III SA/Wa 307/16

25.03.2016 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 25.03.2016 r po rozpoznaniu wniosku H. sp. z o.o. w likwidacji o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. sp. z o.o. w likwidacji na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /11/2015 r Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2011 r p o s t a n a w i a Odmówić spółce przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie H. sp. z o.o. w likwidacji, na formularzu PPPr z 22/2/2016 r, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powołała się na to, że: - kondycja finansowa spółki nie pozwala na uiszczenie wpisu w wysokości 67298 zł; - spółka znajduje się w likwidacji z uwagi na brak środków na uregulowanie zobowiązania podatkowego; - nie ma majątku; - wysokość kapitału zakładowego to [...] zł; - ostatnie transakcje handlowe spółki miały miejsce w 2012 r; - wszystkie rachunki bankowe zostały zamknięte; - W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 2/3/2016 r (m.in. o zestawienie faktur VAT za 3 miesiące prowadzenia działalności gospodarczej, wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące prowadzenia działalności gosp, zestawienie należności i zobowiązań, wysokości dopłat poczynionych przez wspólników, wskazanie wysokości i źródeł finansowania działalności spółki – korespondencji, obsługi prawnej, księgowej etc), spółka poinformowała o tym, że: - prowadziła działalność gospodarczą do 2011 r, co obrazuje rejestr VAT; - sprawozdanie finansowe zostało złożone przez likwidatora za 2014; - strata netto za 2014 t 8755167,- zł; - obecnie spółka nie prowadzi działalności, a wszystkie koszty związane z likwidacją są pokrywane ze środków pożyczanych od S. P. i jego rodziny (w celu zamknięcia działalności na terenie Polski); - spółka nie zatrudniała i nie zatrudnia pracowników; - nie posiada żadnego majątku; - uchwały o dopłatach nie zostały podjęte; - zadłużenie wobec organów skarbowych wynosi ok 6729 zł. Spółka zadeklarowała przedłożenie sprawozdania finansowego za 2014 r, zestawienie faktur za 2011 r, maili od likwidatora z wyciągami z rachunków bankowych i in. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Natomiast stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jedynym kosztem sądowym wymaganym obecnie o spółki – jest wpis od skargi w kwocie niespełna 70 tys zł. Referendarz przyjmuje twierdzenia strony wyrażone w formularzu PPPr i w piśmie z 14 marca 2016 r jako podstawę badania wniosku o prawo pomocy. Uznaje też prawdziwość danych złożonych dokumentów (wymienionych powyżej). Aprobatę urzędnika sądowego zyskuje też sposób wykonania doręczonego stronę wezwania, choć nie daje ono podstaw – w świetle okoliczności sprawy – do przyznania spółce prawa pomocy. Referendarz sądowy zalicza się do tych urzędników, którzy przestrzegają dorobku prawnego sądów administracyjnych, szczególnie w sprawach, w których są rozważane zbliżone zagadnie a faktyczne i prawne. Referendarz sądowy uwzględnia nadto w podejmowanej przez niego ocenie sytuacji finansowej strony nie tylko treść przepisów prawa (w niniejszej sprawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., ale także "dorobek prawny", tj., przede wszystkim, wskazówki interpretacyjne, których udzieliły organy najwyższych władz wymiaru sprawiedliwości (NSA, ETPCz). Dlatego referendarz przyjmuje w badanej sprawie nie tylko wskazania sumienia, ale też następujące kryteria oceny wniosku o prawo pomocy spółki, której przedmiotem działania jest działalność gospodarcza: - ogłoszenie upadłości/likwidacji nie jest samoistną przesłanką przyznania prawa pomocy; - koszt sporu sądowego jest jednym z kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, także w procesie likwidacji; - strata nie jest okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy; - spółka prowadząca działalność gospodarczą powinna przewidywać możliwość wystąpienia sporów z prowadzoną działalnością; - strona, która wyzbywa się zdolności do uiszczenia kosztów sądowych w ten sposób, że preferencyjnie traktuje inne zobowiązania, zasługuje na odmowę zwolnienia jej z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych i nie może skutecznie podnosić zarzutu pozbawienia jej prawa do sądu; - jeśli spółka nie przewiduje konieczności sporów sądowych, to skutki takiego działania obciążają przedsiębiorcę; - łatwość generowania kosztów według polskiego systemu podatkowego powoduje, że bilansowe straty z działalności nie dają właściwego obrazu sytuacji finansowej przedsiębiorstwa; - spółka prawa handlowego, która twierdzi, że nie dysponuje bieżącymi środkami na koszty sądowe, powinna udowodnić, że nie jest w stanie uzyskać ich od wspólników, zanim o pomoc zwróci się do Skarbu Państwa. Brak podjęcia działań w tym zakresie uniemożliwia uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; - strona, która prowadzi działalność gospodarczą ma obowiązek zarezerwować środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych związanych z ewentualnie prowadzonymi postępowaniami sądowymi, gdyż prowadzenie takich postępowań mieści się w ryzyku takiego profilu działalności gospodarczej (tak Europejski Trybunał Praw Człowieka, np. w wyroku wyrok z 19 stycznia 2010 r nr 1783/04 Felix Blau sp. z o.o. p. Polsce, dostępny w bazie HUDOC). "Prawdy" zarysowane powyżej referendarz sądowy miarkuje sądową oceną kondycji spółki, podjętą już po zaprzestaniu przez nią działalności gosp., sposobem prowadzenia przez nią działalności gospodarczej oraz rodzajem sporu podatkowego, jak też kolejnością pokrywania wydatków związanych ze sporem podatkowym. Niemożności uiszczeniu wpisu od skargi w wskazanej wysokości spółka upatruje w zajęciach egzekucyjnych i w braku środków na rachunkach bankowych. Innym powodem uniemożliwiającym – według spółki – ponoszenie kosztów sądowych w pełnym wymiarze jest zaprzestanie prowadzenia przez spółkę działalności gosp. Te okoliczności nie uległy zmianie. Zarazem referendarz sądowy zauważa, że przedmiotem sporu z organami podatkowymi jest domniemane wprowadzanie do obrotu prawnego faktur sprzedaży niedokumentujących faktycznych zdarzeń gospodarczych. Transakcje te, jak wynika z wysokości wpisu od skargi, miały dużą wartość i zostały dokonane – jak wskazano w piśmie z 14 marca 2016 r – bez zatrudniania pracowników. Oznacza to, ze spółka ponosiła znikome koszty bieżącej działalności i dysponowała większą możliwością akumulowania środków na poczet przyszłych sporów sądowych, których miała obowiązek przewidywania. Bez obaw zatem referendarz sadowy stosuje do przypadku skarżącej standardy oceny wniosku o prawo pomocy wynikające z orzecznictwa NSA oraz ETPCz. Referendarz sadowy zauważa, że skarżącą reprezentuje dwóch profesjonalnych pełnomocników. Pominięcie, pomimo wezwania, zagadnienia związanego z ich wynagradzaniem referendarz sądowy nie traktuje jako okoliczności uzasadniającej przyznanie prawa pomocy: zwłaszcza, że ich wynagrodzenie może być naliczane, podobnie jak opłata z tytułu wpisu od skargi, od kwoty 6.729.722,- zł. Dlatego referendarz sądowy nie daje wiary twierdzeniom spółki z pisma z 14 marca 2016 r, że "nie jest w stanie partycypować w kosztach postepowania sądowego w jakimkolwiek zakresie". Mając na uwadze powyższe, referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 2, art. 246 § 2 pkt 1 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.