III SA/Wa 3084/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 grudnia 2016 r. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od zaległości podatkowych postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy Skarżąca – B. Z., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała na bardzo złą sytuację finansową prowadzonej przez nią firmy, w związku z posiadanymi zaległościami podatkowymi. Skarżąca oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką (urodzoną w 2003 r.). Do swojego majątku zaliczyła dom jednorodzinny o pow. 110 m² na działce 300 m². Z oświadczeń Skarżącej wynika, że nie posiada innego majątku ani oszczędności. Córka pozostaje na jej utrzymaniu. Jako stałe zobowiązania Skarżąca wskazała: eksploatację domu ok. 2.000 zł, telefon i opłaty abonamentowe ok. 80 zł, spłatę kredytu ok. 4.500 zł, wyżywienie, odzież, leki 800 zł. W odpowiedzi na wezwanie do nadesłania dodatkowych dokumentów i złożenia oświadczeń, Skarżąca nadesłała: zeznanie podatkowe za 2015 r. podsumowanie z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za 2015 i 2016 r., wyciągi z rachunków bankowych, zestawienie wydatków. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. Starszy referendarz Sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, iż Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą. Z tego tytułu za 2015 r. uzyskała przychody w wysokości 882.393,50 zł (koszty wyniosły 518.944,24 zł, dochód 363.449,26 zł). Z kolei w okresie od stycznia do września 2016 r. (9 miesięcy) Skarżąca uzyskała przychód w wysokości 123.067 zł (dochód 57.942,64 zł), co daje średnio miesięczny przychód na poziomie pow. 13.000 zł. Ponadto zwrócił uwagę, na znaczące obroty na rachunkach bankowych Skarżącej. Przykładowo, na jednym tylko z rachunków, obroty za okres od września do listopada 2016 r. wyniosły ponad 65 tyś zł. Ponadto, jak wynika chociażby z oświadczeń Skarżącej złożonych w postępowaniu administracyjnym, sytuacja finansowa w jej firmie ulega poprawie. Świadczy o tym również widoczny wzrost przychodów z działalności uzyskany w 2016 r. Referendarz sądowy uznał, iż Skarżącej nie można zaliczyć do kategorii wnioskodawców, których dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Odnosząc się do znaczących obciążeń finansowych, na które powołuje się Skarżąca, tj. chociażby związanych ze spłatą rat kredytu w wysokości 4.500 zł miesięcznie zauważył, że okoliczność ta nie jest do końca wyjaśniona. Podniósł, iż żaden z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych nie dokumentuje spłat rat kredytu. Jak wynika z akt administracyjnych kredyt hipoteczny został zaciągnięty w banku [...], wyciągu z tego rachunku Skarżąca nie nadesłała. Skarżąca nie nadesłała również wyciągu z rachunku bankowego [...] (zaczynającego się od numeru [...]...), na który systematycznie dokonuje wpłat (zasileń konta). Referendarz Sądowy zwrócił uwagę , iż nadesłane wyciągi nie dokumentują również niezbędnych wydatków życia codziennego, w tym na wyżywienie, odzież, środki czystości, co również może sugerować, że Skarżąca nie nadesłała wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych. Skarżąca nie wyjaśniła również swoich relacji finansowych z mężem. W związku z powyższym referendarz sądowy uznał, że sytuacja finansowa Skarżącej pozwala na poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Pismem z 20 stycznia 2017 r. pełnomocnik Skarżącej złożył sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu podniósł, iż w swych rozważaniach referendarz sądowy nie uwzględnił kosztów uzyskania przychodu na poziomie 13.000, 00 złotych. W ocenie pełnomocnika wskazany w postanowieniu referendarza przychód dopiero pomniejszony o koszt jego uzyskania odzwierciedli faktycznie uzyskiwany dochód Skarżącej , którego wysokość z ledwością umożliwia jej opłacenie niezbędnych rachunków i zaspokojenie niezbędnych potrzeb córki i własnych. Zdaniem pełnomocnika ocena możliwości finansowych Skarżącej nie jest adekwatna do stanu faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonuje kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia referendarza sądowego, jednakże nie rozpoznaje powtórnie wniosku w tym przedmiocie. Zgodnie z art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu bezpośrednio wynika, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Z powyższego wynika zatem obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem poprzez przedstawienie w sposób rzetelny swojego stanu majątkowego, prezentując - w niebudzący wątpliwości sposób - źródła swego utrzymania, jak również ponoszone przez siebie wydatki. W ocenie Sądu referendarz sądowy zbadał przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy, zasadnie uznając, że wnioskodawca nie przedstawił okoliczności, które przemawiałyby za przyznaniem mu prawa pomocy. Wątpliwości co do sytuacji materialnej stanowią przeszkodę w przyznaniu prawa pomocy. Skarżąca nie nadesłała wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, co potwierdza brak rzetelności w przedstawieniu stanu majątkowego. Należy zatem uznać, że Skarżąca nie dopełniła obowiązku, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., a tym samym, naraziła się na negatywne skutki w postaci odmowy przyznania prawa pomocy. Należy zgodzić się ze stanowiskiem referendarza sądowego, iż z uwagi na przychody Skarżącej z prowadzonej działalności gospodarczej jak również znaczące obroty na rachunkach bankowych nie można Skarżącej zaliczyć do osób, które nie dysponują dostatecznymi środkami na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Sąd zauważa, iż referendarz sądowy wskazując wysokość przychodów Skarżącej podał również koszty uzyskania przychodu na podstawie dokumentów przedstawionych przez Skarżącą. Z powyższych względów, w ocenie Sądu, Skarżącej zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca nie spełniła bowiem przesłanek przyznania prawa pomocy wynikających z przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. – nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 260 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.