III SA/Wa 3118/17
WyrokWSA w Warszawie2018-08-08
Skład orzekający: Artur Kot, Honorata Łopianowska, Jarosław Trelka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przy ustalaniu podstawy opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn z tytułu zasiedzenia nieruchomości, od wartości tej podstawy można odliczyć nakłady poniesione na wzniesienie budynków na tej nieruchomości, jeśli zostały one poniesione przed rozpoczęciem biegu terminu zasiedzenia, ale w sytuacji, gdy nieruchomość ta była wcześniej własnością osoby nabywającej ją przez zasiedzenie, a następnie została przejęta przez Skarb Państwa w wyniku dekretu warszawskiego, a wniosek o przyznanie własności czasowej nie został rozpatrzony?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza art. 7 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn. W ocenie Sądu, przepis ten powinien być interpretowany w sposób uwzględniający specyficzne okoliczności sprawy, w tym fakt, że skarżąca nabyła w drodze zasiedzenia nieruchomość, która od 75 lat znajdowała się w jej posiadaniu i była przez nią zabudowana. Sąd stwierdził, że nie można odmówić prawa do odliczenia nakładów na budynki, które skarżąca wzniosła na swojej dawnej nieruchomości, a która została następnie przejęta przez państwo w wyniku dekretu warszawskiego, a jej wniosek o przyznanie własności czasowej nie został rozpatrzony. W związku z tym, uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn w związku z nabyciem nieruchomości przez zasiedzenie. Skarżąca ujawniła nabycie, wskazując wartość nieruchomości i poniesione nakłady na budynki. Organ podatkowy wezwał do podwyższenia wartości, a po przedstawieniu operatu szacunkowego, ustalił zobowiązanie, nie odliczając wartości budynków, argumentując, że nakłady zostały poniesione przed biegiem zasiedzenia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał decyzję w mocy. Skarżąca zaskarżyła decyzję, zarzucając nieodliczenie wartości budynków.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. Zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz J. G. kwotę 171 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie sędzia WSA Honorata Łopianowska (sprawozdawca), sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant referent stażysta Paulina Plichtowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] maja 2017r., nr [...], 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz J. G. kwotę 171 zł (słownie: sto siedemdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. ["DIAS"] z [...] sierpnia 2017 r., nr [...], utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] ["NUS"] z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn.
Zaskarżona decyzja została wydana wobec stwierdzenia nabycia przez Skarżącą w drodze zasiedzenia nieruchomości. Jak wynika z postanowienia Sądu Okręgowego w W. [...] z [...] sierpnia 2016 r., sygn. akt [...] J. G. ["Skarżąca", "Podatniczka", "Strona"] nabyła przez zasiedzenie z dniem 28 maja 2005 r. udział [...] we własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej zabudowaną działkę o nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...].
W dniu 29 września 2016 r. do organu podatkowego pierwszej instancji wpłynęło zeznanie podatkowe SD-3, w którym Skarżąca ujawniła powyższe nabycie wskazując, iż przedmiotem zasiedzenia był udział % w nieruchomości o powierzchni gruntu [...] zabudowanej budynkiem mieszkalnym o powierzchni [...], o łącznej wartości tego udziału [...] zł w tym wartość ¾ części budynku, to [...] zł. W części F2 formularza SD-3, gdzie znajduje się miejsce na wyszczególnienie długów, ciężarów i nakładów obciążających nabyte rzeczy lub prawa majątkowe widnieje informacja o poniesionych na nabytą nieruchomość nakładach w łącznej wysokości [...] zł, na którą to składają się: umowa z 29 października 1945 r. z majstrem murarskim, prace budowlane na kwotę [...] zł; rachunek za usługi stolarskie z 25 kwietnia 1946 r. na kwotę [...] zł oraz umowa na przyłączenie instalacji do zmiany napięcia na kwotę [...] zł.
