III SA/Wa 305/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Waksmundzka - Karasińska, po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z.D. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 września 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 305/16 w sprawie ze skargi Z.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od sierpnia 2013r. do maja 2014r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Skarżący Z.D. reprezentowany przez r. pr. E.S. wniósł do Sądu, na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że uzyskiwany dochód nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną oraz córką i synem (ur. w 2002 i 1996r.). Posiada dom o powierzchni 110 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 16 ha. Z oświadczenia wynika także, że Skarżący z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego uzyskuje 1.000 zł dochodu miesięcznie, a jego żona z tytułu zatrudnienia 2.000 zł miesięcznie. Skarżący wskazał, że na koszty miesięcznego utrzymania przeznacza 2.500 zł. Posiada także kredyt w kwocie 250.000 zł. Starszy referendarz sądowy na podstawie art. 255 w związku z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") wezwał Skarżącego do nadesłania szeregu dokumentów dotyczących jego i jego rodziny sytuacji majątkowej. Postanowieniem z 19 września 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jako przyczynę wskazał brak nadesłania przez Skarżącego dokumentów obrazujących sytuację majątkową. Skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. Postanowieniu starszego referendarza sądowego zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez stwierdzenie, że Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Skarżący wniósł o zmianę postanowienia i przyznanie Skarżącym prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżący wskazał, że przychód z jego gospodarstwa rolnego wynosi 1.000 zł, a jego żona z pracy na etacie uzyskuje 2.000 zł. Łączny dochód rodziny wynosi 3.000 zł, natomiast koszty utrzymania wynoszą 2.750 zł. Zdaniem Skarżącego wykazał on, że nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu od skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Owe wykazanie polega na przedstawieniu w sposób przekonywujący, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. W tym celu strona powinna złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o swoim stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 P.p.s.a.). Jednakże, gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 w związku z art. 258 § 2 pkt 5 P.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie referendarza sądowego, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada zatem obowiązek współpracy wnioskodawcy z referendarzem sądowym. Niedopełnienie powyższego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Jest to rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym referendarz sądowy ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. Niedostarczenie żądanych przez referendarza sądowego danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji referendarz sądowy uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony. Sąd rozpoznając sprzeciw, zgodził się ze starszym referendarzem sądowym, że Skarżący uniemożliwił dokonanie merytorycznej oceny wniosku. Okoliczność powyższa wynika z faktu, iż Skarżący pomimo wezwania nie przedstawił stosownych dokumentów. Skoro Skarżący uchylił się od obowiązku udzielenia żądanych danych, to starszy referendarz sądowy pozbawiony został możliwości dokonania merytorycznej oceny wniosku. O powyższym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.