III SA/Wa 3045/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżący A. B., wniósł do Sądu, na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że wpis od skargi znacząco przekracza możliwości majątkowe Skarżącego. Skarżący nie posiada oszczędności, ze względu na sytuację majątkową nie ma możliwości wzięcia pożyczki na rzecz opłaty skargi. Na obecnym etapie postępowania organ podatkowy wszczyna egzekucję tytułem czego zajmuje wszelki majątek w posiadaniu Skarżącego. Opłata skargi stanowiłaby znaczący uszczerbek dla podatnika i jego rodziny. Z uwagi na fakt, że oświadczenia Skarżącego okazały się niewystarczające do pozytywnego załatwienia wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący został wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów oraz oświadczeń obrazujących jego i jego rodziny stan majątkowy. Skarżący przedstawił zeznanie podatkowe PIT-37 z którego wynika, że w 2013 r. uzyskał dochód w kwocie [...] zł., wyciąg z rachunku bankowego oraz oświadczył, że nie korzysta z pomocy społecznej. Skarżący przedłożył również zaświadczenie o zarobkach za miesiące od stycznia do lipca 2014 r. oraz decyzję Starosty S. z [...] września 2014 r. o uznaniu Skarżącego jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku. Ponadto Skarżący oświadczył, że zamieszkuje wspólnie z matką w domu rodzinnym i prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe w zakresie wspólnych wydatków dzieli je z matką. Skarżący ponadto oświadczył, że nie ewidencjonuje wszystkich wydatków związanych z pokrywaniem podstawowych potrzeb życiowych, stąd w załączeniu przedłożył tylko koszty przykładowe. Skarżący podniósł, że opłaty za gaz opłaca wspólnie z matką. Postanowieniem z dnia 9 lutego 2015 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Pismem z dnia 17 lutego 2015 r. Skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu wskazał, iż Referendarz sądowy poczynił błędne ustalenia w sprawie. W ocenie Skarżącego nie można uznać uzasadnienia referendarza sądowego za poprawne, bowiem w złożonym przez Skarżącego formularzu PPF nie zawarł on informacji jakoby pozostawał we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną. Skarżący nigdy nie był żonaty i nie wstępował w związek małżeński. Zaznaczył, iż w przedmiotowym formularzu PPF nie było żadnej adnotacji dotyczącej osób pozostających ze Skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. W związku z powyższym stwierdził, że informacje dotyczące formularza PPF złożonego przez Skarżącego, zawarte w uzasadnieniu postanowienia z dnia 9 lutego 2015 r. są nieprawdziwe. Skarżący wskazał, iż łączna wysokość wpisu w dwóch sprawach Skarżącego zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie sygnaturze III SA/Wa 3044-3045/14. wynosi [...] zł. W ocenie Skarżącego skoro roczny dochód Skarżącego w 2013 r. wyniósł [...] zł. to oczywistym jest, że nie będzie w stanie uiścić kwoty ponad [...] zł tytułem wpisu od wniesionych skarg w ww. sprawach. Skarżący wykazał, poprzez zestawienie swojego zeznania podatkowego PIT-37, iż nie jest w stanie pokryć tak wysokich kosztów sądowych, gdyż znacznie przekraczają one jego roczny dochód. Uzyskiwane dochody nie wystarczają Skarżącemu na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Z powodu ciężkiej sytuacji finansowej korzysta on z pomocy matki. Nie jest ona jednak zobligowana do pomocy Skarżącemu, a tym bardziej do pokrywania kosztów jego wydatków. Zaznaczył, iż organ podatkowy wszczął przeciw Skarżącemu egzekucję, na podstawie której zajmuje wszelki majątek będący w jego posiadaniu. W związku z powyższym Skarżący pozbawiony jest dostępu do wszelkich środków pieniężnych znajdujących się na kontach bankowych. Obecna sytuacja powoduje, iż Skarżący nie posiada środków niezbędnych do pokrycia wpisu od skargi w przedmiotowym postępowaniu sądowoadministracyjnym. W ocenie Skarżącego, nieudzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym jest równoznaczne z uniemożliwieniem mu dochodzenia swoich praw przed tut. Sądem, co stanowi naruszenie jego konstytucyjnego prawa obywatela do sądu, które wywodzi z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 oraz art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia Referendarza sądowego jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Przechodząc do oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy należy podkreślić, że występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od zasady, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć zatem miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z unormowań prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z 30 listopada 2005 r. sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których jest zobowiązana na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu ( por. postanowienie NSA z 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny Oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia powyższej przesłanki Sąd uznał, że zasługuje on na uwzględnienie. W sprawie należało wziąć również pod uwagę, że Skarżący jest zobowiązany do uiszczenia wpisów od skarg zawisłych przed tut. Sądem tj. w sprawach o sygn. III SA/Wa 3044-3045/14 w łącznej kwocie 16.707 zł. Z przedłożonych informacji wynika, że Skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Dochód Skarżącego w 2013 r. wyniósł [...] zł. Z powodu ciężkiej sytuacji finansowej korzysta on z pomocy matki, z którą wspólnie zamieszkuje. Organ podatkowy wszczął wobec Skarżącego egzekucję. W ocenie Sądu powyższe potwierdza, że Skarżący nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych w niniejszej sprawie, do których zalicza się wpis od wniesionej skargi w niniejszej sprawie w wysokości [...] zł. Tym samym zasadne jest zwolnienie od kosztów sądowych. Wygospodarowanie takiej kwoty nie pozostałoby bowiem bez negatywnego wpływu na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych Skarżącego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.