III SA/Wa 3080/10

III SA/Wa 3080/10 P O S T A N O W I E N I E dnia 22 marca 2011 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 marca 2011 r. po rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2010 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 rok p o s t a n a w i a przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi oraz ustanowienia pełnomocnika (adwokata) z urzędu Skarżąca A.K., we wniosku złożonym na formularzu PPF, zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, tj. adwokata lub doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wskazała, że mieszka u rodziców natomiast mąż u babci. Nie prowadzi z mężem wspólnego gospodarstwa domowego, a od 2007 r. posiada rozdzielność majątkową z mężem. Jedyny dochód jaki uzyskuje to zasiłek macierzyński w kwocie 987,15 zł. Oświadczyła, że wraz z dziećmi (synem ur. w 1998 r. i córką ur. w 2010 r.). jest na utrzymaniu rodziców, a od stycznia 2011 r. choruje na niewydolność serca. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżąca nie posiada żadnego majątku. Wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy Skarżąca przedłożyła zaświadczenie o zatrudnieniu w Zakładzie Piekarniczym w L. w okresie od 26 kwietnia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. oraz kartę leczenia szpitalnego ze stycznia 2011 r. Ponadto Skarżąca przedłożyła zaświadczenia z urzędu skarbowego oraz zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty). Z dokumentów tych wynika, że Skarżąca w 2009 r. nie osiągnęła dochodu natomiast jej mąż z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej osiągnął przychód w kwocie 2.111.401,29 zł, koszty uzyskania przychodu wyniosły 2.089.582,15 zł, a dochód 21.819,14 zł. Skarżąca przedstawiła pismo [...] Banku z dnia 13 grudnia 2010 r. informujące o dokonaniu blokady środków na rachunku Skarżącej, w związku z zajęciem prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Ponadto Skarżąca przedstawiła pismo Dyrektora Izby Celnej w W. z 4 stycznia 2011 r. informujące pracodawcę Skarżącej, iż w związku z zajęciem prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie, pozostała do przekazania łączna kwota 35.634,30 zł. Skarżąca przedstawiła również "stan zaległości zobowiązanego na dzień 28 stycznia 2011 r.", sporządzony przez Naczelnika urzędu Skarbowego w M., z którego wynika, iż Skarżąca posiada zaległości w kwotach 818,408,12 zł, 99.119,85 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na podstawie art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy Sąd rozpatruje w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Obowiązek wyjaśniania oraz udokumentowania sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie Skarżącej. Do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych przez stronę okoliczności. Ponadto należy mieć na uwadze, iż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Zauważa się, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy należy wykazać rzeczywistą sytuację majątkową strony z uwzględnieniem zarówno wydatków, jak i dochodów, która – poddana ocenie Sądu – może być przyczyną przyznania stronie prawa pomocy. W niniejszej sprawie Skarżąca uprawdopodobniła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, wpisu sądowego należnego w sprawie (2.081 zł) oraz kosztów usług profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie referendarza sądowego, Skarżąca wywiązała się z niniejszej powinności, bowiem dopełniła ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Poza wypełnionym formularzem wniosku PPF, załączyła dokumenty potwierdzające jej sytuację życiową i finansową. Dzięki temu referendarz sądowy był w stanie ocenić rzeczywistą sytuację majątkową. W ocenie referendarza sądowego mimo faktu, iż – jak wynika z dokumentacji złożonej przez Skarżącą – Skarżąca uzyskuje regularne przysporzenia pieniężne to z uwagi na jej obciążenia finansowe (rachunek bankowy oraz wynagrodzenie zajęte przez organy podatkowe) nie jest możliwym, aby poniosła koszty wpisu sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co się zaś tyczy kwestii ustanowienia pełnomocnika z urzędu należy mieć na uwadze, że jeżeli z zestawienia wysokości środków pieniężnych, którymi dysponuje Skarżąca, analizy wykazanego sposobu prowadzenia gospodarki finansowej i wskazanego obowiązku uczestniczenia w kosztach sądowych, wynika, że uiszczenie – dodatkowo - choćby najniższych kosztów związanych z działaniem pełnomocnika w sprawie mogło spowodować negatywne następstwa w zadeklarowanej strukturze wydatków, to w rozstrzygnięciu w sposób niezwykle staranny należy uwzględniać prawo dostępu do Sądu. Ponadto w przedmiotowej sprawie referendarz sądowy ma również na uwadze wskazane przez Skarżącą dolegliwości zdrowotne (niewydolność serca). W związku z powyższym wskazać należy, iż sytuacja finansowa i życiowa Skarżącej uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - wpisu od skargi i ustanowienia adwokata. Skarżąca wykazała bowiem, iż nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu od skargi, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7, postanowiono jak w sentencji.