III SA/Wa 3094/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka, , po rozpoznaniu w dniu 27 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku adw. K.P. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu w sprawie ze skargi P.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2013 r., Nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług wysokości zobowiązania podatkowego oraz kwoty nadwyżki podatku do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za okresy od stycznia do grudnia 2009 r. postanawia: odmówić przyznania ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. P. P. (zwany dalej "Skarżącym") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2013 r. w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług wysokości zobowiązania podatkowego oraz kwoty nadwyżki podatku do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za okresy od stycznia do grudnia 2009 r. Postanowieniem z 7 marca 2014 r. Skarżącemu przyznane zostało prawo pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolniono go od kosztów sądowych oraz ustanowiono na jego rzecz adwokata. Pismem z 13 marca 2014 r. zwrócono się do Okręgowej Rady Adwokackiej o wyznaczenie dla Skarżącego adwokata z urzędu informując, że Skarżący wskazał jako pełnomocnika adw. J. Z.. W dniu 25 maja 2014 r. do Sądu wpłynęło pismo z Okręgowej Rady Adwokackiej z informacją, że pełnomocnikiem Skarżącego został wyznaczony adw. K. P.. Następnie, pismem z 14 marca 2014 r, Okręgowa Rada Adwokacka poinformowała o tym, że zmienia pełnomocnika z urzędu dla Skarżącego i w miejsce adw. K. P. wyznaczyła adw. J. Z.. Pismem z 8 maja 2014 r. adw. K. P. zwrócił się - z uwagi na to, że skarga została złożona przez stronę osobiście – o rozpoznanie jej poza zakresem zarzutów i wniosków ze skargi, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "ppsa". Nadto, pismem z 21 maja 2014 r , poinformował o zmianie pełnomocnika, o tym, że zapoznał się z aktami sprawy, złożył oświadczenie, że koszty nie zostały pokryte w jakiejkolwiek części oraz zwrócił się o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Referendarz sądowy postanowieniem z 23 maja 2014 r. odmówił adw. K. P. zasądzenia na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W sprzeciwie z dnia 5 czerwca 2014 r. adw. K. P. wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Ponadto wystąpił z wnioskiem o zwrócenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego. W uzasadnieniu sprzeciwu pełnomocnik wskazał, że złożenie pisma procesowego miało na celu zabezpieczenie interesu Skarżącego i było wykonywaniem udzielenia pomocy prawnej. Wyjaśnił, że "już samo tylko przygotowanie pisma procesowego jest w orzecznictwie uznane za świadczenie pomocy prawnej (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku - II Wydział Karny z 2013-08-13, II AKz 512/13 Opubl: Przegląd Orzecznictwa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku rok 2013, Nr 4, poz. 7).". Ponadto stwierdził, że "...również zaznajomienie się z aktami jako czynność wymagająca określonej inwencji intelektualno-koncepcyjnej musi mieścić się w zakresie udzielania pomocy prawnej. Nie jest bowiem możliwe udzielenie pomocy prawnej bez znajomości akt sprawy, a skarga czy decyzje organów nie są pełnomocnikowi przesyłane z urzędu z tej tylko okoliczności, że został wytypowany do funkcji pełnomocnika z urzędu.". Postanowieniem z 24 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał na rzecz adw. K. P. kwotę 1230 zł (tysiąc dwieście trzydzieści złotych) w tym 230 zł (dwieście trzydzieści złotych) podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu wskazał, że mając na uwadze zaangażowanie pełnomocnika, nakład pracy oraz charakter przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, że wynagrodzenie w wysokości 1000 zł jest adekwatne do udziału pełnomocnika w niniejszym postępowaniu. W wyniku złożonego w terminie przez adw. K. P. zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 2 października 2014 r., sygn. akt I FZ 321/14 uchylił zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji. W uzasadnieniu NSA wskazał, że koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu przyznane adwokatowi od Skarbu Państwa obejmują opłatę nie niższą od właściwych stawek minimalnych opłat za czynności adwokackie, przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461), zwanym dalej "rozporządzeniem". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ponownie rozpoznając sprawę, zważył, co następuje: Zgodnie z art. 250 ppsa adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy wyznaczony do udzielenia pomocy prawnej w ramach prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie kosztów ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stawki wynagrodzenia i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej doradcy podatkowego określa rozporządzenie. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług. Wpis sądowy ma charakter wpisu stosunkowego i jego wysokość została określona na podstawie § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Stosownie do § 6 pkt 7 rozporządzenia, stawka minimalna przy wartości przedmiotu sporu powyżej 200.000 zł, wynosi 7200 zł. Stosownie zaś do § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia w pierwszej instancji w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna stawkę wynagrodzenia określa się na podstawie § 6 rozporządzenia. Zgodnie natomiast z § 19 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 -5 rozporządzenia oraz niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata. W uzasadnieniu postanowienia sygn. akt I FZ 321/14 z 2 października 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że charakter wypłacanego świadczenia na rzecz ustanowionego z urzędu pełnomocnika, tj. opłacanie tego wynagrodzenia ze środków publicznych obliguje sąd do szczególnego badania tego, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. NSA podkreślił, że zadaniem Sądu I instancji winno być przeanalizowanie sprawy i ustalenie czy czynności podjęte przez adw. K. P. mogły stanowić rzeczywistą pomoc prawną, za którą przysługiwałoby wynagrodzenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazuje wobec powyższego, że zapoznanie się z aktami sprawy nie jest, w ocenie Sądu, świadczeniem pomocy prawnej, lecz co najwyżej stanowi czynność przygotowawczą dla takiej pomocy. Analogiczne stanowisko zaprezentował NSA w postanowieniu z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt I OZ 790/11, w którym uznał, że samo zapoznanie się z aktami sprawy bez podjęcia dalszych czynności procesowych nie jest wystarczające do uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona. Znajomość przez pełnomocnika akt sprawy, nie jest bowiem sama w sobie, żadną pomocą dla Sądu orzekającego w sprawie, ani dla mocodawcy. Pomocne byłoby natomiast zaprezentowanie własnego stanowiska w sprawie, na podstawie akt, z którymi pełnomocnik się zapoznał. Z kolei pismo adw. K. P. z 8 maja 2014 r., stanowi w istocie jedynie przypomnienie Sądowi, że obowiązuje art. 134 ppsa, o czym jednak Sąd wiedział już przed zredagowaniem tego pisma. W związku z powyższym należało orzec, jak w sentencji postanowienia.