III SA/Wa 3103/05

WyrokWSA w Warszawie2006-03-30

Skład orzekający: Lidia Ciechomska-Florek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo rozpoznały wniosek o umorzenie odsetek i rozłożenie na raty należności z tytułu wpłat na PFRON, uwzględniając przy tym ważny interes strony oraz interes publiczny, a także czy postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami proceduralnymi i terminami?
Ratio decidendi
Organy administracji publicznej istotnie naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, nie przeprowadzając wyczerpującego postępowania wyjaśniającego i nie rozważając należycie przesłanek ważnego interesu strony lub interesu publicznego. Ponadto, postępowanie było przewlekłe, a organy nie ustosunkowały się rzetelnie do dokumentów i argumentów strony, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny
Spółka "P." S.A. złożyła wniosek o rozłożenie na raty zaległości w opłatach na PFRON oraz umorzenie odsetek, powołując się na trudną sytuację finansową. Prezes Zarządu PFRON odmówił uwzględnienia wniosku, podobnie jak Minister Polityki Społecznej po rozpatrzeniu odwołania. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, przedwczesność wydania decyzji oraz przewlekłość postępowania. Sąd uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Polityki Społecznej oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu PFRON, stwierdził, że decyzje nie mogą być wykonane w całości, oraz zasądził od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 marca 2006 r. sprawy ze skargi "P." S.A. z/s S. na decyzję Ministra Polityki Społecznej z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należnych odsetek od zaległości z tytułu wpłat na PFRON za okres od marca 2002 r. do czerwca 2003 r. oraz odmowy rozłożenia na raty należnych wpłat na PFRON za ten okres 1) uchyla zaskarżoną decyzję Ministra Polityki Społecznej oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu PFRON z [...] lipca 2004 r. nr [...] 2) stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz strony skarżącej kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z [...] września 2005 r., Minister Polityki Społecznej, po rozpatrzeniu odwołania "P." S.A., utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej - Prezes Zarządu PFRON) z [...] lipca 2004 r. odmawiającą Spółce umorzenia odsetek za okres od marca 2002 r. do czerwca 2003 r. oraz odmawiającą rozłożenia na raty należnych wpłat na PFRON wraz z odsetkami za powyższy okres. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, iż wnioskiem z 6 sierpnia 2003 r., skierowanym do Prezesa Zarządu PFRON, Spółka zwróciła się o rozłożenie na 24 raty zaległości w opłatach na PFRON oraz umorzenie odsetek za 2002 r. i 7 miesięcy 2003 r. W uzasadnieniu wniosku Spółka opisała sytuację finansową, w której się znajduje. Podniosła, iż rok 2002 zamknęła stratą w wysokości 551.000 zł. Wskazała również na szereg działań, które postanowiła podjąć w celu poprawienia sytuacji finansowej. Wyjaśniała, iż podjęte działania pozwolą utrzymać istniejące zatrudnienie i dodatkowo zatrudnić 15 osób niepełnosprawnych. Podkreśliła, iż pozytywne załatwienie wniosku przyspieszy wejście inwestora strategicznego i pozwoli uratować zakład. Pismem z 28 października 2003 r. wezwano Spółkę do przedłożenia informacji w zakresie pomocy uzyskanej ze środków pomocy publicznej w okresie trzech kolejnych lat poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz nadesłania innych dokumentów m.in.: informacji o stanie zatrudnienia, sprawozdania finansowego za III kwartał 2003 r., a także bilansu za 2001 i 2002 r. wraz z rachunkiem wyników i strat. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w załączeniu do pisma z 7 listopada 2003 r., Spółka nadesłała stosowną dokumentację. Decyzją z [...] lipca 2004 r., wydaną na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 i art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.) oraz art. 48 § 1 pkt 1 i 2, art. 67 §1 i 2 oraz art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.- dalej powoływana jako O.p.), Prezes Zarządu PFRON, odmówił Spółce umorzenia należnych odsetek w wysokości 17.583,51 zł za okres od marca 2002 r. do czerwca 2003 r., a także odmówił rozłożenia na raty należnych wpłat w wysokości 124.911,79 zł oraz odsetek za powyższy okres. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż Spółka uzasadniając swoją prośbę zawartą we wniosku powołała się na trudną sytuację finansową, która została spowodowana nabyciem majątku Spółki od Skarbu Państwa. W ocenie organu I instancji, z uwagi na powyższe oraz fakt nie wywiązywania się Spółki z bieżących wpłat na PFRON, nie zaistniały przesłanki do rozłożenia na raty należnych wpłat wraz z odsetkami, a także nie było podstaw do umorzenia zaległości. W odwołaniu z 4 sierpnia 2004 r. Spółka wniosła o uchylenie decyzji Prezesa Zarządu PFRON, jako nieważnej z mocy prawa, gdyż opartej na nieprawdziwych danych i informacjach dotyczących Spółki. Podniosła, iż we wniosku z 6 sierpnia 2003 r. przedstawiła szereg okoliczności wskazując na zagrożenie egzystencji Spółki a także przedstawiła podjęte kroki zmierzające do poprawy jej sytuacji finansowej. Zarzuciła organowi I instancji pominięcie wszystkich argumentów i okoliczności wynikających z wniosku. Ponadto Spółka wskazała, że w oczekiwaniu na wydanie decyzji na bieżąco regulowała należne wpłaty na PFRON i pracowała nad poprawą sytuacji finansowej Spółki. W związku z czym, w jej ocenie, zarzut niepłacenia zobowiązań pozostaje w sprzeczności z rzeczywistością. Podkreśliła również, iż spłata zobowiązania zaciągniętego w związku z nabyciem majątku od Skarbu Państwa nie jest wcale powodem trudnej sytuacji Spółki, we wniosku okoliczności takiej w ogóle nie podnoszono. Utrzymując w mocy decyzję Prezesa Zarządu PFRON, Minister Polityki Społecznej wskazał, iż argumenty Spółki, dotyczące jej trudności ekonomicznych, nie stanowią w niniejszej sprawie dostatecznej postawy do umorzenia zaległości we wpłatach na PFRON. W ocenie organu odwoławczego, podjęcie działalności gospodarczej zawsze wiąże się z ryzykiem, co do osiąganych wyników i zawsze winno uwzględniać obciążenia publicznoprawne. Dlatego też, podmiot prowadzący działalność gospodarczą, musi ją tak kalkulować, aby sprostać w wymaganych prawem terminach, zobowiązaniom publicznoprawny wiążącym się z tą działalnością. Organ II instancji wskazał ponadto, iż w przesłanym bilansie Spółka wykazała na dzień 31 grudnia 2004 r. zysk netto w wysokości 168.900 zł oraz na dzień 31 lipca 2005 r. zysk netto w wysokości 277.900 zł. Minister Polityki Społecznej wskazał również, iż rozpoznając niniejszą sprawę miał na uwadze także interes społeczny. Stwierdził, iż nadmierne uszczuplenie środków Funduszu mogłoby doprowadzić do znacznego ograniczenia finansowania zadań w zakresie rehabilitacji i integracji osób niepełnosprawnych. Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, iż pomoc doraźna udzielana w formie: odroczenia terminu płatności podatku, rozłożenia na raty zapłaty podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami oraz umorzenia całości lub części zaległości jest niedopuszczalna w ustawodawstwie unijnym. W skardze z 20 października 2005 r. skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezesa Zarządu PFRON oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucono: - naruszenie zasad postępowania określonych w Dziale IV Roz. I O.p., w szczególności art. 122 O.p., poprzez wydanie decyzji przedwcześnie, - naruszenie art. 125 §1 i §2 oraz art. 139 § 1 O.p., poprzez niezastosowanie art. 201 § 1 ust. 2 O.p. i zastąpienie ich zawiadomieniami z art. 140 O.p. dowolnie wyinterpretowanymi jako uprawnienie do przedłużenia postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż decyzja w przedmiocie umorzenia oraz rozłożenia na raty została wydana, mimo iż decyzja ustalająca to zobowiązanie nie była jeszcze prawomocna. Skarżąca powołała się na stanowisko Ministra Polityki Społecznej zaprezentowane w decyzji z [...] września 2005 r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji określającą Spółce wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON, w której organ II instancji wskazał, iż wniosek o rozłożenie płatności na raty i umorzenie odsetek za zwłokę nie może zostać rozpatrzony przez organ I instancji przed wydaniem decyzji określającej tą zaległość. Powyższe może mieć miejsce dopiero po uprawomocnieniu się decyzji wymiarowej. W ocenie Skarżącej, wydanie zaskarżonej decyzji było przedwczesne, co jednocześnie nie usprawiedliwia przewlekłości postępowania. Zdaniem Spółki, w niniejszej sprawie organ powinien zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia kwestii wysokości zobowiązania. Ponadto Skarżąca zarzuca, iż organ odwoławczy rozpoznając negatywnie wniosek Spółki, powołał się na wynik za 2004 r., z całkowitym pominięciem znajdującego się w aktach dowodu, że zysk za 2004 r. został obowiązkowo przeznaczony na pokrycie straty lat ubiegłych. Z kolei wynik z połowy 2005 r. jest wysoce niepewny, bowiem z reguły w drugiej połowie roku ujawniają się koszty znacznie go zmniejszające. Ponadto nie są do końca pokryte straty z lat ubiegłych, zatem ewentualny zysk w pierwszej kolejności będzie musiał obowiązkowo być przeznaczony na ten cel. Skarżąca podniosła również, iż jest w fazie mozolnego odrabiania strat, utrzymując niezmienioną ilość miejsc pracy. Wskazała, iż umożliwienie chociażby ratalnej spłaty zadłużenia jest dla niej oczekiwaną i konieczną formą pomocy. