III SA/Wa 31/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hieronim Sęk, , po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. postanowił: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w zakresie przekraczającym kwotę 1000,00 zł (słownie: tysiąc złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. K. M. - Skarżący w niniejszej sprawie, na urzędowym formularzu PPF wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy. Wypełniając formularz Skarżący nie zaznaczył zakresu swojego żądania. Jednakże w złożonym wraz z formularzem PPF, pismem zatytułowanym "wniosek o zwolnienie z wpisu sądowego" Skarżący wnosi o zwolnienie go od uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Dlatego należało uznać, że Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. wpisu należnego od skargi. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podniósł, że w związku z prowadzonym wobec niego postępowaniem przez Urząd Kontroli Skarbowej w W. był zmuszony do zamknięcia działalności gospodarczej, czego efektem jest brak pracy oraz dochodów. Wskazał, że posiada zobowiązania finansowe wobec banku A. oraz banku B.. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwiema małoletnimi córkami A. i N.. Natomiast z żoną A. M. ma ustanowioną rozdzielność majątkową od [...] września 2002 r. Podał także, że nie posiada żadnych nieruchomości, jak również majątku ruchomego, oszczędności, dochodów, ani przedmiotów wartościowych. Pismem z dnia 16 stycznia 2009 r. Skarżący został wezwany do przedstawienia dokumentów źródłowych obrazujących jego stan majątkowy. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący przedłożył wyciągi z rachunków bankowych, z których wynika, że w okresie od 1 października 2008 r. do 1 stycznia 2009 r. na konto Skarżącego w Banku A. tytułem prowadzonej działalności gospodarczej wpłynęły kwoty w łącznej wysokości 277.000., natomiast w Banku B. w okresie od 14 – 15 października 2008 r. z tytułu "wypowiedzenia umowy o pracę", kwoty w łącznej wysokości 105.933,76 zł. Stan konta w Banku A. na dzień 1 stycznia 2008 r. wyniósł minus [...] zł a w Banku B.na dzień 15 października 2008 r. minus [...] Skarżący przedstawił również umowę o pracę, z której wynika, że od 2 stycznia 2009 r. jest on zatrudniony w firmie "O." , jako [...], z miesięczną wynagrodzeniem w kwocie 1.276,00 zł, oraz z dodatkami za pracę w godzinach nocnych w kwocie 120,00 zł, i za pracę w godzinach nadliczbowych 120,00 zł. Jako dowód ww. okoliczności Skarżący dołączył umowę o pracę z 2 stycznia 2009 r. oraz wyciąg nr [...] i [...] z rachunku bankowego prowadzonego w Banku B.. z 14 i 15 października 2008 r. oraz wyciągi nr [...], [...] i [...] z rachunku bankowego prowadzonego w Banku A. . z 2 lutego 2009 r. za okres od 1 października 2008 r. do 1 stycznia 2009 r. Skarżący oświadczył również, że nie korzysta z pomocy społecznej, oraz że jego koszty utrzymania są niewielkie, ponieważ mieszka z żoną A. M., która jest właścicielem domu i to ona ponosi wszelkie koszty jego utrzymania. Referendarz sądowy postanowieniem z 12 marca 2009 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, stwierdzając iż nie wystąpiły przesłanki niezbędne do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie na ww. postanowienie skarżący podniósł, iż z uwagi na zobowiązania finansowe oraz zablokowanie kont przez Urząd Skarbowy w P. od 31 grudnia 2008 r. nie prowadzi ww. działalności gospodarczej. Od 2 stycznia 2009 r. jest zatrudniony na czas nieokreślony w spółce jawnej "O.", w W., na stanowisku [...] z wynagrodzeniem 1.276,00 zł brutto miesięcznie. Nie ma żadnych możliwości poczynienia oszczędności we własnych wydatkach, gdyż jego dochody są skromne. Ponadto jego stosunki majątkowe z żoną uległy znacznej "ratyfikacji" i jest zdany na siebie. Wskazał, że negatywna decyzja Sądu pozbawia go możliwości skorzystania z drogi sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 12 marca 2009 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy należało wziąć również pod uwagę, że Skarżący w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 3308/08 został zwolniony od uiszczenia wpisu sądowego w kwocie powyżej 5.000 zł. Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym, który skarżący musi ponieść, jest koszt wpisu od skargi w wysokości 2.337,00 zł. Okoliczności przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt pozwalają uznać, że sytuacja Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi powyżej 1.000,00 zł. Wskazać przy tym należy, iż Skarżący nie jest pozbawiony źródeł utrzymania. Mimo, że od 31 grudnia 2008 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, jest zatrudniony na umowę o pracę na czas nieokreślony na stanowisku kierowca-zaopatrzeniowiec, uzyskując z tego tytułu dochód w wysokości 1.276,00 zł brutto miesięcznie. Z przedstawionych przez skarżącego wyciągów z rachunków bankowych prowadzonych przez Bank B. oraz Bank .A. wynika, że od 1 października 2008 r. do 1 stycznia 2009 r. skarżący otrzymywał wpłaty gotówkowe między innymi od swojej żony A. M., sięgające nawet 250.000,00 zł, sam również dokonywał wpłat gotówkowych do wysokości 12.000,00 zł. Tym samym nawet ujemne salda końcowe na ww. rachunkach bankowych nie świadczą o tym, że skarżący nie będzie dysponował, choć wpływy na konta nie są regularne, większymi kwotami pieniężnymi, pozwalającymi na poniesienie części wpisu sądowego, który umożliwi rozpoznanie wniesionej do Sądu skargi. Skarżący nie ponosi przy tym żadnych wydatków związanych z utrzymaniem nieruchomości, na której zamieszkuje wraz z córkami, gdyż koszty utrzymania domu, ponosi jego żona, która co wynika z akt jest właścicielką nieruchomości. Wyjaśnił, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwiema małoletnimi córkami, choć nie wykazał czy z tego tytułu ponosi jakiekolwiek wydatki. W świetle powyższego zasadnym było przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienie z uiszczenia wpisu od skargi powyżej 1.000,00 zł. Sąd uznał bowiem, że zapłacenie całej wysokości wpisu sądowego – 2.337 zł, w sytuacji gdy Skarżący posiada zadłużenie wobec Banku .A. na dzień 1 stycznia 2009 r. wynosi 160.066,66 zł, nie będzie możliwe. Sąd, mając na uwadze powyższe oraz treść art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i art. 260 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.