III SA/Wa 3040/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska, po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. w P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2012 r. postanawia: przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPPr, Skarżący – S. w P., wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że S. jest w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Wymagalne zobowiązania wobec dostawców wynoszą ponad 2 mln 300 tys zł, co zagraża zachowaniu płynności finansowej. Przede wszystkim jednak może rodzić trudności w zaspokojeniu potrzeb zakładu w leki i konieczny sprzęt do udzielania świadczeń zdrowotnych. S. nie jest w stanie bez ujemnych konsekwencji w zakresie możliwości zaspakajania potrzeb związanych z prowadzona działalnością leczniczą uiścić jakiejkolwiek opłaty. Wskazano również, że trudności finansowe Skarżącego wynikają z jednej strony ze zbyt małego finansowania publicznej służby zdrowia, z drugiej zaś – z konieczności wydatkowania dużych kwot np. na podatek od nieruchomości. Ponadto S. musiał wybudować lądowisko dla helikopterów, co także stanowiło znaczny wydatek. Z oświadczenia o majątku i dochodach Skarżącego wynika, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych S. wynosi [...] zł, wysokość środków trwałych za ostatni rok bilansowy – 63.891.129,78 zł. Wysokość straty za ostatni rok wyniosła 2.378.743,20 zł. Na trzech rachunkach bankowych Skarżący dysponuje środkami w łącznej wysokości ok. 650 tys zł. Do wniosku załączono bilans za okres do 31 października 2013 r. oraz wyciągi z rachunków bankowych. Postanowieniem z 17 stycznia 2014 r. Referendarz sadowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od tego postanowienia Skarżący podniósł, że szpital jako podmiot leczniczy nie będący przedsiębiorcą środki na funkcjonowanie otrzymuje od Narodowego Funduszu Zdrowia za świadczenia zdrowotne udzielane osobom ubezpieczonym w Funduszu. Z tego powodu nie może być traktowany na równi z podmiotami prowadzącymi działalność gospodarczą. W ocenie Skarżącego, zły stan służby zdrowia jest powszechnie znany a dokonana przez referendarza sądowego ocena sytuacji majątkowej, nie odzwierciedla rzeczywistego stanu, w jakim znajduje się szpital. Zdaniem Skarżącego, oceniając jego wniosek należy wziąć pod uwagę również zadania jakie wykonuje, zasady współżycia społecznego, zobowiązania wobec dostawców oraz koszty związane z ponoszonymi inwestycjami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) -dalej: "P.p.s.a." zasadą jest, że każdy ponosi koszty postępowania związane z jego udziałem w sprawie. Zmniejszenie ciężaru finansowego wiążącego się z prowadzeniem sprawy może nastąpić przez przyznanie stronie, na jej wniosek, prawa pomocy. W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego koszty sądowe obejmują koszt wpisu sądowego od skargi w kwocie 3.099 zł. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podnieść należy, że ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził większe rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy - mimo zaistnienia przesłanek ustawowych - od uznania sądów. Wskazać przy tym należy, że prawo do sądu nie może być prawem iluzorycznym, co oznacza, że w każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty sądowe miałyby stanowić barierę dla sądowego rozpatrzenia sprawy, sąd jest obowiązany do takiego rozstrzygnięcia, które umożliwi stronie wniesienie skargi. W ocenie Sądu, w kontekście przedstawionej argumentacji i złożonych dokumentów, żądanie skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym uznać należy za uzasadnione, gdyż skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podnieść przede wszystkim należy, że skarżący jako jednostka sektora finansów publicznych związany jest dyscypliną finansową przejawiającą się wymogiem przestrzegania ram planu finansowego, czyli planów procesów gromadzenia oraz wydatkowania publicznych środków pieniężnych. Ta okoliczność odróżnia go od "zwykłych" podmiotów gospodarczych, które działając na rynku gospodarczym mogą swobodnie dysponować własnymi środkami. Dlatego też niezaplanowane wydatki w postaci opłat sądowych nie mogą być traktować na równi z wydatkami zaplanowanymi i związanymi z udzielaniem świadczeń zdrowotnych, działalnością dydaktyczną i badawczą. Oceniając możliwości finansowe Szpitala, Sąd wziął po uwagę stan środków pieniężnych zgromadzonych na jego rachunku bankowym, a w szczególności ich przeznaczenie oraz fakt, że wnioskujący jest zakładem opieki zdrowotnej, działającym w sektorze usług zdrowotnych. Posiadane na rachunkach środki, w ocenie Sądu, nie mogą decydować o kondycji finansowej Szpitala, albowiem są to środki przeznaczone m.in. na zaspokojenie bieżącej działalności Szpitala, spłatę zobowiązań wobec kontrahentów, wynagrodzenia dla pracowników. W tym kontekście należy mieć również na uwadze wskazywane informacje, co do aktualnego zadłużenia Szpitala w wysokości 2 mln 300 tys. zł oraz stratę – 2.378.743,20 zł. Z tych powodów, uwzględniając wyjątkową sytuację Skarżącego Sąd przyjął, że Szpital nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania i na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.