III SA/Wa 3056/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat (sprawozdawca), Sędzia WSA Anna Wesołowska, Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Bogusz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2011 r. sprawy ze skargi M. W. i E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2009 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości Decyzją z [...] kwietnia 2010 r. Nr [...] Burmistrz Gminy K., po rozpatrzeniu wniosku E. i M. W. (dalej "Skarżący") odmówił umorzenia zaległości podatkowej za 2009 r. z tytułu podatku od nieruchomości położonej przy ul. K. [...] w K. w wysokości 924,00 zł. Organ wyjaśnił, że w toku przeprowadzonego postępowania ustalono, iż nie zaistniały nieprzewidziane okoliczności uzasadniające zastosowanie wnioskowanej ulgi, a wydając decyzję kierowano się również faktem, że wpływy z ww. podatku stanowią dochód gminy. Organ wskazał, że Skarżący uzyskuje dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, a dodatkowym dochodem rodziny jest renta Skarżącej. Zdaniem organu sytuacja finansowa nie stanowi przesłanki uzasadniającej zastosowanie ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Ponadto podatnicy korzystali z pomocy de minimis w 2008 i 2009 r. W ocenie organu analiza zgromadzonych w sprawie materiałów przemawia za odmową umorzenia wnioskowanej zaległości podatkowej. Według organu jedyną formą pomocy może być rozłożenie na raty przedmiotowej zaległości podatkowej. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący podnieśli nieprawidłowe działanie gminnych jednostek organizacyjnych pod kątem celowości, gospodarności i realizacji polityki gminnej, a jako dowód w sprawie załączyli kserokopie artykułów prasowych z gazety lokalnej. Wnieśli o ponowne rozpoznanie sprawy i pozytywne rozpoznanie złożonego wniosku z uwagi na ich bardzo trudną sytuację materialną. Załączyli dokumentację dotyczącą leczenia szpitalnego Skarżącej. Decyzją z [...] września 2010 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że we wniosku wszczynającym postępowanie w sprawie zastosowania przedmiotowej ulgi, powinien przedstawić okoliczności, które jego zdaniem uzasadniają "ważny interes" lub "interes publiczny". Podzielając stanowisko organu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podkreśliło, że z zebranego materiału dowodowego nie wynika, by w 2009 r. w sytuacji Skarżących zaistniały nadzwyczajne i nieprzewidziane okoliczności uzasadniające zastosowanie nadzwyczajnej ulgi podatkowej. Organ odwoławczy stwierdził, że w okolicznościach sprawy możliwe byłoby natomiast rozłożenia zaległości podatkowej na raty. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący zarzucili nierozpoznanie zarzutów pod względem merytorycznym, natomiast w odpowiedzi na skargę organ, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie należy zauważyć, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz.1270, powoływanej dalej w skrócie jako P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, powoduje uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji - art. 145 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z art. 67a § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60, ze zm.) organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: 1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty; 2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a; 3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Zarówno w orzecznictwie jak i piśmiennictwie prawniczym przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika. Zaś przesłanka interesu publicznego rozumiana jest jako dyrektywa postępowania, nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy, korekta jego błędnych decyzji (por. np. wyrok NSA z 12 lutego 2003 r., III SA 1838/01, Mon. Pod. 2003, nr 7, str.43; wyrok WSA w Warszawie z 8 stycznia 2007 r., III SA 2904/06, Mon. Pod. 2007, nr 11, str. 43; R. Mastalski w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa, Komentarz 2010, Wrocław 2010, str. 349; B. Dauter w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Nezgódka - Medek, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Warszawa 2010, str. 382). Zarówno jeden, jak i drugi zwrot normatywny nie ma stałego zakresu treści, lecz jest to zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnieść go do indywidualnej sytuacji podatnika występującego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych. Innymi słowy zwroty normatywne "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" są swoistymi klauzulami generalnymi. Rozważając zasadność umorzenia należy pamiętać, że zgodnie z art. 84 Konstytucji RP, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawach. Możliwość zaś umorzenia zaległości podatkowych ma charakter wyjątkowy i jest odstępstwem od konstytucyjnej zasady powszechności opodatkowania. Nie można w związku z tym przedmiotowych zwrotów normatywnych (ustawowych przesłanek umorzenia zaległości podatkowych) interpretować rozszerzająco. Ponadto umorzenie zaległości podatkowych zależy od swobodnego uznania organu podatkowego, który nawet w przypadku zaistnienia jednej, bądź obu ustawowych przesłanek umorzenia może zastosowania tej ulgi odmówić. Istotnym dla oceny zaskarżonej decyzji oraz postępowania ją poprzedzającego jest stwierdzenie, że możliwości wydawania władczych rozstrzygnięć przez organ administracji w ramach konstrukcji uznania administracyjnego jaką stwarza przepis art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej nie należy utożsamiać z niedokonaniem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Podstawowym warunkiem przeprowadzenia oceny czy zachodzą przesłanki wymienione w przepisie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej jest bowiem ustalenie okoliczności faktycznych. W sprawach dotyczących umorzenia zaległości podatkowej jest to istotne o tyle, że organ powinien dokonać zestawienia wpływów i wydatków podatnika w kontekście wysokości należności podatkowej pozostałej do spłaty i w oparciu o to zestawienie zadecydować czy umorzyć zaległości. Taka dyrektywa postępowania jest również pochodną wyrażonej w art. 122 Ordynacji podatkowej zasady prawdy obiektywnej zobowiązującej organy podatkowe do podejmowania wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy. Na organie ciążył zatem obowiązek dokładnego wyjaśnienia sytuacji majątkowej Skarżących oraz ustalenia, czy zapłata należności rzeczywiście przekracza ich możliwości płatnicze. W celu prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, organ miał obowiązek ustalenia wysokości osiąganego przez Skarżących dochodu oraz wysokości ponoszonych wydatków na utrzymanie i dać temu wyraz w decyzji poprzez rachunkowe porównanie tych kwot. Szczegółowe uzasadnienie dlaczego organ uznał umorzenie za nieuzasadnione winno znaleźć odzwierciedlenie w treści decyzji. W tym zakresie uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest zbyt lakoniczne i nie zwiera szczegółowej analizy sytuacji materialnej i osobistej Skarżących. Dokonana przez Sąd ocena zaskarżonej decyzji zatem prowadzi do wniosku, że organ wyżej określonych obowiązków nie dopełnił, w tym nie dał w decyzji wyrazu, że porównał dochody z wydatkami. Przeprowadzenie analizy sytuacji materialnej Skarżących, a mianowicie z jednej strony ustalenie poziomu uzyskiwanych dochodów, a z drugiej poziomu wszystkich koniecznych wydatków, pozwoliłoby ocenić czy Skarżący mają możliwości zapłaty zaległych należności i ewentualnie w jakiej wysokości. Skoro organ nie dał wyrazu w decyzji, że ustalił te dane, to ponownie rozstrzygając sprawę w przedmiocie wniosku Skarżących organ dokona niezbędnych w tym zakresie ustaleń faktycznych, przeprowadzi porównanie wskazanych wielkości i wyda rozstrzygnięcie w oparciu o wnioski wynikające z dokonanego zestawienia dochodów i wydatków. Granice orzekania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego określa art. 134 § 1 i 2 P.p.s.a. Stosownie do tych przepisów Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może też wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące nieważnością zaskarżonego aktu lub czynności. Biorąc pod uwagę, że w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się tak istotnych wad rozstrzygnięcia, które uzasadniałyby stwierdzenie nieważności tego aktu, zasadne było uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.