W aktach sprawy znajdują się ponadto następujące dokumenty: kserokopia umowy z 25 stycznia 1927 r. dotyczącej nabycia przez małżonków M. i A. G. nieruchomości niezabudowanej położonej w W. przy ul. [...] [obecnie ul. [...], kserokopia planu z lat czterdziestych XX wieku dot. budynków mieszkalnych i stajni ul. [...]– wł. G. J., kserokopie rachunków i umów z tego okresu dokumentujących wykonane na nieruchomości prace, kserokopia wypisu z rejestru gruntów, kserokopia uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego w W. [...] z 31 sierpnia 2016 r., sygn. akt [...] stwierdzającego zasiedzenie przez Skarżącą udziału % w przedmiotowej nieruchomości, kserokopie postanowień sądowych dokumentujące nabycie spadku po zmarłych z rodziny G., tj. zmarłym 9 maja 1946 r. A. G., zmarłej 15 listopada 1969 r. M. G. i po zmarłym 10 września 1998 r. J. G..
Z uwagi na to, że wartość nabytego w nieruchomości udziału podana przez Podatniczkę w zeznaniu podatkowym nie odpowiadała – w ocenie organu podatkowego – wartości rynkowej, NUS pismem z 5 października 2016 r. wezwał Skarżącą do podwyższenia wartości przedmiotu nabycia, wskazując jednocześnie, że wartość ta według własnej, wstępnej oceny organu podatkowego wynosi [...] zł.
Pismem z 17 października 2016 r., pełnomocnik Podatniczki poinformowała organ podatkowy, że zleciła wykonanie wyceny przedmiotowej nieruchomości rzeczoznawcy majątkowemu zaś 29 listopada 2016 r. do akt sprawy dołączono operat szacunkowy z wyceny udziału % nieruchomości zabudowanej położonej w Warszawie przy ul. [...] sporządzony 4 listopada 2016 r. przez rzeczoznawcę majątkowego. Jak wynika z treści operatu, działka nr [...] z obrębu [...] posiada powierzchnię [...]; na nieruchomości znajduje się zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna – dwa budynki mieszkalne oraz budynek gospodarczy adaptowany na cele mieszkaniowe, wybudowane w latach czterdziestych XX wieku w technologii tradycyjnej, murowanej. Wycenę wykonano przy zastosowaniu podejścia porównawczego, metody porównania parami zabudowanych nieruchomości podobnych, zaś wartość rynkowa przedmiotu nabycia została ustalona na kwotę [...] zł, w tym wartość udziału % w częściach składowych nieruchomości stanowiących budynki mieszkalne na kwotę [...] zł.
NUS uznając opinię biegłego jako dowód w sprawie oraz mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, decyzją z [...] maja 2017 r., przyjmując za podstawę opodatkowania wartość przedmiotu nabycia określoną przez biegłego ustalił Skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu zasiedzenia w kwocie [...] zł. Z podstawy opodatkowania organ podatkowy nie odliczył nakładów wskazanych przez Stronę w zeznaniu podatkowym argumentując to tym, że Podatniczka nie poniosła ich podczas biegu zasiedzenia.
Korzystając z przysługującego prawa pełnomocnik Podatniczki złożyła od przedmiotowego rozstrzygnięcia odwołanie do DIAS, w którym wniosła na podstawie art. 7 pkt 4-5 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn [tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 205 ze zm., dalej "u.p.s.d."] o odliczenie od podstawy opodatkowania wartości budynków, tj. kwoty [...] zł.
DIAS zaskarżonym orzeczeniem utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że na podstawie art. 7 ust. 4 i 5 u.p.s.d., przy nabyciu w drodze zasiedzenia wyłącza się z podstawy opodatkowania wartość nakładów dokonanych na rzecz przez nabywcę podczas biegu zasiedzenia. Jeżeli budynek stanowiący część składową gruntu będącego przedmiotem nabycia został wzniesiony przez osobę nabywającą nieruchomość przez zasiedzenie, z podstawy opodatkowania wyłącza się wartość tego budynku.
