III SA/Wa 307/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki (sprawozdawca), Sędzia WSA Anna Wesołowska, Protokolant Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2012 r. sprawy ze skargi M. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia w zakresie odmowy zwolnienia z egzekucji zajętego rachunku bankowego i umorzenie postępowania oddala skargę W dniu 4 marca 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W., działając w charakterze wierzyciela oraz organu egzekucyjnego, wystawił w stosunku do Skarżącej - M. D. tytuł wykonawczy nr [...], z tytułu zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych ze sprzedaży papierów wartościowych i instrumentów finansowych za 2006 r. w kwocie należności głównej 4.218,10 zł oraz za 2007 r. w kwocie należności głównej 855 zł. Przed wystawieniem tytułu wykonawczego ww. organ 9 lutego 2011 r. skierował do Skarżącej upomnienie nr 1248/11, dotyczące zaległości z tytułu PIT-38 za 2006 r. w kwocie 15.428,00zł oraz zaległości PIT-38 za 2007 r. w kwocie 855 zł i doręczył to upomnienie Zobowiązanej 14 lutego 2011 r. W dniu 21 lutego 2011 r. Skarżąca dokonała wpłaty w wysokości 16.291,80 zł, wskazanej w przedmiotowym upomnieniu jako kwota należności głównej wraz z kwotą kosztów upomnienia. Wpłata ta pokryła część należności głównej w kwocie 11.209,91 zł, odsetki za zwłokę w kwocie 5.073,09 zł oraz koszty upomnienia w kwocie 8,80zł. Pozostała kwota zaległości została objęta wystawionym tytułem wykonawczym nr SM [...]. W dniu 11 marca 2011 r. organ egzekucyjny wystawił zawiadomienie nr 2/ET/1383182/11 o zajęciu rachunku bankowego Skarżącej, które skierował do B. w Ł. (data wpływu 16 marca 2011 r.). Zobowiązana odebrała przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] w dniu 18 marca 2011 r. W dniu 7 kwietnia 2011 r. zobowiązanie objęte tytułem wykonawczym zostało w całości wyegzekwowane z zajętego rachunku bankowego Zobowiązanej. 21 marca 2011 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. wpłynęło pismo Skarżącej z 17 marca 2011 r., zatytułowane "Skarga na zaniechania i działania Urzędu Skarbowego W.", w którym Zobowiązana zawarła wniosek o odblokowanie konta bankowego do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia jej sprawy decyzją wydaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Skarżąca wskazała, że pomimo uiszczenia 17 marca 2011 r. kwoty wskazanej przez organ podatkowy w upomnieniu z 9 lutego 2011 r. nr UP 1248/11, Urząd Skarbowy zablokował jej rachunek bankowy, “aby poniosła dodatkową szkodę". Po rozpatrzeniu ww. wniosku Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowieniem z [...] kwietnia 2011 r., na podstawie art. 13 w zw. z art. 80 § 1, art. 56 § 1 pkt 1 oraz art. 58 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 299, poz. 1954 ze zm.) – dalej “u.p.e.a.", odmówił zwolnienia z egzekucji zajętego przez ten organ rachunku bankowego Skarżącej. W uzasadnieniu organ wskazał, że zajęcie rachunku bankowego może zostać uchylone, gdy zostanie umorzone bądź zawieszone postępowanie egzekucyjne z przyczyn wskazanych w art. 59 i art. 56 u.p.e.a., jednakże w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki wymienione w tych przepisach. Organ I instancji stwierdził, iż zobowiązanie objęte tytułem wykonawczym nr [...] jest wymagalne i podlega wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ nie znalazł podstaw prawnych do zwolnienia należnego świadczenia z egzekucji, o których mowa w art. 13 u.p.e.a. Wskazał również, iż Skarżąca nie wykazała w żłożonym wniosku ważnego interesu uzasadniającego jej żądanie. W dniu 9 maja 2011 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. wpłynęło pismo z 5 maja 2011 r., wniesione przez umocowanego do działania w imieniu Skarżącej T. D., zatytułowane "Skarga na czynności Urzędu Skarbowego W.", a skierowane do Dyrektora Izby Skarbowej w W.. W piśmie tym pełnomocnik Skarżącej wskazał, że 28 kwietnia 2011 r. doręczono Zobowiązanemu postanowienie z [...] kwietnia 2011 r. odmawiające zwolnienia z egzekucji zajętego rachunku bankowego, które należało uznać za odpowiedź Urzędu Skarbowego na skargę z 1 kwietnia 2011 r., skierowaną do Dyrektora Izby Skarbowej w W.. Wnioskodawca podniósł, że mimo dokonania wpłaty przez Skarżącą kwoty wskazanej w otrzymanym upomnieniu, urząd skarbowy obciążył jej rachunek bankowy sumą 7.737,54 zł, obejmującą odsetki wraz z kosztami egzekucji i ponownymi kosztami upomnienia. Wskazał, iż Zobowiązany niewątpliwie mógł mieć problem z wyliczeniem odsetek, o których kwocie nie wspomniano w upomnieniu z 9 lutego 2011 r. W ocenie pełnomocnika Skarżącej, urząd skarbowy przywłaszczył sobie w ten sposób oprocentowanie należne podatnikowi w związku z nadpłaceniem podatku w 2005 r. Przedmiotowa "skarga", wniesiona w terminie do złożenia zażalenia na postanowienie organu I instancji o odmowie zwolnienia zajęcia rachunku bankowego Skarżącej, została przekazana zgodnie z właściwością Dyrektorowi Izby Skarbowej w W.. Pismem z 4 sierpnia 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. wezwał pełnomocnika Skarżącej do sprecyzowania żądania, tj. czy "skargę" z 5 maja 2011 r. należy rozumieć jako zażalenie na postanowienie z [...] kwietnia 2011 r., czy ewentualnie jako skargę na czynności egzekucyjne. W odpowiedzi z 16 sierpnia 2011 r. pełnomocnik Skarżącej nie sprecyzował swojego żądania. W tej sytuacji Dyrektor Izby Skarbowej w W. uznał, iż pismo z 5 maja 2011 r. zatytułowane "Skarga na czynności Urzędu Skarbowego W.", nadane w placówce pocztowej w terminie przewidzianym do złożenia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] kwietnia 2011 r., należy rozpatrzyć jako zażalenie Skarżącej na ww. postanowienie. Dyrektor Izby Skarbowej w W. po analizie sprawy postanowieniem z [...] października 2011 r. uchylił postanowienie organu I instancji i umorzył postępowanie. W jego ocenie organ I instancji powołując się na art. 13 u.p.e.a. słusznie wskazał, iż zgodnie z tym przepisem istnieje możliwość zwolnienia zajętych składników majątkowych spod egzekucji, w przypadku, gdy łącznie spełnione zostaną trzy przesłanki, tj. złożenie wniosku przez zobowiązanego, uzyskanie zgody wierzyciela oraz zaistnienie ważnego interesu zobowiązanego, co nie miało miejsca w przypadku Skarżącej. Jednakże rozstrzygnięcie organu I instancji, odmawiające zwolnienia z egzekucji zajętego rachunku bankowego, wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, gdyż na dzień jego wydania, tj. 8 kwietnia 2011 r., brak już było przedmiotu zajęcia, w związku z wyegzekwowaniem 7 kwietnia 2011 r. kwoty zaległości objętej tytułem wykonawczym nr [...]. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej jest to równoznaczne z wygaśnięciem przedmiotu zajęcia z rachunku bankowego. Zatem na dzień wydania rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego o odmowie zwolnienia rachunku bankowego z egzekucji brak było składnika majątku Zobowiązanej, mogącego podlegać zwolnieniu z egzekucji. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, iż brak było przedmiotu postępowania w którym organ I instancji wydał rozstrzygnięcie. Nie jest bowiem możliwe rozpatrzenie wniosku o zwolnienie zajętego rachunku bankowego w zaistniałej sytuacji. W konsekwencji, zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej “K.p.a.", Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził brak podstaw faktycznych i prawnych do wydania rozstrzygnięcia o odmowie zwolnienia rachunku bankowego z egzekucji. Tym samym wydane rozstrzygnięcie organu I instancji należało uchylić, a postępowanie prowadzone w sprawie umorzyć. Organ odwoławczy zauważył także, iż postanowienie organu I instancji, było wadliwe z uwagi na błędnie wskazaną podstawę prawną. Wniosek Skarżącej o odblokowanie zajętego rachunku bankowego, zawarty w piśmie z 17 marca 2011 r., winien być rozpatrywany w jednym możliwym trybie u.p.e.a. Skoro Skarżąca zwróciła się o "odblokowanie zajętego rachunku bankowego" organ egzekucyjny winien był wziąć pod uwagę tryb wskazany w art. 13 u.p.e.a., bez powołania alternatywnych podstaw uchylenia środka egzekucyjnego wskazanych w art. 56 i 59 u.p.e.a. W ocenie Dyrektora izby Skarbowej, z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania i konieczność uchylenia postanowienia organu I instancji, ww. naruszenie nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. Skarżąca wniosła o jego uchylenie, zarzucając dokonanie naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna Pod ocenę Sądu został wniesiona skarga na czynności organu egzekucyjnego, którym w przedmiotowej sprawie jest organ podatkowy. Podniesione