III SA/Wa 3110/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Kurasz po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. L. na nienależyte wykonanie zadań przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata Postanowieniem z dnia 25 lipca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. L. (dalej "Skarżący") na nienależyte wykonanie zadań przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.. Skarżący w dniu 3 września 2012 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podniósł argumentację świadczącą – jego zdaniem – o zasadności wniesienia skargi do Sądu. Z oświadczenia o stanie rodzinnym i dochodach wynikało, iż Skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe oraz że nie posiada żadnego majątku, z tytułu renty inwalidzkiej uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 647,97 zł. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 11 października 2012 r. odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 5 grudnia 2012 r. Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku o zwolnienie z kosztów i udzielenie pomocy prawnej w sporządzeniu prawidłowego zażalenia. Ponadto przyznał rację argumentacji zawartej w uzasadnieniu postanowienia z dnia 11 października 2012 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy, jednak nie potrafi prawidłowo jej ocenić i ustosunkować się do jej wykładni. W uzasadnieniu wskazał, iż jako rencista ze stałą rentą inwalidzką przez ostatnie siedem lat nie składał żadnych zeznań podatkowych, gdyż dokonywał tego w jego imieniu Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Nigdy nie dokonywał żadnych korekt deklaracji podatkowych pomimo, iż na lekarstwa wydaje przeciętnie około 400 zł miesięcznie. Wskazał, iż od 9 lat nie posiada konta bankowego w związku z czym nie mógł przedłożyć żadnych wyciągów bankowych. Ponadto nie ponosi żadnych kosztów utrzymania, gdyż nieodpłatnie korzysta z możliwości pomieszkiwania w pokoju. Jedynym wydatkiem jaki może udokumentować jest zakup lekarstw, które musi przyjmować regularnie na dowód czego załączył faktury za leki. Skarżący dodał, iż pomimo wzrostu świadczenia emerytalnego o 27 zł jego stan finansów uległ znacznemu pogorszeniu w związku z podwyżką cen leków i żywności. Reasumując wskazał, że z powyższych względów nie był w stanie przedłożyć dokumentów źródłowych obrazujących swoją sytuację majątkową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 244 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."), prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie natomiast do regulacji art. 245 § 1 cytowanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym zgodnie z art. 243 p.p.s.a. może być ono przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Dodatkowo należy zaznaczyć, że w myśl art. 247 p.p.s.a, prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. Natomiast o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Warszawa 2006, str. 508). Jednocześnie wskazać należy, że zgodnie z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt I OZ 1110/11 (Lex nr 1120723) skarga jest oczywiście bezzasadna, jeżeli bez głębszej analizy prawnej "na pierwszy rzut oka" nie ulega wątpliwości, że nie może zostać uwzględniona. Ponadto bezzasadność skargi należy łączyć z możliwością jej wniesienia do sądu. Mając na uwadze powyższe, w ocenie sądu w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 247 p.p.s.a. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zakres kognicji tych sądów został natomiast doprecyzowany przepisami art. 3 § 2 i 3, art. 4 i art. 5 p.p.s.a. Wynikają one także ze szczegółowych przepisów zawartych w innych aktach prawnych. Wobec tego według treści art. 3 § 2 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty jednostek samorządu terytorialnego i ich związków inne niż określone w pkt. 5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W niniejszej sprawie Skarżący przedmiotem skargi uczynił nienależyte wykonanie zadań przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.. Z powyższej przytoczonych przepisów wynika, iż zakres działania organu objęty niniejszą skargą pozostaje poza kategorią spraw objętych kognicją sądu administracyjnego, uregulowaną w art. 3 § 2 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że Skarżący w istocie wyraził dezaprobatę dla nienależycie – jego zdaniem – wykonywanych zadań przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. odnoszących się do sposobu doręczenia decyzji, jednak nie wskazał decyzji, postanowienia lub innego aktu lub czynności, które organ wydał lub dokonał, a które zgodnie z obowiązującymi przepisami mogłyby być przedmiotem skargi przed sądem administracyjnym. Charakter opisanych zarzutów wskazuje na tzw. "skargę powszechną", jaką strona niezadowolona z działania organu może wnieść na zasadzie przepisów Działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej "K.p.a.") pn. "Skargi i wnioski". Przedmiotem skargi powszechnej może być bowiem w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw (art. 227 K.p.a.). Postępowanie w trybie Działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego ma jednakże charakter odrębny od postępowania administracyjnego, nie kończy się ono wydaniem decyzji administracyjnej, jedynie informuje o sposobie załatwienia tej skargi. Skarga ta rozpoznawana jest na podstawie przepisów przywołanego Działu VIII i w stosunku do niej przepisy p.p.s.a. się nie odnoszą (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 1998r., nr III SA 1636/97, dostępny w programie komputerowym LEX nr 37138, a także postanowienie z dnia 15 maja 2009r., sygn. akt I OZ 520/09, umieszczone na stronie internetowej NSA pn. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.nsa.qov.pl). Skoro więc Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie był właściwy do rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie i odrzucił ją jako niedopuszczalną w związku z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., za prawidłowe należy uznać, że w tym stanie rzeczy oczywista bezzasadność skargi skutkuje odmową przyznania prawa pomocy. Ponadto podkreślić należy, że właściwość organów w sprawie skargi powszechnej regulują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi powszechnej na zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 247 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.