DIAS podkreślił, iż zgodnie z rzymską zasadą superficies solo cedit [łac.: to co jest na powierzchni przypada gruntowi] własność budynku oraz innych rzeczy połączonych trwale z gruntem i wzniesionych na gruncie związana jest z własnością tego gruntu. Zasada ta obowiązuje dotychczas i w prawie polskim realizowana jest przez zapisy art. 48 i 191 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny [Dz. U. z 2017 r., poz. 459, dalej jako "k.c."]. Organ argumentował, że w sytuacji gdy ktoś wzniósł budynek na czyimś gruncie – tu: grunt stanowiący własność Skarbu Państwa, przyjmuje się zatem konstrukcję, że z mocy samego prawa właściciel gruntu staje się właścicielem budynku, choćby nawet nie przyczynił się do jego powstania, ten zaś, kto budynek zbudował, jest jedynie właścicielem nakładów poczynionych na tę budowę. Z uzasadnienia postanowienia Sądu z [...] sierpnia 2016 r., sygn. akt [...] stwierdzającego fakt nabycia przez Panią J. G. w drodze zasiedzenia udziału 3/4 we własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] wynika, że nieruchomość ta została zakupiona 25 stycznia 1927 r. przez M. i A. małżonków G. [teściów Podatniczki].
Następnie, z wejściem w życie dekretu warszawskiego nieruchomość ta stała się własnością Gminy [...], a w dalszej kolejności przeszła na własność Państwa, przy czym możliwość jej zasiedzenia została wyłączona przez art. 7 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Zakaz ten uchyliła ustawa z 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, która weszła w życie 01.10.1990 r. Następnie sąd wskazał, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się zgodnie, że bieg zasiedzenia nieruchomości państwowych, które z dniem 27 maja 1990 r. stały się z mocy prawa mieniem komunalnym, rozpoczyna się od tego właśnie dnia i ulega skróceniu o czas, w którym nieruchomość była własnością państwową [art. 10 ustawy z 28 lipca 1990 r. nowelizującej kodeks cywilny]. Przyjmuje się jednocześnie, że skróceniu najwyżej o połowę ulega ustawowy dwudziestoletni lub trzydziestoletni termin zasiedzenia przewidziany w art. 172 k.c., liczony od dnia 27 maja 1990 r.
Uznając powyższe przyjęto, że trzydziestoletni termin zasiedzenia udziału w nieruchomości posiadanej przez Stronę skończył bieg w dniu 27 maja 2005 r. Ponadto z akt sprawy wynika, że Skarżąca zamieszkała na tej nieruchomości wraz z mężem J. G. w 1942 roku. Tak więc Podatniczka mieszka w zasiedzianej nieruchomości nieprzerwanie 75 lat. W wyniku działań wojennych budynki posadowione na działce uległy zniszczeniu, a ich odbudową zajęli się właśnie małżonkowie J. i J. G. ze swoich środków własnych, a budowa zakończyła się w lutym 1945 roku. Zatem, przedmiotowe budynki zostały wzniesione przez małżonków J. i J. G. na gruncie stanowiącym własność Skarbu Państwa i na długo przed rozpoczęciem biegu terminu zasiedzenia, tj. przed 27 maja 1990 r.
Okoliczność ta jest dla rozpatrywanej sprawy istotna w kontekście przytoczonych powyżej przepisów u.p.s.d., w tym art. 7 ust. 4, zgodnie z treścią którego, odliczeniu od podstawy opodatkowania podlegają wyłącznie nakłady poniesione na rzecz w trakcie biegu zasiedzenia.
DIAS wskazał, że skoro nakłady poniesione przez małżonków J. i J. G. na nieruchomość, w tym nakłady na wybudowanie budynków wzniesionych cudzym gruncie zostały poniesione przed datą rozpoczęcia biegu zasiedzenia, to nie stanowią one obciążenia przedmiotowego nabycia w rozumieniu w/w przepisu art. 7 ust. 4 i ust. 5 u.p.s.d.
Odnosząc się natomiast do poruszonej w odwołaniu kwestii trudności w uregulowaniu przez Stronę ustalonego zobowiązania podatkowego DIAS poinformował, że sytuacja ta może być przedmiotem odrębnego postępowania w sprawie udzielenia ulgi w spłacie nie uiszczonego w terminie podatku poprzez jego umorzenie lub rozłożenie na raty.