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z 5 grudnia 2005 r. Skarżąca podniosła, iż w wyniku skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Minister Pracy i Polityki Społecznej, uchylił własną decyzję oraz poprzedzającą decyzję organu I instancji określającą Spółce wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON. W związku z czym, zdaniem Spółki, nie istnieje żadna decyzja ustalająca wysokość zobowiązania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z dyspozycją art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej powoływana jako P.p.s.a.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Mając na uwadze stan faktyczny w niniejszej sprawie, Sąd stwierdza, że przesłanki do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym zostały spełnione. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 P.p.s.a., kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, iż organy I i II instancji w sposób istotny naruszyły przepisy postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd orzekając związany jest granicami sprawy wyznaczonej przez przedmiot zaskarżenia. W tym przypadku jest nim zgodność z prawem decyzji Ministra Polityki Społecznej utrzymującej w mocy decyzję Prezesa Zarządu PFRON odmawiającą Spółce umorzenia odsetek za okres od marca 2002 r. do czerwca 2003 r. oraz odmawiającą rozłożenia na raty należnych wpłat na PFRON wraz z odsetkami za powyższy okres. Należy zgodzić się z Ministrem Polityki Społecznej, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej oraz rozłożenia zaległości podatkowej na raty należy do organów podatkowych. Wynika to z konstrukcji przepisów art. 67 § 1 i art. 48 § 1 O.p., który jest zbudowany na zasadzie uznania administracyjnego. Przepisy te stanowią bowiem, iż organy podatkowe mogą umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę, a także rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Zawarty w omawianych przepisach zwrot "może" oznacza, że w każdym wypadku decyzja będzie wydana w ramach uznania organu podatkowego. Owo uznanie administracyjne pozwala organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych powstałej sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Organ podatkowy zatem może, ale nie musi, umorzyć zaległość podatkową, odsetki za zwłokę lub rozłożyć na raty zaległość podatkową. Uznanie to jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru, jakimi są użyte w treści przepisu zwroty: "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". Stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające takiej lub innej kierunkowej dyrektywie wyboru może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia sprawy pozytywnego dla wnioskodawcy. Podkreślenia wymaga, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny okoliczności, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu ważnego interesu podatnika. Kontrola sądowa decyzji uznaniowej sprowadza się do badania, czy postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami proceduralnymi i czy rozważono wszystkie zgłoszone okoliczności w sposób przekonywający. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji we wskazanym zakresie Sąd zważył, iż ustalając przesłanki umorzenia zaległości podatkowych lub rozłożenia zaległości na raty, ustawodawca użył w/w zwrotów niedookreślonych "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny", co można uznać za swoistą klauzulę generalną odsyłającą do systemu ocen pozaprawnych. W utrwalonym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że ocena, czy przesłanki umorzenia istnieją w konkretnej sprawie, może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art. 191 O.p.), a poprzedzać je powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 O.p.) oraz dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych (art. 122 O.p.). Ustalenia poczynione w toku postępowania wyjaśniającego winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Prawidłowe i zgodne z wymogami określonymi w art. 210 § 4 O.p. uzasadnienie jest szczególnie ważne przy decyzjach wydawanych w oparciu o uznanie administracyjne. Uzasadnienie, szczególnie decyzji negatywnych dla podatnika, powinno szczegółowo wskazywać przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia pomimo wystąpienia szczególnych