III SA/Wa 3071/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Kocewiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 grudnia 2008 r. wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie odsetek od niezapłaconych zaliczek w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia: 1. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez: – zwolnienie od zapłaty wpisu sądowego od skargi, – ustanowienie adwokata, 2. odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W dniu 2 grudnia 2008 r. M. S. (dalej "skarżąca" lub "strona") złożyła w tutejszym Sądzie na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, że jest osobą samotną, nie posiada żadnych nieruchomości oraz rzeczy wartościowych, nie dysponuje oszczędnościami pozwalającymi na pokrycie kosztów procesu. Skarżąca załączyła do wniosku decyzję o uznaniu za osobę bezrobotną z dniem [...] maja 2004 r., decyzję o przyznaniu prawa do zasiłku, decyzję z [...] stycznia 2005 r. o utracie statusu osoby bezrobotnej oraz utracie prawa do zasiłku, decyzję z [...] stycznia 2005 r. o przyznaniu emerytury oraz decyzję z[...] marca 2008 r. o waloryzacji emerytury. Załączyła również zawiadomienia o zajęciu świadczenia emerytalnego, pismo ZUS w sprawie kryteriów potrąceń z emerytury, zeznania podatkowe PIT 40A i PIT 37 za 2007 rok, pocztowy "dowód wpłaty na konto Urzędu Skarbowego" oraz pokwitowania wpłat do kasy urzędu skarbowego z tytułu zaległości podatkowych, zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego i zakazie wypłat, wezwania do dokonywaniu potrąceń z renty lub emerytury, informacje banków o zablokowaniu konta i związanych z tym kosztach. Wskazała, że załączone dokumenty stanowią integralną część wniosku i stanowią jego uściślenie. Skarżąca wyjaśniła, że wydaje na bieżące świadczenia wraz z mieszkalnymi 800 złotych miesięcznie. Nie dysponuje środkami na pokrycie kosztów leczenia, leków, rehabilitacji zdrowotnej. Nie posiada stałego miejsca zamieszkania, co uniemożliwia wnioskowanie o udzielenie bankowej pożyczki lub kredytu. Oświadczyła, że nie korzysta z żadnej z form pomocy społecznej oraz nie dysponuje dokumentami na okoliczność comiesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania. Wyjaśniła również, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika ze względu na brak odpowiedniego przygotowania zawodowego oraz doświadczenia. W oświadczeniu załączonym do wniosku wskazała, że jej jedynym źródłem przychodu jest emerytura pomniejszona o zajęcie egzekucyjne w kwocie 512,91 zł miesięcznie. Zajęcie rachunku bankowego i zakaz wypłat z tego rachunku uniemożliwia skarżącej ubieganie się o kredyt lub pożyczkę bankową. Strona nie posiada obecnie żadnego majątku, który mogłaby spieniężyć z przeznaczeniem na pokrycie jakichkolwiek wydatków i kosztów. Posiadany majątek w całości został przeznaczony na spłatę zobowiązań powstałych w trakcie prowadzonej działalności gospodarczej (wydawniczej i publikacyjnej). Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a, Sąd może - na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.) i każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy mieć na uwadze, że na skarżącym spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych okoliczności. W niniejszej sprawie rozpoznanie skargi przez sąd administracyjny zależy od uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł. Koszty postępowania wzrosną, jeśli skarżąca, pomimo że przed sądem pierwszej instancji nie obowiązuje "przymus adwokacki", zdecyduje się zatrudnić profesjonalnego pełnomocnika. Obowiązek uiszczenia innych kosztów sądowych, na przykład opłat kancelaryjnych może pojawić się w toku postępowania. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek, jak i stan faktyczny sprawy, zasadne jest przyznanie skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od obowiązku zapłaty wpisu sądowego od skargi oraz ustanowienie adwokata. Skarżąca wykazała bowiem, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie jest uzasadnione, nie można bowiem uznać, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sytuacji, gdy skarżąca uzyskuje stałe miesięczne dochody z tytułu świadczenia emerytalnego. Skarżąca oświadczyła, że cały majątek, którym dysponowała został spieniężony w celu regulowania zobowiązań prywatnoprawnych i publicznoprawnych. Ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie wynika, że skarżąca w 2004 r. sprzedała udziały spółki. W aktach administracyjnych znajdują się także dowody wskazujące na to, iż skarżąca przekazywała na poczet zaległości podatkowej znaczne kwoty, które łącznie wyniosły około [...] zł. Oznacza to, że w latach poprzednich skarżąca osiągała znaczne przychody. Skarżąca oświadczyła jednak, że obecnie nie posiada jakiegokolwiek majątku ruchomego i nieruchomego. Podstawę jej utrzymania stanowi świadczenie emerytalne, które jest obciążone egzekucją administracyjną w wysokości [...] zł. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłaca skarżącej z tytułu emerytury kwotę 1172,10 zł. Ponadto komornik zajął jej rachunki bankowe, którymi nie może swobodnie dysponować. Zgodnie z zeznaniem podatkowym PIT-37 skarżąca w 2007 roku uzyskała dochód z emerytury w wysokości 23117,28 zł. We wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczyła, że na bieżące świadczenia wydaje miesięcznie - wraz z opłatami za mieszkanie - kwotę 800 złotych. W kosztach tych nie mieszczą się wydatki na środki czystości, komunikację miejską. Skarżącej brakuje środków na leczenie i zakup lekarstw. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.