III SA/Wa 3044/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Golec, po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J.Z. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 listopada 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 3044/17 w sprawie ze skargi J.Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [... ] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 r. i 2012 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 listopada 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 3044/17. Skarżący J.Z. (dalej także jako "Strona") wnioskiem zawartym na formularzu PPF z 25 października 2017 r., zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazał, że nie prowadzi działalności, "tylko spłaca długi"; uzyskuje niewielki dochód z tytułu umowy o pracę (368 zł). Z żoną, która osiąga 1670 miesięcznie łączy go ustrój rozdzielności majątkowej. Skarżący ma na utrzymaniu córkę. Skarżący nadmienił, że toczy się wobec niego wiele postępowań podatkowych. Zaś w następstwie uiszczenia wpisu sądowego nie będzie w stanie utrzymać płynności płatniczej, jest bowiem zobowiązany ponosić oczywiste koszty, takie jak konieczność opłacania usług księgowych, należności za media, raty kredytów, i leasingowe (15 000 miesięcznie). Z wniosku wynika ponadto, że Skarżący ma wierzytelność z tytułu nieopłaconej faktury na kwotę 4900 zł. Odpowiadając na wezwanie starszego referendarza sądowego Skarżący przedstawił część informacji o elementach kalkulacji kosztów życia i finansowania wydatków. Wyjaśnił także reguły "pomocy grzecznościowej znajomej kancelarii" dzięki którym finansuje koszty obsługi prawnej. Skarżący uiścił kwotę 500 zł tytułem wpisu od skargi. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z 28 listopada 2017 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem starszego referendarza sądowego Skarżący ma możliwość wygospodarowania kwoty dwóch tysięcy złotych na wpis sądowy. Referendarz podkreślił, że Skarżący nie wskazał powodów, dla których pierwszeństwo przed kosztami sądowymi mają raty leasingowe, usługi księgowe i raty kredytów. Skarżący w ustawowym terminie złożył sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego. Postanowieniu zarzucił naruszenie art. 246 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017, poz. 1369, powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), przez uznanie, iż Skarżący nie wykazał braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania podczas gdy wykazał ujemny przepływ pieniężny, będący rezultatem bardzo niskich dochodów oraz wysokich zobowiązań. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Mając na uwadze zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz wysokość wpisu w kwocie 2000 zł (z czego Skarżący uiścił 500 zł), należy stwierdzić, iż rację ma starszy referendarz sądowy, że w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku Skarżącego. Podkreślić należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Rację ma starszy referendarz sądowy, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy wykluczają możliwość udzielenia Skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych. Podkreślenia wymaga, że z zestawienia przesłanego przez Skarżącego wynika, że jego miesięczne zobowiązania kredytowe i leasingowe wynoszą 15 000 zł, na media i utrzymanie gospodarstwa domowego miesięcznie przeznacza 1800 zł zaś łączny jego i jego żony dochód ze wszystkich źródeł utrzymania to 2038, 62 zł. Oznacza to zdaniem Sądu, że Skarżący nierzetelnie przedstawił swoją sytuację finansową. Niemożliwym bowiem jest aby ze wskazanych dochodów Skarżący opłacał 15 000 zł tytułem zobowiązań cywilnoprawnych. Rzeczą Skarżącego jest jak zdecyduje się wydatkować środki, którymi dysponuje (a których nie wykazał) czy są to raty kredytu, czy raty leasingowe, ale nie może oczekiwać od Sądu, że ten udzieli Skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych. Koszty Sądowe są równorzędnym wydatkiem w prowadzonej działalności gospodarczej wraz z innymi zobowiązaniami. Skoro to Skarżącego obciążał obowiązek wykazania zaistnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., z którego to obowiązku w rzetelny sposób się nie wywiązał, należy stwierdzić, że nie wykazał on, by błędna była konkluzja starszego referendarza sądowego co do niewykazania spełniania przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy wyjaśnić, że rozpatrywanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie polega na swobodnym uznaniu, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać. W tym zakresie pozytywne rozpatrzenie wniosku może nastąpić tylko wówczas, gdy bez wątpliwości wykazane zostanie, iż sytuacja majątkowa w jakiej się wnioskodawca znajduje nie pozwala mu na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy z tego przede wszystkim względu, iż wiąże się z przeniesieniem ciężaru ponoszenia wydatków w indywidualnej sprawie sądowej jednego obywatela na współobywateli, bowiem to z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia. W konsekwencji – w razie nie wykazania omawianego uprawnienia – próbę przeniesienia ciężaru dotyczącego wnioskującej strony na Skarb Państwa należy oceniać negatywnie. O powyższym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.