Pismem z dnia 28 sierpnia 2017 r., Skarżąca – reprezentowana przez pełnomocnika – zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] sierpnia 2017 r., nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W..
Skarżąca zarzuciła rozstrzygnięciu nieodliczenie z podstawy opodatkowania wartości budynków wchodzących w skład zasiedzianej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], która to nieruchomość z mocy prawa, na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] stała się własnością Gminy [...], a następnie przeszła na własność Państwa.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego, w tym art. 7 ust. 4 u.p.s.d.
Sporną kwestią jest prawo Skarżącej do odliczenia od wartości podstawy opodatkowania [tą zaś jest wartość nieruchomości nabytej w drodze zasiedzenia] wartości nakładów odpowiadających wartości budynków, które Skarżąca wraz z mężem wznieśli w lutym 1945 r. Zdaniem organu, nakłady te nie mogą zostać odliczone na podstawie art. 7 ust. 4 u.p.s.d. z uwagi na to, że zostały one poniesione długo przed rozpoczęciem biegu terminu zasiedzenia, który rozpoczynał swój bieg 27 maja 1990 r.
W ocenie Sądu, przepis art. 7 ust. 4 u.p.s.d., stanowiący że przy nabyciu w drodze zasiedzenia wyłącza się z podstawy opodatkowania wartość nakładów dokonanych na rzecz przez nabywcę podczas biegu zasiedzenia, powinien na gruncie rozpatrywanej sprawy być interpretowany w sposób uwzględniający okoliczność, że Skarżąca nabyła w drodze zasiedzenia nieruchomość, która w istocie od 75 lat była w jej posiadaniu. W rozpoznawanej sprawie stwierdzenie zasiedzenia, wobec nierozpatrzenia złożonego w 1949 r. wniosku o przyznanie własności czasowej na podstawie Dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, wydanego 26 października 1945 r. przez Krajową Radę Narodową, Dz.U. z 1945 nr 50, poz. 279 [Dekretu Bieruta] stanowiło potwierdzenie stanu, który miał miejsce od 1942 r. Lektura akt postępowania wskazuje bowiem, że wcześniejszy właściciel – teść Skarżącej A. G. jako więzień polityczny przetransportowany 12 sierpnia 1944 r. do obozu koncentracyjnego Oświęcim – Brzezinka przez SIPO i SD zmarł w tym obozie [wyciąg z dokumentów Polskiego Czerwonego Krzyża Zarządu Głównego Biura Poszukiwań z 14 listopada 1980 r. – akta post., k. 119], a następni właściciele: Skarżąca wraz mężem w 1945 r. zostali pozbawieni należącej do nich nieruchomości, zaś złożony w dniu 4 stycznia 1949 r. na podstawie art. 7 Dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] do Zarządu Miejskiego [...] Wydziału Polityki Budowlanej wniosek o "przyznanie ze symbolicznym czynszem własności czasowej do terenu nieruchomości położonej w W. Kolonia Z., rej. hip. [...]" [akta post. podatkowego, k. 121] nie został nigdy przez właściwy organ rozpatrzony. Jak stwierdza się w piśmie Urzędu Miasta [...] Biura Gospodarki Nieruchomościami [...] z 22 kwietnia 2005 r. [akta postępowania podatkowego, k. 71]: "ze względu na stan prawny sprawy [nierozpatrzony wniosek tzw. "dekretowy"] przy wyliczaniu zaproponowanego w umowie czynszu dzierżawnego przyjęto najniższą stawkę do obliczenia czynszu dzierżawnego [...]". Analogicznie w piśmie Urzędu Miasta [...] Biura Gospodarki Nieruchomościami z 19 lutego 2007 r. [akta post. podatkowego, k. 73-74] wskazano, że "z uwagi na fakt, że odnośnie w/w nieruchomości hipotecznej wniosek o przyznanie prawa własności czasowej złożony w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] [Dz.U. Nr 50, poz. 279] nie został dotychczas rozpatrzony, Delegatura Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] wystąpiła 20.09.2006 r. do Wydziału Prawnego [...], obsługującego sprawę sądową o wydanie nieruchomości, z sugestią zawieszenia postępowania w tej sprawie przez Sąd, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy z wniosku o przyznanie prawa własności czasowej".
