III SA/Wa 3116/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak, , po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r., od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: 1) przyznać M. D. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od części wpisu sądowego od skargi w kwocie 1000 zł (tysiąc złotych), 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III wzywające do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 2.030 zł, Skarżący – M. D. reprezentowany przez pełnomocnika – adw. P. W., złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, tj. zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Argumentował, że dochody osiągane z działalności gospodarczej w całości zajęte są na rzecz Skarbu Państwa. W rezultacie Skarżący nie dysponuje środkami nawet na pokrycie składek ZUS i bieżące utrzymanie. Obecnie utrzymuje go żona, która pobiera emeryturę w kwocie 1.400 zł. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje również córka i wnuczka. Dochody córki wynoszą 1.700 zł. Skarżący jest współwłaścicielem mieszkania o pow. 65,5 m2. W piśmie dołączonym do formularza PPF Skarżący podał, że jest w trakcie rekonwalescencji po przebytym zawale serca. Jego dochody oscylują w granicach 2.500-3.000 zł. Z dochodu tego są opłacane składki ZUS oraz kredyt. 2 grudnia 2011 r. Skarżący odebrał decyzję o zajęciu rachunku bankowego. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący przesłał zeznania podatkowe, decyzję o waloryzacji emerytury żony, zestawienie przychodów i kosztów, oświadczenie i dokumenty dotyczące miesięcznych wydatków, dokumenty dotyczące stanu zdrowia Skarżącego, wyciągi bankowe, harmonogram spłaty kredytu, tytuł wykonawczy, zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, oświadczenie w sprawie posiadanych lub zbytych nieruchomości, oświadczenie w sprawie wynagrodzenia pełnomocnika, orzeczenie o niepełnosprawności wnuczki. Dodatkowo Skarżący wyjaśnił, że po zajęciu jego konta sytuacja finansowa rodziny jest tragiczna. Rodzina funkcjonuje jedynie dzięki kredytowi żony i limitom na kartach kredytowych. Skarżący podał, że jego córka samotnie wychowuje dziecko, którego koszty utrzymania – z racji niepełnosprawności są wyższe (zakup obuwia ortopedycznego, rehabilitacja). Postanowieniem z 17 stycznia 2012r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi, uznając, że nie wystąpiły przesłanki niezbędne do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia Skarżący złożył sprzeciw, w którym wskazał, że spełnił przesłankę wynikającą z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.". Stwierdził, że całość jego wynagrodzenia z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej jest zajmowana przez Urząd Skarbowy na pokrycie zobowiązań. Podkreślił, że 1.775 zł, znajdujące się na rachunku bankowym córki nie stanowiło poczynionych oszczędności – co podniesiono w postanowieniu z 17 stycznia 2012 r. Pieniądze te zostały przelane na konto córki w ramach wynagrodzenia za pracę. Odnosząc się do wypłaty 10.200 zł z rachunku bankowego małżonki wskazał, że była to polisa posagowa wnuczki, która musiała być wykorzystana na pokrycie zaległych zobowiązań jak i na bieżące wydatki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 zdanie pierwsze p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, jeżeli nie został on odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu spowodowało zatem usunięcie z obrotu prawnego postanowienia referendarza sądowego z 17 stycznia 2012 r. Pod względem skutków prawnych jest ono traktowane jako nieistniejące. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a). Osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wynika z powyższego, że to osoba wnioskująca o prawo pomocy winna wykazać istnienie okoliczności uzasadniających przyznanie tego prawa. M. D. wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych. Wpis jest jedynym kosztem sądowym, jaki musi ponieść Skarżący na obecnym etapie postępowania. W ocenie Sądu przyznanie Skarżącemu prawa pomocy z zakresie zwolnienie od całości wpisu nie jest zasadne. Przyjętą regułą jest bowiem, że obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów które obrazują sytuację materialną rodziny Skarżącego nie wynika natomiast, iż nie będzie on w stanie uiścić części wpisu od skargi. Skarżący nie jest pozbawiony źródeł utrzymania. Co prawda załączony do sprzeciwu z 25 stycznia 2012 r. wydruk – potwierdzenia transakcji bankowej -wskazuje, że dochody z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej są przedmiotem zajęcia, jednak z wniosku o przyznanie prawa pomocy i akt sprawy wynika, iż wspólny dochód żony i córki Skarżącego wynosi ok. 4.100 zł. Odnosząc się do podnoszonej przez Skarżącego okoliczności obciążeń kredytowych stwierdzić należy, iż nie mogą one uzasadniać całkowitego zwolnienia a kosztów sądowych. Rzeczą Skarżącego jest wybór zobowiązań, które reguluje z posiadanych środków. Nie oznacza to, że z uwagi na powyższe obciążenia Skarb Państwa winien w całości przyjąć na siebie koszty postępowania sądowego wszczętego przez Skarżącego. Sąd uznał, że dochody i zobowiązania rodziny Skarżącego, uzasadniają natomiast zmniejszenie wydatków, jakie winien on ponieść w związku ze skorzystaniem z prawa do sądu. Skarżący może bowiem wygospodarować środki na uiszczenie części wpisu od skargi. W ocenie Sądu uiszczenie z tego tytułu kwoty 1.030 zł nie spowoduje uszczerbku w utrzymaniu koniecznym Skarżącego i jego rodziny, która posiada stałe źródła utrzymania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 w związku z art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.