III SA/Wa 3114/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, , po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi V. S. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od gier za lipiec 2010r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie V. S. sp. z o.o. w W. (dalej "Spółka" lub "Skarżąca") na urzędowym formularzu PPPr, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to trudną sytuacją finansową. W ubiegłym roku Skarżąca poniosła stratę w wysokości 3.627.945,39 zł. Z uwagi na zmianę stanu prawnego w zakresie gier na automatach o niskich wygranych Skarżąca nie była w stanie regulować w terminie zobowiązań podatkowych, wskutek czego prowadzone są wobec niej postępowania egzekucyjne na terenie całego kraju. Zajęto rachunki bankowe oraz udziały w innej spółce. Skarżąca próbuje równoważyć koszty zwiększonych należności podatkowych poprzez obniżkę kosztów funkcjonowania firmy. Jako uzasadnienie wniosku Skarżąca powołała postanowienie referendarza sądowego WSA w Bydgoszczy przyznające jej prawo pomocy. Wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi [...] zł, zaś wartość środków trwałych 21.546.013,40 zł. Na rachunku bankowym Skarżącej widnieje kwota 2,45 zł. Skarżąca przedstawiła wyciąg bankowy, bilans, rachunek zysków i strat oraz wspomniane postanowienie. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przesłała zeznania podatkowe za 2009 i 2010 r., bilans oraz rachunek zysków i strat na dzień 30 czerwca 2011 r., deklaracje VAT-7, dokumentację związaną z toczącymi się postępowaniami egzekucyjnymi (zawiadomienia o zajęciu), wyciągi bankowe, zestawienie środków trwałych. Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca złożyła od powyższego postanowienia sprzeciw w ustawowym terminie. W jego uzasadnieniu wywiodła, że decydujące znaczenie przy ocenie jej sytuacji materialnej winien mieć stan jej rachunku bankowego, wykazujący debet. Decyzją z dnia [...] października 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w W. cofnął w całości jej zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w 172 punktach gier na terenie województwa m., co spowodowało "drastyczne" zmniejszenie przychodów. Ponadto posiadany przez Spółkę majątek nie może zostać spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, które w wyniku wprowadzenia nowych przepisów mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonego zezwolenia. Z uwagi na fakt, że nowe zezwolenia nie będą wydawane, ewentualni nabywcy nie mogliby eksploatować zakupionych automatów, stąd popyt na ten składnik majątku Spółki jest obecnie zerowy. Ponadto sprzedaż majątku trwałego, który w chwili obecnej jest jedynym źródłem dochodu Skarżącej, w oczywisty sposób doprowadziłoby do jej niewypłacalności, uniemożliwiając dalsze istnienie w obrocie gospodarczym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, od którego został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Jak wynika z powołanego unormowania skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego na podstawie samej ustawy i przejście sprawy będącej jego przedmiotem do właściwości Sądu. Zatem już samo wniesienie sprzeciwu, a nie żądanie w nim sformułowane, powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. W konsekwencji zgłoszone w sprzeciwie żądanie zmiany postanowienia referendarskiego z dnia 30 grudnia 2011 r. nie może odnieść skutku w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wywiedziona w sprzeciwie argumentacja dotycząca sytuacji materialnej skarżącej spółki stanowi zaś uzupełnienie uzasadnienia rozpoznawanego przez Sąd wniosku. Stosownie do art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przywołanej regulacji wynika, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie pełnych kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 2 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Znajduje to uzasadnienie w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy ma sam wnioskodawca. Wobec tego, pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jej rzeczywistej kondycji finansowej. Zatem to w jego interesie powinno leżeć przedstawienie jak najpełniejszej informacji pozwalającej na dokonanie oceny jego możliwości płatniczych. Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że wobec ustaleń dotyczących sytuacji finansowej Spółki, złożony przez nią wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Z danych ujętych we wniosku oraz w przedłożonych dokumentach nie wynikało bowiem w sposób jednoznaczny, iż nie posiada ona środków pozwalających jej na sfinansowanie pełnych kosztów sądowych. