, że także uprzednio skierowane do skarżącego wezwanie z 25 października 2006 r. nie zostało wykonane w sposób, który wskazywałby na dochowanie minimalnych standardów dbałości o swoje interesy, co zostało ocenione – w odniesieniu do obowiązku podpisania formularza przez osoby uprawnione do reprezentowania spółki - prawomocnym postanowieniem NSA z 23 kwietnia 2007 r. sygn. I Fz 121/07. Ocenę tą należy podzielić w analizowanej sprawie także z tego powodu, że referendarz sądowy swoje kompetencje w rozpatrywaniu prawa pomocy powinien wykonywać z uwzględnianiem zasad przyśpieszania i upraszczania postępowania, co utrudnia mu korzystanie z innych źródeł informacji – poza skarżącą i jej pełnomocnikiem. Zatem, jeżeli skarżąca oczekuje korzystnego dla niej rozstrzygnięcia w prawie pomocy, powinna – przede wszystkim - umożliwić referendarzowi podjęcie takiego właśnie rozstrzygnięcia, co oznacza obowiązek ścisłego wykonywania wezwań Sądu. 6. Referendarz sądowy zauważa zarazem, że przy deklarowanej uprzednio, tożsamej z obecną, sytuacją majątkową skarżącej, przy braku jakiegokolwiek majątku, środków finansowych, pomocy, etc. został w sprawie uiszczony wpis w kwocie ponad 15 tys. zł. Także z tego powodu za nieuzasadniony należało uznać zarzut pełnomocnika skarżącej, co do braku możliwości i potrzeby wyczerpującego ustosunkowania się do wezwania o wskazanie źródeł pochodzenia środków na wpis od skargi, zwłaszcza, że pełnomocnik sugerowanych źródeł pochodzenia środków w żaden sposób nie uprawdopodobnił. Jeżeli skarżąca, znajdująca się obecnie – wg jej deklaracji – w takim stanie materialnym, jak podczas wnoszenia skargi do Sądu I instancji, kiedy uiściła, w tej samej sprawie, pomimo deklarowania – także - braku jakichkolwiek środków finansowych, koszty związane z postępowaniem sądowym w wysokości dwukrotnie przekraczającej wysokość kosztów wymaganych obecnie, to fakt ten nakłada na referendarza sądowego obowiązek wnikliwego sprawdzenia jej kondycji finansowej i uzyskania wiarygodnej odpowiedzi, co do pochodzenia zasobów. Rolą profesjonalnego pełnomocnika jest natomiast wykazanie pochodzenie środków pieniężnych, w taki sposób, żeby przyjęcie przez Sąd jego wyjaśnień nie było przyczyną powstania podejrzenia o naruszenie zasad doświadczenia życiowego, zwłaszcza, kiedy skarżący został wezwany o przedstawienie wskazanych informacji z urzędu. 7. Nie zrozumiały dla referendarza sądowego pozostał sposób postępowania skarżącej, reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, który powinien – przy uwzględnianiu wzorca osoby odpowiedzialnej za swoje czyny – zdawać sobie sprawę z pozostawienia bez wyczerpującej odpowiedzi wezwania – dwukrotnego – o wyjaśnienie sytuacji majątkowej strony. Informacje, o które zwrócił się referendarz sądowy powinny być możliwe do uzyskania pod warunkiem, że strona prowadziła działalność gospodarczą, zgodnie z wymogami prawa, natomiast skutki zaniechania w tym względzie obciążają stronę, tak jeżeli chodzi o skuteczne udowodnienie faktów, jak skutki tego w postępowaniu o prawo pomocy. 8. Bez wpływu na pozytywny wynik sprawy jest twierdzenie skarżącej o tym, że nie posiada wiedzy o prowadzonych przez organy skarbowe postępowaniach egzekucyjnych, ponieważ rolą jej jest uzyskanie i dostarczenie tych informacji, a referendarz sądowy nie ma kompetencji – ani uprawnień - do wyręczenia jej w przedstawieniu informacji niezbędnych do rozpoznania sprawy. Uwaga ta odnosi się także do aktualnego stanu rachunków bankowych, niezależnie od możliwości z ich korzystania oraz do faktu prowadzenia, nie tylko aktualnie, działalności gospodarczej i wykazania wysokości obrotu i sprawozdań finansowych. 9. Wskazane powyżej informacje umożliwiłyby referendarzowi odtworzenie sytuacji majątkowej i gospodarczej skarżącej, analizę procesów gospodarczych zachodzących od wskazanych cezur czasowych, a w konsekwencji – ocenę sytuacji majątkowej skarżącej i zdolności ponoszenia przez nią kosztów sądowych w sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. referendarz sądowy stwierdził, że nie udało mu się w sprawie uzyskać informacji umożliwiających pozytywne rozpoznanie wniosku, zatem był zobowiązany zadecydować, jak w sentencji.