III SA/Wa 3081/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odroczenia zapłaty i ustalenia opłaty prolongacyjnej p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi powyżej kwoty 500,- zł; 2. odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w pozostałym zakresie A. D. (dalej "Skarżący" lub "Wnioskodawca" albo "strona") zwrócił się na formularzu PPF z 19 listopada 2012 r. – w odpowiedzi na wezwanie Przewodniczącego Wydziału z 8 listopada 2012 do uiszczenia wpisu w kwocie 1930 zł r., o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał na: - obniżenie stopy życiowej w ciągu ostatnich trzech lat; - koszty kredytu hipotecznego dotyczącego budowy domu jednorodzinnego rozpoczętej w 2006 r. (pow. domu 400 m. kw., hipoteka 1600000, rata kredytu – 2100 CHF); - prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żona i dwiema córkami (ur. [...] i [...] ); - utrzymuje się z dochodów ze stosunku pracy w wysokości 1600 zł oraz z udziałów w sp.k w wysokości 3000 zł (uzyskiwane nieregularnie). Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego wyjaśnił, że: - koszt szkoły córki to ok. 1400 zł; - przedszkole – 500 zł; - prąd i gaz – 700 zł; - śmieci i szambo – 300 zł; - strona ponosi też inne koszty, tj podatek od nieruchomości, serwis urządzeń grzewczych, elektrycznych, koszty związane z utrzymaniem; - aktualne koszty utrzymania przekraczają uzyskiwane przez stronę dochody; - stałe miesięczne niedobory są pokrywane z zobowiązań względem rodziców; - w wyznaczonym terminie nie udało się stronie uzyskać odpisów zeznań podatkowych; - w ciągu dwóch ostatnich lat obniżeniu uległy stałe koszty strony. Skarżący załączył zestawienie wynagrodzeń (swoje i żony)za okres sierpień 2011 – grudzień 2012 r., wyciąg z rachunku w [...] za okres od czerwca do końca listopada 2012 r. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 §3 P.p.s.a. obejmuje, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie lub rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj o prawo pomocy w zakresie częściowym. Referendarz sądowy zauważa, że jedynym wymagalnym kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania jest obowiązek uiszczenia wpisu od skargi. Do wymagalnego kosztu sądowego należy odnosić wniosek skarżącego, ponieważ powstały każdorazowo obowiązek zapłaty zależności należy rozważać z uwzględnieniem aktualnej (z daty zapłaty należności) sytuacji finansowej strony, która może zmieniać się. Referendarz sądowy zauważa, że skarżący zakwestionował decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] sierpnia 2012 r. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o odroczenia zapłaty podatku oraz ustalenie opłaty prolongacyjnej. Z uwagi na to wpis (stały) wymagalny w sprawie a wyrażony w sentencji postanowienia uwzględnia wskazania ustawodawcy zawarte w § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz 2193) oraz fakt, że w sprawie nie występował przedmiot zaskarżenia możliwy do wyrażenia w ujęciu wartościowym, przyjęty w zarządzeniu z 5 listopada 2012 r. Mając na uwadze zestawienie wysokości wpisu od skargi w wysokości 500 zł od każdej ze spraw, który jest – w wyniku postanowień referendarza sądowego - jedynym kosztem sądowym wymagalnym w sprawie na obecnym jej etapie, wysokość uzyskiwanych miesięcznie przez stronę dochodów brutto w wysokości ok. 4000 zł, jak też wysokość środków na rachunku bankowym na koniec listopada (ok. 4800 zł i ok. 1800 zł), należało uznać zdolność strony do wygospodarowania kwoty – w sumie - 1000,- zł na poczet postępowań sądowych już z pozostawionych w dyspozycji strony środków. Znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku o prawo pomocy ma tez fakt, że skarżący dysponował profesjonalną pomocą prawną już podczas inicjowania postępowania sądowoadministracyjnego (co wynika choćby z treści odpowiedzi na skargę), zatem przynajmniej od 1 października 2012 r powinien liczyć się koniecznością ponoszenia opłat sądowych, przynajmniej w oznaczonej wysokości. Ma to znaczenie wobec faktu, że inne, wykazane przez styrane obciążenia nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami z tytułu kosztów sądowych. Ocena zdolności strony do uczestnictwa w kosztach postępowania jest oderwana od konsekwencji związanych z nienadesłaniem pełnej dokumentacji sytuacji finansowej strony, tj, w szczególności odpisów zeznań podatkowych, które strona jest zobowiązana zachować przez pięć lat od końca roku podatkowego. Stąd deklaracje strony, zgodnie z którymi "nie udało mi się uzyskać odpisu z zeznań podatkowych (...)" pozostają poza oceną referendarza sądowego. Podejmując rozstrzygnięcie referendarz sądowy ma na uwadze wskazówki interpretacyjne, zgodnie z którymi ograniczenie prawa do sądu polega na nałożeniu na stronę obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w wysokości, jaka w świetle okoliczności konkretnej sprawy jest nadmierna (wyrok z dnia 19 czerwca 2001 roku w sprawie Kreuz przeciwko Polsce, skarga nr 28249/95; wyrok z dnia 26 lipca 2005 roku w sprawie Kniat przeciwko Polsce, skarga nr 71731/01). Mając na uwadze rodzaj sprawy (umorzenie postępowania i odroczenie płatności), dokonywanie miesięczne transakcji kwotami przekraczającymi wysokość wymagalnego wpisu, uiszczenie przez nią wpisu w wysokości 500 zł od każdej ze spraw nie można było uznać za wysokość nadmierną. Referendarz sądowy ocenia rzeczywiste możliwości poniesienia kosztów przez stronę oraz fazy postępowania sądowego – tu warunkujące rozpoznanie przez Sąd I instancji - w której uiszczenie kosztów sądowych ma nastąpić (wyrok z dnia 19 czerwca 2001 roku w sprawie Kreuz przeciwko Polsce, skarga nr 28249/95; wyrok z dnia 26 lipca 2005 roku w sprawie Jedamski, Jedamska przeciwko Polsce, skarga nr 73547/01; wyrok z dnia 19 kwietnia 2011 roku w sprawie Elcomp sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 37492/05). Z tych powodów referendarz sądowy uznał, na podstawie art.243 § 1, art. 245 § 1, § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., jak w sentencji.