Sąd zwraca zarazem uwagę na to, że niedopuszczalność zasiedzenia nieruchomości Skarbu Państwa, w tym – tak jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie – nieruchomości należących niegdyś do podatniczki i jej rodziny, które zostały przejęte w okresie powojennym wynika z obowiązujących przez pewien czas w tej mierze regulacji prawnych, tj. faktu, że możliwość zasiedzenia nieruchomości Skarbu Państwa została wyłączona przez art. 7 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach [Dz.U. Nr 32, poz. 159] a zakaz ten uchyliła dopiero ustawa z 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny [Dz.U. Nr 55, poz. 321], która weszła w życie w dniu 1 października 1990 r. Zatem okoliczność, że trudne uwarunkowania historyczne dotyczące Polski, w tym powojenne, przekładające się na stosunki własnościowe zaszłości związane z wprowadzeniem gospodarki opartej na własności społecznej [czego wyrazem jest między innymi wprowadzony w celu odbudowy i rozbudowy stolicy Dekret o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...], przewidujący przejście na własność gminy [...] gruntów na jej obszarze] stały na przeszkodzie posiadaniu i prywatnej własności, także powinny być wzięte pod uwagę w rozpoznawanej sprawie. Wszak Skarżąca została najpierw pozbawiona należącej do siebie i do swojej rodziny własności [w 1945 r.] a następnie przywróceniu tego stanu – mimo starań – Skarżącej Państwo nie sprostało. Wniosek Skarżącej o przyznanie własności czasowej na podstawie art. 7 Dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] nigdy nie stał się przedmiotem rozstrzygnięcia a właściwe w tej sprawie [...] w swej korespondencji datowanej na 2005 i 2007 r. to dostrzegało, podkreślając zarazem ryzyko zasiedzenia gruntu i starając się temu przeciwdziałać. Dopiero zasiedzenie własnej niegdyś nieruchomości przywracało rodzinną nieruchomość Skarżącej.
W ocenie Sądu, nieakceptowalne jest zapatrywanie że Skarżąca, która nie mogąc w pełni korzystać z dawnej własności [pozbawiona tej własności], której wniosek o przyznanie własności czasowej przez ponad pół wieku nie został w żaden sposób rozpatrzony i która tę własność ponownie uzyskała w wyniku stwierdzenia zasiedzenia [postanowienie Sądu Okręgowego [...] z [...] sierpnia 2016 r., sygn. akt [...]– akta post. podatkowego, k. 60-67], nie mogłaby odliczyć od podstawy opodatkowania nakładów polegających na wzniesieniu na własnej nieruchomości [gdy ta jeszcze była własnością Skarżącej] budynków. Jeśli bowiem Skarżąca zasiedziała własną niegdyś nieruchomość, to jest to spowodowane także zaniechaniami przez właściwe organy uregulowania stanów własnościowych, szczególnie, że Skarżąca taki proces zainicjowała, składając wniosek o przyznanie własności czasowej.