okoliczności. Należyte uzasadnienie decyzji pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Należyte uzasadnienie decyzji pełni oczywiście także inne funkcje - służy realizacji zasad zaufania stron do organów orzekających oraz przekonywania stron. Analiza treści zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, jak też dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy dowodzi, że nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego odpowiadającego tym wymogom. Tym samym zebrany materiał dowodowy nie mógł zostać uznany za wystarczający do rozważenia w tym konkretnym przypadku przesłanek "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". Z akt sprawy wynika, iż postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy orzekające w niniejszej sprawie ograniczyły się do wezwania Spółki, do przedłożenia informacji w zakresie pomocy uzyskanej ze środków pomocy publicznej w okresie trzech kolejnych lat poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz nadesłania informacji o stanie zatrudnienia, sprawozdania finansowego za III kwartał 2003 r., a także bilansu za 2001 i 2002 r. wraz z rachunkiem wyników i strat. Przy czym dokumentacja nadesłana przez Skarżącą nie została poddana żadnej analizie przez organ I instancji, który w uzasadnieniu decyzji powołał się na okoliczności w ogóle nie podnoszone przez Spółkę i nie znajdujące odzwierciedlenia w przedmiotowej sprawie. Organ odwoławczy również nie dokonał analizy i nie ustosunkował się rzetelnie do dokumentów nadesłanych przez Skarżącą. W uzasadnieniu decyzji odniósł się do materiału zgromadzonego w sprawie jednym zdaniem, wskazując iż "w przesłanym bilansie Spółka wykazała na dzień 31 grudnia 2004 r. zysk netto w wysokości 168.900 zł oraz na dzień 31 lipca 2005 r. zysk netto w wysokości 277.900 zł". Minister Polityki Społecznej pominął zupełnie argumenty i okoliczności powoływane przez Skarżącą we wniosku z 6 sierpnia 2003 r. oraz w odwołaniu. W związku z powyższym uznać należało, iż w żadnym stopniu organy nie sprostały obowiązkowi dokładnego określenia ważnego interesu podatnika i rozważenia na tym tle jego konkretnej sytuacji finansowej, istniejącej w czasie podejmowania rozstrzygnięcia. Bezspornie ocena ważnego interesu podatnika wiąże się z koniecznością ustalenia jego sytuacji finansowej w stopniu nie budzącym wątpliwości. Ogólnikowość i lakoniczność sformułowań zawartych w uzasadnieniach decyzji organu I i II instancji uniemożliwia ustalenie, czy nie zostały przekroczone granice przyznanego tym organom uznania administracyjnego. Ponadto, rozstrzygając przedmiotową sprawę, Minister Polityki Społecznej wskazał, iż za negatywnym rozpatrzeniem wniosku Spółki przemawia fakt, iż pomoc doraźna udzielana w formie: odroczenia terminu płatności podatku, rozłożenia na raty zapłaty podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami oraz umorzenia całości lub części zaległości jest niedopuszczalna w ustawodawstwie unijnym. Ustosunkowując się do powyższego zauważyć należy, iż stanowisko organu odwoławczego nie może znaleźć odniesienia do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy. Podkreślić trzeba, iż wniosek Spółki o rozłożenie zaległości podatkowej na raty oraz umorzenie odsetek, został złożony w sierpniu 2003 r. Zgodnie z kolei z art. 25 §2 ustawy z 30 czerwca 2005 r. - o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 143, poz. 1199), wnioski o udzielenie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych złożone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy podlegają rozpatrzeniu na podstawie przepisów ustawy wymienionej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Przedmiotowa ustawa weszła w życie 1 września 2005 r., w związku powyższym, dopiero do wniosków złożonych po tej dacie zastosowanie będą miały nowe regulacje, oparte na unijnych dyrektywach, znacząco ograniczające możliwość uzyskania ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Ponadto, w rozpoznawanej sprawie, za zasadny uznać należy zarzut Skarżącej dotyczący przewlekłości postępowania. Z akt sprawy wynika bowiem, iż wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań z 6 sierpnia 2003 r. został rozpoznany dopiero 30 czerwca 2004 r. (po przeszło 10 miesiącach). Z kolei odwołanie od decyzji organu I instancji było rozpoznawane przeszło rok. W sumie od dnia złożenia wniosku do wydania decyzji ostatecznej przez Ministra Polityki Społecznej upłynęły ponad 2 lata. Zauważyć należy, iż odesłanie w art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych do przepisów O.p. oznaczało bezwzględny obowiązek stosowania zasad