III SA/Wa 3075/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Pieniężnej z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy od grudnia 2008 r. do listopada 2009 r. postanawia: odmówić O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca, O. Sp. z o.o. z siedzibą w W., złożyła do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uzasadniając, że nie posiada środków na uiszczenie wpisu od skargi. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego Skarżącej wynosi [...] zł oraz, że wartość środków trwałych wynosi [...] zł, a strata za ostatni rok obrotowy wyniosła 974.357,09 zł. Pismem z 23 stycznia 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wezwał Skarżącą do przedłożenia dokumentów źródłowych obrazujących jej stan majątkowy. Skarżąca jednak mimo prawidłowo doręczonego jej wezwania żądanych dokumentów nie przedłożyła. Postanowieniem z 6 marca 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z 18 marca 2014 r. Skarżąca wniosła sprzeciw na ww. postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia Referendarza sądowego, tj. w niniejszej sprawie postanowienia z 6 marca 2014 r. Pod względem skutków prawnych jest ono traktowane jako nieistniejące. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z § 2 tego artykułu osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.), co oznacza że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na stan finansowy, nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania jedynym obciążającym Skarżącą kosztem sądowym w sprawie jest wpis od skargi w kwocie 1.500 zł. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że na dzień wydania niniejszego postanowienia Skarżąca zobligowana jest do uiszczenia wpisów od skarg w czterech sprawach o sygn. od III SA/Wa 3074/13 do 3077/13 w łącznej kwocie 3.987,00 zł W ocenie Sądu, wniosek Skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Dane ujęte we wniosku oraz w przedłożonych dokumentach nie wskazują bowiem, że nie posiada ona środków pozwalających na sfinansowanie pełnych kosztów sądowych. Sąd z urzędu załączył do niniejszej sprawy dokumenty obrazujące jej sytuację finansową przesłane przez Skarżącą do sprawy III SA/Wa 3076/13 przy piśmie z 17 kwietnia 2014r. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że Skarżąca w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży mebli biurowych. Skala tej działalności wciąż jest znaczna, mimo straty odnotowanej za poprzedni rok obrotowy. Z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) CIT-8 za 2013 r. wynika bowiem, że przychody Skarżącej kształtowały się na poziomie 1.281.605,25 zł, koszty uzyskania przychodów na poziomie 1.878.753,54 zł, a strata na poziomie 597.148,29 zł. Z rachunku zysków i strat wynika, iż w 2012 r. Skarżąca uzyskała przychody netto ze sprzedaży w kwocie 20.645.466,49 zł. Skalę jej działalności obrazują również deklaracje VAT-7. Mianowicie, z deklaracji VAT-7 za wrzesień 2013 r. wynika dostawa towarów i usług w wysokości 51.034 zł oraz nabycie towarów i usług w wysokości 34.459 zł. W deklaracji za październik 2013 r. wielkości te kształtują się na poziomie 43.781 zł oraz 46.129 zł. W deklaracji zaś za listopad 2013 r. na poziomie 95.670 zł oraz 242.668 zł. W deklaracji za grudzień 2013 r. na poziomie 232.862 zł oraz 83.716 zł. Również w miesiącu styczniu 2014 r. wykazano dostawę towarów i usług na poziomie 27.916 zł zaś nabycie towarów i usług 25.162 zł. Z deklaracji VAT-7 za luty 2014 r. wynika dostawa towarów i usług w wysokości 59.367 zł oraz nabycie towarów i usług w wysokości 47.674 zł. Kwoty te wielokrotnie przekraczają łączną kwotę wpisów od skarg, jakie powinna zapłacić Skarżąca. Według bilansu, 31 grudnia 2012 r. środki pieniężne w kasie i na rachunku wynosiły 63.644,90 zł. Odnośnie natomiast załączonego wyciągu z rachunku bankowego w [...] za styczeń 2014 r. Sąd zauważa, że Skarżąca nie przedstawiła prawdopodobnie wyciągów z wszystkich posiadanych przez siebie rachunków bankowych. Operacje uwidocznione na przedstawionym wyciągu z rachunku bankowego nie odzwierciedlają bowiem płatności z tytułu dostaw towarów i usług oraz nabycia towarów i usług wskazanych w deklaracji VAT – 7 za ten miesiąc. Zważyć przy tym należało, że prowadząc działalność gospodarczą Skarżąca należy do przedsiębiorców, a w ich przypadku miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenia kosztów i przychodów tak, aby w końcowym rozliczeniu obciążenia podatkowe zostały zminimalizowane, czy też w ogóle wyeliminowane. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie. Istotniejsze jest zatem to, że Skarżąca wciąż uzyskuje przychody z prowadzonej działalności i kształtują się one na znacznym poziomie. Zdaniem Sądu, nie sposób przyjąć, że przy tak wysokich przychodach i dużym majątku (wg bilansu za 2012 r. – jej rzeczowe aktywa trwałe wynoszą 610.846,76 zł) Skarżąca nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z prowadzonym sporem sądowym. Ponownie należy podkreślić, że w tej sytuacji nie może mieć decydującego znaczenia odnotowany ujemny wynik działalności gospodarczej. Skarżąca w sprzeciwie podniosła, że posiadany przez nią majątek nie może zostać spieniężony, ponieważ są to składniki majątku o bardzo małej płynności a ich spieniężenie jest niezmiernie trudne. Odnosząc się do powyższego Sąd wskazuje, że trudno podzielić argumentację Skarżącej, że nie posiada ona możliwości uzyskania jakiegokolwiek dochodu z posiadanego majątku. W przekonaniu Sądu wartość środków, jakimi Skarżąca obracała w ostatnim okresie, w porównaniu z wysokością należnego w niniejszej sprawie wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.500 zł, nie pozwala uznać za zasadne twierdzenia Skarżącej, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego. Zdaniem Sądu, Skarżąca miała możliwość wygospodarowania środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Sąd zauważa przy tym, że mimo podnoszonej trudnej sytuacji finansowej, Skarżąca potrafiła wygospodarować środki na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Posiadanie środków pieniężnych znacznie przekraczających wysokość kosztów sądowych w danej sprawie sądowoadministracyjnej pozwala na przyznanie prawa pomocy jedynie w sytuacji, gdy wnioskodawca przedstawi istotne powody przeznaczenia posiadanych środków pieniężnych na inne cele niż opłacenie kosztów sądowych. Skarżąca okoliczności takich nie przedstawiła. Okolicznością taką nie jest bowiem wskazane w toku postępowania ponoszenie kosztów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że Skarżąca nie udowodniła w sposób wystarczający, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., Sąd odmówił przyznania Skarżącej wnioskowanej pomocy.