Sąd wreszcie zwraca uwagę na niedostrzeżony przez organy element stanu prawnego. O ile bowiem, własność należących do Skarżącej nieruchomości – na podstawie wspomnianego Dekretu, zwanego Dekretem Bieruta – została przejęta przez [...], zaś towarzyszący tej operacji wniosek Skarżącej o przyznanie własności czasowej nigdy nie został w ten czy inny sposób rozstrzygnięty [a zatem to zaniechanie właściwych organów nie pozwala na przesądzenie, jakie byłyby jego losy i czy Skarżąca – być może – uzyskałaby prawo dzierżawy swojej nieruchomości, skoro i tak później na niej przez całe 75 lat bez zakłóceń zamieszkiwała], to jednak nie są przesądzone losy spornych w sprawie budynków, które Skarżąca i jej najbliżsi wznieśli w lutym 1945 r. Postanowienie Sądu Okręgowego [...] z [...] sierpnia 2016 r., sygn. akt [...] stwierdza bowiem zasiedzenie przez Skarżącą udziału ¾ we własności nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], stanowiącej zabudowaną działkę o numerze [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2. Organ odwoławczy w tej mierze – odnosząc się do kwestii opodatkowania podatkiem ciążącym w związku z zasiedzeniem tej nieruchomości podkreśla w zaskarżonej decyzji [jej str. 4], że w sytuacji, gdy ktoś wzniósł budynek na czyimś gruncie – tu: grunt stanowiący własność Skarbu Państwa, przyjmuje się konstrukcję, że z mocy samego prawa właściciel gruntu staje się właścicielem budynku, choćby nawet nie przyczynił się do jego powstania, ten zaś, kto budynek zbudował, jest jedynie właścicielem nakładów poczynionych na tę budowę.
W rozpoznawanej sprawie Skarżąca miała nabyć, w drodze zasiedzenia, odebrany jej wcześniej grunt należący do Skarbu Państwa wraz z wszystkimi położonymi na nim budynkami. Organ uznaje zarazem, że wraz z przejęciem, mocą Dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] przewidującego przejście na własność gminy [...] własności nieruchomości na rzecz [...] a następnie na rzecz Skarbu Państwa, przeszły na rzecz miasta także budynki. Dostrzeżenia jednak wymaga, że zawarta w Dekrecie o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] regulacja, przewidująca przejście na własność gruntów położonych w W. na rzecz [...] zawierała szczególną regulację dotyczącą budynków – zgodnie z art. 5 Dekretu, budynki oraz inne przedmioty, znajdujące się na gruntach, przechodzących na własność gminy [...] pozostają własnością dotychczasowych właścicieli, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Art. 8 Dekretu przewiduje zaś, że w razie nieprzyznania dotychczasowemu właścicielowi gruntu wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy, wszystkie budynki położone na gruncie przychodzą na własność gminy, która obowiązana jest wypłacić właścicielowi ustalone w myśl art. 9 odszkodowanie za budynki nadające się do użytkowania lub naprawy. W rozpoznawanej sprawie, wniosek Skarżącej o przyznanie własności czasowej przejętej na własność miasta nieruchomości nie został załatwiony; Skarżąca nie otrzymała też odszkodowania z tytułu przejścia na rzecz miasta budynków. Nie bez znaczenia jest i ogólna, zawarta w art. 5 Dekretu regulacja, zgodnie z którą budynki oraz inne przedmioty, znajdujące się na gruntach, przechodzących na własność gminy [...] pozostają własnością dotychczasowych właścicieli, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Skarżącej natomiast, mimo nierozpatrzenia wniosku o przyznanie własności czasowej nigdy nie pozbawiono władania budynkami – wszak na spornej nieruchomości i posadowionych na niej budynkach mieszkała przez 75 lat i mieszka nadal. Zasadne jest więc spostrzeżenie, że mimo formalnego nieprzyznania własności czasowej, miasto w istocie zachowało się tak, jakby tę własność jednak ustanowiło – nigdy nie dokonało czynności, dla których instytucja wywłaszczania właścicieli nieruchomości na podstawie Dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy została przewidziana – na przejętej od Skarżącej nieruchomości nie została dokonana "odbudowa Stolicy i dalsza jej rozbudowa zgodnie z potrzebami Narodu." [art. 1 Dekretu]. Dodatkowo, przepis art. 7 ust. 2 Dekretu przewiduje, że właścicielowi nieruchomości przyznana zostanie własność czasowa, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntów według planu zabudowania. Skarżąca zaś niewątpliwie korzystała z gruntu, a z pewnością z budynków, które nieprzerwanie użytkuje do dziś w sposób nie kolidujący z opisanymi w Dekrecie, doniosłymi celami publicznymi.
Wskazane przepisy oraz okoliczności rozpoznawanej sprawy, w tym finalnie nigdy nie rozstrzygnięty wniosek o przyznanie własności czasowej także nie pozwalają na uznanie, że Skarżąca przez cały okres od przejęcia Jej nieruchomości na rzecz miasta a następnie okres biegu terminu zasiedzenia, mimo, że sam grunt został przejęty na rzecz miasta [później stanowił własność Skarbu Państwa] nie pozostała właścicielem budynków. Treść wskazanych wyżej przepisów a także brak pozbawienia Skarżącej władztwa nad nieruchomością w tym posadowionymi na niej budynkami, brak realizacji celu, dla których nastąpiło wywłaszczenie na mocy Dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...], jakim jest "odbudowa i rozbudowa stolicy, zgodnie z potrzebami Narodu" przekonuje, że Skarżąca – jako pierwotnie właściciel nieruchomości, mimo wywłaszczenia nie utraciła budynków, a w konsekwencji, że nie należy ich uwzględniać w podstawie opodatkowania podatkiem, który ciąży w związku z zasiedzeniem.
Końcowo, Sąd zwraca uwagę na stwierdzenie zawarte w zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] sierpnia 2017 r., nr [...] [jej str. 5], zgodnie z którym sytuacja Skarżącej może być przedmiotem odrębnego postępowania w sprawie udzielenia ulgi w spłacie nie uiszczonego w terminie podatku poprzez jego umorzenie lub rozłożenie na raty. Podkreślenia wymaga, że odwołanie od tej decyzji [akta post. podatkowego, k. 128-129] zawiera obszerny i klarowny wywód wskazujący, że Skarżąca w sprawie wyartykułowała wniosek o umorzenie zaległości. W tej części odwołania Skarżąca podała, że na nieruchomości mieszka w sposób ciągły od 1942 r. do chwili obecnej, to jest 75 lat. Obecnie jest starym, schorowanym i ubogim człowiekiem, który skończył 91 lat a jej dochody miesięczne netto wynoszą [...] zł; nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów, które mogłaby spieniężyć aby zapłacić tak astronomiczną sumę podatku, zaś przy swoich schorzeniach na same leki wydaje miesięcznie około [...] zł, opłaca także podatek od nieruchomości, kupuje węgiel, butle gazu oraz opłaca media, co pociąga kolejny miesięczny wydatek wysokości [...] zł, a w tej sytuacji na środki higieny i żywności pozostaje Skarżącej [...] do [...] zł. Skarżąca podkreśliła, że przy takich dochodach trudno jest związać koniec z końcem a w związku z tym prosi o zaniechanie poboru podatku, który zagraża jej egzystencji. Skarżąca wniosła wreszcie o wstrzymanie wykonania decyzji na czas rozpoznania odwołania eksponując, że brak pozytywnego rozpatrzenia wniosku pogłębiłby problem i tak bardzo trudnej sytuacji finansowej, skutkującej pozbawieniem Skarżącej dachu nad głową.
Ten wniosek powinien zatem stać się przedmiotem refleksji organu, który zarówno w postępowaniu "wymiarowym" jak i odrębnie prowadzonym powinien uwzględnić okoliczność sytuacji Skarżącej.
Mając na uwadze wszystkie opisane okoliczności sprawy, w ocenie Sądu nieuprawnione było opodatkowanie pełnej wartości przysporzenia uzyskanego w wyniku zasiedzenia przez Skarżącą, w tym, z uwzględnieniem budynków, jakie na gruncie są posadowione.
W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 4 u.p.s.d., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchylił zaskarżoną decyzję a także poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji [Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] maja 2017 r.].
W ponownie prowadzonym postępowaniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. obowiązany będzie uwzględnić dokonaną przez Sąd w wyroku wykładnię art. art. 7 ust. 4 u.p.s.d..
Na wniosek Skarżącej, Sąd zasądził na Jej rzecz koszty postępowania sądowego zgodnie z art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.] w kwocie równej uiszczonemu wpisowi, tj. 171 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło