III SA/Wa 3054/13

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o ustanowienia pełnomocnika (adwokata) i zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2013 r. [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącą od wpisu od skargi; 2. odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie; Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje ustanowienie pełnomocnika i zwolnienie od kosztów sądowych. Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien uprawdopodobnić okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. Z.P. , pismem z 6 stycznia 2014 r., odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, wniosła o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Następnie, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z 9 stycznia 2014 r. o złożenie formularza PPF, zeznań podatkowych, wyciągów z rachunku bankowego, Z. P. , dalej jako skarżąca – wnioskiem PPF z 20 stycznia 2009 r. – wniosła o ustanowienie adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że: - ma niski status materialny uniemożliwiający pokrycie kosztów sądowych i wynajęcie adwokata; - obecna emerytura w wys. 1000 zł nie pozwala na pokrycie kosztów sądowych; - mieszka w wynajmowanym domu o pow 100 m.kw.; - ponosi koszt wynajmu (240 zł), energii (100 zł), telefonu (80 zł), węgla (3000 tys. zł/rok), leków (150 zł), "wyżycia" (400 zł). Jedynym kosztem sądowym, wymagalnym na tym etapie postępowania, jest kwota wpisu w wysokości 100 zł, zatem do konieczności poniesienia wydatków w tej wysokości należy odnieść kondycję finansową strony. Referendarz sądowy zauważa, że skarżąca nie nadesłała kompletu dokumentów, o które była wzywana. Brak w aktach sprawy informacji o rachunkach bankowych czy zeznaniach podatkowych. Szczątkowe dane zawarte w treści formularza PPF nie wystarczą do dokonania pozytywnej dla skarżącej analizy jej sytuacji majątkowej i przyznania jej prawa pomocy w całości, ponieważ referendarz sądowy, decydując o przeznaczeniu środków publicznych, powinien mieć podstawę do podjęcia działań, także z zachowaniem standardów rzetelności. Podstawą tą jest treść nadesłanych dokumentów. Referendarz sądowy podziela pogląd, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji przyznanie prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie (por. postanowienie z dnia 5 września 2005 r., II FZ 414/05; postanowienie z dnia 14 września 2005 r., II FZ 575/05). Z treści pism nasyłanych do Sądu i organów podatkowych, w szczególności skargi i treści wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie wynika, zdaniem referendarza, możliwość zakwalifikowania skarżące jako osoby niezaradnej, czy usprawiedliwionej w niewykonywaniu wezwania referendarza sądowego. Zdaniem referendarza sądowego, przy rozpoznawaniu prawa pomocy w niniejszej sprawie należy uwzględniać nie tylko zadeklarowany przez skarżącą stan majątkowy, ale też okoliczności złożenia wniosku o prawo pomocy, okoliczności sporu, który toczy się i – w konsekwencji - sposób wykonania zaleceń referendarza sądowego (rzetelność wykonania), nie wspominając już o kryterium kontroli sprawy przez Sąd Administracyjny. Z uwzględnieniem tych wszystkich elementów należy rozstrzygać o zdolności skarżącej do ponoszenia kosztów postępowania: tak, by zarówno przyznanie prawa pomocy jak i oddalenie wniosku było należycie uzasadnione i oparło się zarzutom bezpodstawności przyznania lub odmowy pomocy. W ocenie referendarza, uiszczenie kwoty wpisu od skargi warunkuje dostęp strony do Sądu i sposób realizacji prawa do Sądu, na co ma wpływ na wynikający z art. 6 u.p.p.s.a. obowiązek informowania strony przez Sąd o istotnych kwestiach procesowych (niezbędna pomoc prawna). Z tego powodu, referendarz sądowy nie przydaje znaczenia dla faktu, że zadeklarowane przez stronę wydatki (choćby na telefon, energię elektryczną czy szeroko rozumiane "wyżycie") nie korzystają, w większości, z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami z tytułu kosztów sądowych i nie rozstrzyga w tym zakresie na niekorzyść strony. Jednakże udział profesjonalnego pełnomocnika, przy braku wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających konieczność udziału pełnomocnika w sprawie, sposób działania sądu administracyjnego I instancji, w szczególności uniezależnienie kontroli legalności od zarzutów skargi i rozbudowane obowiązki informacyjne wobec strony – nie są okolicznościami uzasadniającymi konieczność ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie, na obecnym etapie postępowania. Stąd też, nie odmawiając przymiotu prawdziwości wyrywkowym oświadczeń skarżącej zawartym w treści formularza PPF, a nie mając podstaw do oceny ich zupełności, referendarz sądowy, na podstawie art. 243 §1 w związku z art. 245 § 1, § 2 i § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 u.p.p.s.a. zadecydował, jak w sentencji.