III SA/Wa 3056/15

28/3/2017 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 28/3/2017 r. po rozpoznaniu wniosku R. sp. z o.o. w W. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]/8/2015 r Nr [...] w przedmiocie podatku od towaru i usług – nadwyżka do zwrotu na rachunek bankowy za poszczególne miesiące 2010 r i 2011 r p o s t a n a w i a 1. Zwolnić spółkę od wpisu od skargi kasacyjnej powyżej 10000,- zł (dwa tysiące złotych) 2. Odmówić spółce przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie R. sp z o.o. w W., wnioskiem z 1/3/2017 r, także na formularzu PPPr, a następnie – w wykonaniu wezwania referendarza sądowego – w piśmie z 15/3/2017 r, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie) zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu poinformowała o tym, że: - nie posiada środków na uiszczenie wpisu sądowego; - ma zajęte w drodze postępowania egzekucyjnego, rachunki bankowe; - wartość zobowiązań wynikających z decyzji adm. przekracza wartość majątku spółki; - za 2016 r. osiągnęła stratę (67086,03 zł), za styczeń 2017 r. – stratę w wysokości 78108 zł; - posiada aktywa o wartości ok 31 tys. zł, natomiast wysokość zobowiązania podatkowego to ok 10 mln zł; - na rachunkach bankowych posiada debet (na rachunkach w PLN i w euro); - nie ma środków w kasie. Do wniosku Spółka załączyła bilans na dzień 31/01/2017 r., rachunek zysków i strat za styczeń 2017 r., wyciąg z rachunku bankowego Spółka, w wykonaniu wezwania referendarza sądowego przekazała – jak zadeklarowała – zestawienia należności i zobowiązań prywatnoprawnych i publicznoprawnych, zestawienie bieżących kosztów działalności, wyciągi z rachunków bankowych, historię rachunków bankowych udziałowców Spółki. Wskazała nadto, że w okresie ostatnich sześciu miesięcy poprzedzających wystąpienie z wnioskiem o prawo pomocy nie dokonywała żadnej sprzedaży. Skarżąca, od dłuższego czasu, nie reguluje swoich zobowiązań. Pełnomocnik reprezentujący Skarżąca nie jest pracownikiem, lecz pracownikiem K. sp. z o.o.: reprezentuje Skarżącą na podstawie umowy z K. sp. z o.o. W ciągu ostatnich trzech miesięcy nie regulowała zobowiązań z tytułu wynagrodzeń dla członków zarządu. Nie uzyskała w tym okresie dofinansowania ze źródeł zewnętrznych. O zasadach i regułach przyznawania prawa pomocy, jak też o przepisach, w których uregulowane zostały te zagadnienia Skarżąca została poinformowana w doręczonym jej postanowieniu z 30 grudnia 2015 r. Stąd referendarz sądowy odstępuje od powtórnego przytaczania wzmiankowanych treści. Przede wszystkim prowadzenie postępowania egzekucyjnego nie jest wystarczającą okolicznością dla uznania, iż strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, co precyzyjnie (acu rem tetigisti) wyjaśniły Sądy Administracyjne w wielu orzeczeniach (por. postanowienie NSA z dnia 09.04.2009r., sygn. I FZ 66/09, postanowienie NSA z dnia 7.01.2014r., sygn. II FZ 1236/13, postanowienie NSA z dnia 5.03.2014r., sygn. II FZ 260/14, CBOSA). Rozmiar (znaczny) prowadzonej działalności Skarżącej, jeszcze w 2014 r (którego następstwem są wielomilionowe spory podatkowe), wynikający choćby z akt podatkowych, nakłada na podmiot prowadzący działalność gospodarczą obowiązek zabezpieczenia środków na poczet sporów sądowych w proporcji właściwej do wysokości obrotów (por postanowienie z 18 stycznia 2008 r. I OZ 809/07, CBOSA). Również Minister Sprawiedliwości twierdzi, że w ramach finansowej kalkulacji kosztów prowadzenia działalności przedsiębiorca powinien przewidywać również środki na ewentualne dochodzenie należności i spory sądowe (odpowiedź podsekretarza stanu w ministerstwie sprawiedliwości - z upoważnienia ministra - na interpelację nr 4754 w sprawie zwolnień od kosztów postępowania sądowego). Pomimo powyższych wskazań, referendarz sądowy, uwzględniając cykliczność ponoszenia kosztów sądowych przez Stronę, uznaje fakt, na który powołuje się spółka, że ze względu na wysokość orzeczonych zobowiązań podatkowych, tj. ponad 10 mln zł – czyli w wysokości przekraczającej wartość posiadanych obecnie aktywów - spółka nie była w stanie zabezpieczyć środków (w całości) w wysokości na uiszczenie wpisu w kwocie niespełna 33 tys. zł, tym bardziej, że uczestniczyła już w kosztach postępowania na etapie skargi do Sądu (uiściła 20 tys. zł). Z drugiej jednak strony, wysokość spornych zobowiązań nie uzasadnia samoistnie przyznania spółce prawa pomocy w całości wnioskowanego zakresu choćby dlatego, że nie wykazała ona, by uiściła zaległość podatkową, na co powołuje się wskazując ją jako przyczynę niemożności uiszczenia kosztów sądowych. Należy zauważyć, że kwotę wpisu, którą Spółka uiściła już w sprawie na etapie skargi do Sądu, Skarżąca zgromadziła w zbliżonym do niniejszego stanie faktycznym. Jak uprzednio wskazała, nie dokonywała ona sprzedaży, nie prowadziła czynnie działalności gospodarczej, miała zablokowane rachunki bankowe, nie korzystała z finansowania ze źródeł zewnętrznych.... Stąd pogląd przyjęty w tym postępowaniu, że wbrew składanym deklaracjom, uwzględniała jednak ryzyko prowadzenia sporów sądowych i kosztów z tym związanych – tak jak oczekuje tego Europejski Trybunał Praw Człowieka. Trybunał ten twierdzi, że strona prowadząca działalność gospodarczą ma obowiązek zarezerwować środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych związanych z ewentualnie prowadzonymi postępowaniami sądowymi, gdyż prowadzenie takich postępowań mieści się w ryzyku takiego profilu działalności gospodarczej (przykładowo tylko wyrok z 19/01/2010 r nr 1783/04 Felix Blau sp. z o.o. p. Polsce, dostępny w bazie HUDOC). Uwzględniając wskazane powyżej rozumienie instytucji "prawa do Sądu", w szczególności "dostępu do Sądu", urzędnik sądowy nie przykłada jakiegokolwiek znaczenia dla podejmowanego niniejszego rozstrzygnięcia w prawie pomocy, faktu zasądzenia (nieprawomocnego) na rzecz Skarżącej w wyroku z 7 grudnia 2016 r., kwoty 2257 zł. Da wyniku sprawy nie ma też znaczenia okoliczność, na którą zwrócono uwadze Stronie w postanowieniu z 30/12/2015 r., a której Strona nie kwestionowała, tj. istnienia możliwości skorzystania z "dodatkowego" mechanizmu gromadzenia środków (np. dofinansowania Skarżącej z majątku wspólników). Jak wskazano Skarżącej, mogłoby to wymagać zwiększonej sprawności działań organów zarządzających i zwiększonej sprawności profesjonalnej pomocy prawnej, jednakże Skarżąca, dysponująca profesjonalną pomocą prawną i treścią postanowienia z 30/12/2015 r., powinna tą okoliczność uwzględniać w podejmowanej taktyce procesowej. Dlatego należało, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) oraz art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, jak też - art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., orzec, jak w sentencji.