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, iż jej sytuacja finansowa jest trudna. W 2010 r. poniosła stratę w wysokości ponad 3,5 mln. zł. Spółka nie była w stanie terminowo uiszczać zobowiązań podatkowych, w związku z czym prowadzone są w stosunku do niej postępowania egzekucyjne. Ponadto w nadesłanym do Sądu sprzeciwie Spółka podniosła, że pomijając brak faktycznej możliwość zbycia posiadanych rzeczowych składników majątku, zbycie stałych składników majątku w celu uiszczenia wpisu, w oczywisty sposób doprowadziłby do jej niewypłacalności, uniemożliwiając dalsze istnienie w obrocie gospodarczym. W ocenie Sądu, mimo powyższych okoliczności, wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż Spółka, mimo podnoszonej trudnej sytuacji finansowej, w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, a więc musi posiadać środki, umożliwiające jej kontynuowanie. Dodatkowo, wskazać należy, że jest to działalność gospodarcza o znacznych rozmiarach. Wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi bowiem [...] zł, a wartość środków trwałych 21.546.013,40 zł. Z zeznania podatkowego (CIT-8) za 2010 r., Spółka poniosła co prawda wysokie koszty - 226.176.510,60 zł, jednakże osiągnęła również wysokie przychody w wysokości 223.516.354,06 zł. W ocenie Sądu, powyżej przytoczone dane obrazowały skalę prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej. Jak wynika z zestawienia przychodów i kosztów za wskazany okres Skarżąca poniosła stratę w kwocie ponad 2,5 mln zł. Jednakże Sąd stwierdza, że w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że Spółka uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na znacznym poziomie. Istotna dla rozstrzygnięcia pozostaje także wartość należącego do spółki majątku trwałego. Nawet jeżeliby przyjąć, – jak twierdzi strona – że automaty do gier stanowiące znaczną część jej majątku nie mogą zostać spieniężone z uwagi na brak popytu na tego rodzaju ruchomości, to nie można tracić z pola widzenia, że skarżąca posiada również inne składniki majątku o znacznej wartości np. środki transportowe o wartości przekraczającej milion złotych. W takiej sytuacji trudno podzielić argumentację strony, że nie posiada ona możliwości uzyskania jakiegokolwiek dochodu z posiadanego majątku, zaś sprzedaż należących do spółki dóbr (w tym nieruchomości) groziłaby jej niewypłacalnością czy też likwidacją. Odnosząc się do twierdzeń strony wskazujących na ujemne saldo rachunku bankowego, podnieść należy, że ujawniła ona tylko ten jeden rachunek bankowy podczas, gdy choćby z uwagi na posiadanie zobowiązań z tytułu kredytów (według bilansu na dzień 30 czerwca 2011 r. zobowiązania Spółki z tytułu kredytów i pożyczek długoterminowych wynosiły 14 136 020,00 zł, a z tytułu kredytów i pożyczek krótkoterminowych – 12 262 774,01 zł musiała posiadać jeszcze inne rachunki je obsługujące. Analiza wyciągów z tych rachunków stanowić mogłaby natomiast źródło informacji co do tego, czy strona reguluje ciążące na niej zobowiązania kredytowe. W związku powyższym, uznać należy, iż wartość środków, jakimi Spółka w ostatnim okresie obracała, w porównaniu z wysokością należnego w niniejszej sprawie wpisu sądowego od skargi w wysokości 4.251 zł, czyni nieuzasadnionym twierdzenia strony, iż nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Wbrew twierdzeniom Spółki, istniała możliwość wygospodarowania środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Tym bardziej podkreślenia wymaga fakt, że mimo trudnej sytuacji finansowej, Skarżąca potrafiła wygospodarować środki na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem Sądu posiadanie środków pieniężnych znacznie przekraczających wysokość kosztów sądowych w danej sprawie sądowoadministracyjnej pozwala na przyznanie prawa pomocy jedynie w sytuacji, gdy wnioskodawca przedstawi istotne powody przeznaczenia posiadanych środków pieniężnych na inne cele niż opłacenie kosztów sądowych. Tymczasem w sprawie skarżąca spółka takich okoliczności nie przedstawiła. Nie stanowi zaś takiej okoliczności wskazane w toku postępowania ponoszenie kosztów związanych z prowadzeniem przez stronę skarżącą działalności gospodarczej. Jest ono naturalną i przewidywalną cechą tej aktywności podmiotu gospodarczego, jakim jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Wskazać należy, że ze złożonych dokumentów wynika, że mimo ujemnego wyniku finansowego za 2010 r. realizuje ona inwestycje o łącznej wartości 20.771.946,01 zł i posiada fundusze zapasowe i rezerwowe w łącznej kwocie 39.314.165 zł. Świadczy to o dysponowaniu przez nią wolnymi środkami, co należy podkreślić, o wartości wielokrotnie przewyższającej koszty sądowe i to pomimo pogorszenia się jej sytuacji finansowej. Zauważyć także należy, iż aktualna sytuacja finansowa spółki nie pozwala na przyjęcie, że uzasadnia ona uwzględnienie jej wniosku. W sprawie nie może mieć bowiem decydującego znaczenia ujemny wynik działalności gospodarczej spółki w ostatnim okresie rozliczeniowym, jako że uczestniczenie w obrocie gospodarczym nie zakłada uzyskiwania dodatniego wyniku finansowego w każdym okresie rozliczeniowym. Nadto wynik finansowy skarżącej spółki za rok 2009 (dochód w kwocie - 5.480,722,17 zł) pozwalał na poczynienie oszczędności z przeznaczeniem na koszty bieżącej działalności spółki w latach następnych, do których zaliczyć koszty prowadzonych przez nią sporów prawnych (sądowych). W związku z powyższym, w ocenie Sądu, Skarżąca jest w stanie partycypować w kosztach niniejszego postępowania, poprzez uiszczenie wpisu sądowego, którego obowiązek zapłaty nie ustępuje obowiązkowi spłaty innych zobowiązań. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.