III SA/Wa 3070/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Sędzia WSA Alojzy Skrodzki po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. s.c. M. W., P.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca – E. s.c. M.W. , P.R. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazała, że spółka wstrzymała prowadzenie działalności gospodarczej, co było bezpośrednią konsekwencją prowadzonego postępowania podatkowego, jak również wydania decyzji o ustanowieniu zabezpieczenia na majątku spółki. Skarżąca nie posiada majątku ani rachunków bankowych. Działania podjęte przez organy podatkowe doprowadziły do wypowiedzenia przez banki umów o prowadzenie rachunków bankowych. Wartość przedmiotu sporu znacząco przekracza wartość majątku osobistego wspólników. Majątek ten w znacznej części został wykorzystany do spłaty zobowiązań spółki. Bieżące dochody wspólników są praktycznie zerowe. Pismem z 8 stycznia 2014 r. wezwano Skarżącą do nadesłania w terminie 7 dni dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących jej stanu majątkowego oraz dochodów. Termin ten - na wniosek Skarżącej - przedłużono do 3 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona bowiem została jako realizacja konstytucyjnego prawa do sądu dla osób, które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Udzielenie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek takich jak: brak środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Stanowi o tym art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Z treści tego przepisu wprost wynika, że ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych przesłanek spoczywa na stronie. Owo wykazanie polegać będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że poniesienie kosztów postępowania nie jest możliwe. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 13 marca 2014 r. (sygn. akt I FZ 70/14) treść powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron oczekuje się aktywnej postawy przejawiającej się głównie w dostarczeniu wszelkich żądanych dokumentów źródłowych, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na ich podstawie musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że strona nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania. Obowiązek takiej właśnie współpracy z Sądem nakłada na stronę przepis art. 255 P.p.s.a. Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżąca nie wykonała wezwania Sądu z 8 stycznia 2014 r. Podkreślić należy, że wezwanie to precyzyjnie określało jakich oświadczeń oczekuje Sąd i jakie dokumenty miały zostać przedstawione. Chodziło mianowicie o nadesłanie deklaracji VAT, zestawienia wysokości przychodów i kosztów ich uzyskania osiągniętych z działalności gospodarczej w 2013 r., dokumentów potwierdzających fakt wypowiedzenia umów o prowadzenie rachunków bankowych oraz informacji o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Chodziło ponadto o nadesłanie dokumentów, z których wynikałoby, że także wspólnicy nie mają dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tej sytuacji nie sposób ustalić czy w ogóle i ewentualnie kiedy Skarżąca wstrzymała – jak podała w formularzu – prowadzenie działalności gospodarczej, czy istotnie jej majątek został zabezpieczony ewentualnie czy podlega on egzekucji administracyjnej (mimo oświadczenia Skarżącej, że majątku nie posiada) i czy rzeczywiście dochody wspólników są praktycznie zerowe. Podkreślić należy, że rozstrzygnięcie o udzieleniu stronie uprawnienia procesowego w postaci przejęcia przez Skarb Państwa finansowania jej udziału w sprawie, może zapaść jedynie na podstawie klarownie przedstawionego przez nią stanu faktycznego. Tymczasem – jak wykazano wyżej – w niniejszej sprawie takiego pełnego opisu stanu majątkowego Skarżącej zabrakło. Co istotne Skarżąca miała świadomość ciążącego na niej obowiązku, gdyż już wcześniej uchyliła się od wykonania wezwania do udzielenia dodatkowych informacji o stanie majątkowym i dochodach. Bierna postawa Skarżącej nie spotkała się z aprobatą, czemu dano wyraz w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 maja 2013 r. (sygn. akt I FZ 217/13). Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że Skarżąca nie wykazała – jak tego wymaga art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. - iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, w tym wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 4.416 zł, który nota bene już uiściła. W tej sytuacji postanowiono jak w sentencji.