określonych w tym przepisie w zakresie prowadzenia postępowania. Wśród tych zasad postępowania w art. 125 O.p. ukształtowana została zasada szybkości i prostoty postępowania. Nakłada ona na organy prowadzące postępowanie obowiązek wnikliwości i szybkości działania. Zasadniczym celem zasady sformułowanej w tym przepisie jest przeciwdziałanie powolności działania organów, które może być szkodliwe dla interesu publicznego, jak i może ograniczyć bądź udaremnić urzeczywistnienie praw strony (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska - Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wyd. TNOiK Toruń 2002r., str. 434-435). Rozwinięciem tej zasady są przepisy dotyczące terminów załatwiania spraw (art. 139 i nast. O.p.). W przepisach tych ustanowione zostały terminy załatwienia spraw oraz obowiązki organów w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie. W rozpoznawanej sprawie organy nie wyjaśniły przyczyn, które wpłynęły na nie załatwienie sprawy w terminie miesiąca (art. 139 § 1 O.p.). Ta nie znajdująca żadnego wytłumaczenia zwłoka w rozpoznaniu wniosku i wydaniu w stosownym czasie decyzji, przy jednoczesnym braku rozstrzygnięcia w przedmiocie np. zawieszenia postępowania, doprowadziła do narastania odsetek za zwłokę. Ponadto przy rozpatrywaniu wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych organ ma obowiązek brać pod uwagę przede wszystkim sytuację, w jakiej podatnik znajduje się w chwili, gdy podejmowana jest decyzja w sprawie udzielenia ulgi. Dotyczy to także postępowania odwoławczego. Upływ czasu między datą podjęcia decyzji pierwszoinstancyjnej a datą orzekania przez organ odwoławczy, powodujący dezaktualizację dotychczasowych ustaleń i obliguje ten organ do przeprowadzenia postępowania dowodowego we własnym zakresie (por. wyrok NSA z dnia 29 marca 2001 r., I SA/Ka 2444/99, ,,Orzecznictwo Podatkowe - Przegląd" 2001, nr 6, s. 50). Ponadto we wniesionej skardze Spółka podniosła zarzut "przedwczesności" wydania zaskarżonej decyzji. Zauważyć w związku z powyższym należy, iż na podstawie nadesłanych akt administracyjnych nie można w pełni ustosunkować się do powyższego zarzutu. Nie wiadomo bowiem, czy wysokość zaległości, o których rozłożenie na raty wnioskowała strona, jest sporna. Z pism Skarżącej wynika, iż wysokość określona decyzjami wymiarowymi odpowiadała wysokości zobowiązania wykazanej w złożonych zeznaniach. W związku powyższym, niejasny jest sens wszczęcia postępowania w tym przedmiocie. Z drugiej strony, w załączeniu do pisma z 5 grudnia 2005 r. Spółka nadesłała potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] listopada 2005 r., którą to decyzją organ II instancji uchylił decyzje określające Spółce wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON. Podkreślić w związku powyższym należy, iż instytucja umorzenia zaległości podatkowych ma zastosowanie jedynie wtedy, gdy nie jest sporna zasadność wymiaru podatku. Kwota zaległości podatkowej powinna być jednak określona, jeżeli zachodzi taka potrzeba, w odrębnym postępowaniu wymiarowym (art. 21 § 3), gdyż jej wysokość może rzutować na ewentualne rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2001 r., III SA 2962/99, niepubl.). Wysokości zobowiązania podatkowego nie można natomiast kwestionować i weryfikować w toku postępowania o umorzenie zaległości. Postępowanie w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych nie stanowi kontynuacji postępowania w przedmiocie wymiaru tych zobowiązań, albowiem inne są jego cele i przesłanki podejmowanych w jego ramach rozstrzygnięć (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 grudnia 2004 r., III SA/Wa 188/2004, niepubl.). Sąd zauważa również, iż w we wniosku z 6 sierpnia 2003 r. oraz w decyzjach organu I i II instancji istnieje rozbieżność, co do okresu objętego niniejszym postępowaniem. Wskazać bowiem należy, iż Spółka wniosła o rozłożenie na raty zaległości we wpłatach na PFRON za 2002 r. i za 7 miesięcy 2003 r. oraz o umorzenie odsetek. Z kolei, organy odmówiły udzielenia ulg w spłacie zobowiązań podatkowych za okres od marca 2002 r. do czerwca 2003 r. Biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności sprawy, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu PFRON, należało uznać za wydaną z naruszeniem zasad postępowania wyrażonych w art. 121 §1, art. 122, art. 125, art. 187 §1, art. 191 i art. 210 §4 O.p., w stopniu który miał istotny wpływ na wynik sprawy. W związku powyższym zaistniały podstawy do uchylenia decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy P.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło