III SA/Wa 3098/14

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego za 2007 r. w podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - Skarżący – M.M., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazał, że zapłata wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 17.834 zł przekracza jego aktualne możliwości finansowe. Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwoma synami (ur. w [...] r. i [...] r.). Do swojego majątku zaliczył segment jednorodzinny o wartości ok. 1 mln zł. Oświadczył, że posiada oszczędności w wysokości ok. 10.000 zł. Jego miesięczny dochód netto wynosi ok. 8.000 zł . Z kolei zobowiązania to 4.000 zł. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), wezwano skarżącego do: nadesłania kopii zeznań podatkowych skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe za 2016 r., udokumentowania wysokości dochodów uzyskiwanych przez skarżącego (zaświadczenie za ostatnie 3 miesiące), wyjaśnienia, czy skarżący prowadzi z synami wspólne gospodarstwo domowe, wskazania kto jeszcze zamieszkuje ze skarżącym, czy synowie skarżącego otrzymują jakieś świadczenia/dochody, nadesłania wyciągów z rachunków bankowych skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe za ostatnie trzy miesiące, przedstawienia miesięcznych niezbędnych wydatków rodziny skarżącego (w tym na wyżywienie, utrzymanie domu, opłaty za media, ewentualne kredyty i pożyczki i inne niezbędne) - (zestawienie miesięcznych dochodów i wydatków). W odpowiedzi, w piśmie z 19 maja 2017 r., pełnomocnik skarżącego wniósł o przedłużenie terminu do przedłożenia żądanych dokumentów do 24 maja 2017 r. Następnie, w piśmie z 23 maja 2017 r. wyjaśnił, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synami. Nie osiągają oni żadnych dochodów. Pozostają na utrzymaniu skarżącego. Odnośnie miesięcznych kosztów utrzymania wskazano, że na określone w formularzu PPF wydatki składają się opłaty związane z utrzymaniem lokalu ok. 1.200 zł (w tym media) oraz koszty wyżywienia ok. 2.100 zł. Pozostałe środki służą zapewnieniu środków czystości i hieny osobistej oraz odzieży. Do dnia dzisiejszego skarżący nie nadesłał natomiast żadnego z żądanych dokumentów, Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą, strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak już wyżej wskazano, instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, stosowana jest bowiem wyłącznie w przypadku osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji majątkowej, wskazującej na to, że osoby te pozbawione są środków do życia bądź też środki te są tak znacząco ograniczone, że zaspokajają jedynie podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie, czy sytuacja materialna wnioskodawcy kwalifikuje go do skorzystania z prawa pomocy bierze się pod uwagę wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz jego stan majątkowy. Całkowite zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe w przypadku osób dla których pozyskanie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe. W ocenie referendarza sądowego, skarżącego nie można zaliczyć do takiej kategorii osób. Wprawdzie, należny w sprawie wpis od skargi kasacyjnej wynosi 17.834 zł, niemniej jednak posiadane przez skarżącego oszczędności w wysokości 10.000 zł oraz deklarowany, stały dochód na poziomie ok. 8.000 zł, pozwalają na poniesienie tego kosztu, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym rodziny. Zauważyć w tym miejscu należy, że z wyjaśnień skarżącego wynika, że miesięczne wydatki i zobowiązania jego rodziny wynoszą 4.000 zł. Tym samym pozostała kwota stanowi nadwyżkę dochodów nad wydatkami, która może zostać przeznaczoną na pokrycie kosztów sądowych w sprawie. W konsekwencji już same oszczędności oraz nadwyżka dochodów z dwóch miesięcy pozwala na uiszczenie należnego w sprawie wpisu. W związku powyższym mając na uwadze, z jednej strony, okoliczność posiadania przez skarżącego oszczędności (10.000 zł) oraz uzyskiwania stałego dochodu (8.000 zł), z drugiej zaś strony, uchylenie się od nadesłania żądanych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej skarżącego, referendarz sądowy nie znalazł podstaw do pozytywnego załatwienia wniosku. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.