w skardze zarzuty dotyczą naruszenia przepisów prawa materialnego oraz prawa procesowego, bez wskazania na czym naruszenia te polegają. Jedynym merytorycznym argumentem przedstawionym w uzasadnieniu skargi (uzupełnionym pismami procesowymi z 5 września i 11 października 2012 r.) jest związek podjętych przez organ egzekucyjny czynności z wynikiem postępowania podatkowego, prowadzonego wobec Skarżącej z tytułu zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych. Strona kwestionuje ustalenia tego postępowania, tym samym egzekwowanie przez organ administracji nienależnych świadczeń publicznych. Zdaniem Skarżącej przeprowadzona egzekucja tych świadczeń z jej rachunku bankowego miała ponadto niezgodny z prawem przebieg, gdyż nie została poinformowana o wysokości należnych odsetek od wykazanej należności głównej zobowiązania, co skutkowało dodatkowymi kosztami postępowania egzekucyjnego, które musiała ponieść. Sąd w niniejszej sprawie pragnie zauważyć, iż postępowanie egzekucyjne w zakresie realizacji zobowiązań podatkowych jest odrębnym postępowaniem, w którym organy podatkowe mają status organu egzekucyjnego i ocena ich działań przez wojewódzki sąd administracyjny może być dokonywana tylko w tym zakresie, a nie w obszarze właściwości organów podatkowych. Odrębność obu postępowań powoduje, iż ustalenia przyjęte w postępowaniu podatkowym nie mogą być rozpatrywane i podlegać weryfikacji w ramach postępowania egzekucyjnego, którego istotą jest egzekwowanie świadczeń określonych w innych (merytorycznych) postępowaniach. Także ocena Sądu może być dokonana tylko w ramach danej sprawy administracyjnej (w tym przypadku z zakresu postępowania egzekucyjnego), zgodnie z art. 134 § 1, w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Z treści powołanych przepisów wynika, iż kontrola sądowa zgodności z prawem działań organów administracji dokonuje się w oparciu o przepisy regulujące daną sferę działalności administracji publicznej - w przedmiotowej sprawie: u.p.e.a. oraz k.p.a. Sąd w wyniku dokonanej analizy stanu faktycznego i prawnego badanej sprawy stwierdził, iż organy egzekucyjne w ramach podejmowanych działań stosowały przepisy odpowiednich ustaw, zgodnie z przysługującą im właściwością. W szczególności dotyczy to ustaleń organu odwoławczego, który prawidłowo ocenił niedookreślony wniosek Skarżącej z 5 maja 2011 r. w sprawie działań organu I instancji, słusznie przyjmując, iż w tym przypadku należy klasyfikować go względem skutków dalej idących tj. możliwości pozbawienia strony postępowania administracyjnego prawa do sądu. Także w ramach kontroli instancyjnej organ ten prawidłowo wskazał na naruszenia postępowania w postaci wadliwości postanowienia organu I instancji, w konsekwencji eliminując je z obrotu prawnego. Sąd w tym zakresie podziela dokonaną ocenę prawną, iż w przypadku wyegzekwowania kwoty wymagalnego zobowiązania brak jest podstaw do wydania rozstrzygnięcia w sprawie odmowy wstrzymania egzekucji, gdyż jej przedmiot prawnie przestał istnieć i tym samym nie mógł podlegać zwolnieniu z egzekucji administracyjnej. Zdaniem Sądu także podniesiony przez Skarżącą formalny zarzut niewskazania przez organ egzekucyjny należnej do zapłaty kwoty odsetek jest niezasadny. Wynika to z braku takiego obowiązku, z uwagi na treść przepisu. art. 55 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem odsetki za zwłokę wpłacane są bez wezwania organu podatkowego, a dokonane wpłaty, jeżeli nie pokrywają kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę, w stosunku, w jakim w dniu wpłaty pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę. W taki właśnie sposób postąpił organ w związku z dokonaną przez Skarżącą wpłatą odpowiadającą kwocie należności głównej zobowiązania. Jednoczenie należy zauważyć, iż w przesłanym Skarżącej upomnieniu z dnia 9 lutego 2011 r. organ wskazał na obowiązek obliczenia należnych odsetek, podając kwotę oraz datę od których powinny one zostać przez podatnika naliczone. W przypadku zobowiązań powstających z mocy prawa, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to podatnik jest zobowiązany do obliczenia i wpłaty podatku, w tym także należnych odsetek od zaległości podatkowych. Z uwagi na powyższe ustalenia, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), oddalił skargę.