III SA/Wa 3121/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Płusa, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber (sprawozdawca), Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Protokolant ref. staż. Patrycja Kęcik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania w sprawie odmowy zwrotu bezprawnie wyegzekwowanych należności oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...] wystawionych przez wierzyciela – Wójta Gminy D. wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku J. S. (dalej: Skarżąca) z tytułu zaległości z tytułu podatku rolnego. W celu wyegzekwowania powstałej zaległości organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K.. W toku postępowania egzekucyjnego prowadzone było postępowanie w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego, które zakończone zostało ostatecznym postanowieniem Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2009 r., którym uchylono postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia [...] września 2009 r. odmawiające wstrzymania postępowania egzekucyjnego i umarzono postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w dacie wydania postanowienia organu pierwszej instancji nie toczyło się postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącej. Skarżąca pismami z dnia 19 listopada oraz z 29 grudnia 2009 r. wystąpiła o zwrot kwoty 2.556 zł wraz z kosztami postępowania, podnosząc zarzut bezprawnie podjętej egzekucji. W przedmiocie odmowy zwrotu wyegzekwowanych należności wniesiona została skarga z 19 stycznia 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego( dalej WSA) w Rzeszowie, która postanowieniem z dnia 3 marca 2010 r. sygn. akt I SA/Rz 168/10 została odrzucona. Sąd stwierdził brak przedmiotu zaskarżenia, albowiem pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 21 grudnia 2009 r. oraz z dnia 9 stycznia 2010 r. nie są decyzjami, postanowieniami, lecz pismami, w których organ poinformował o zasadach prowadzenia egzekucji i stanie faktycznym zaistniałym w sprawie, w szczególności braku podstaw do zwrotu wyegzekwowanej kwoty oraz o skutkach i znaczeniu postanowienia Ministra Finansów. Jednocześnie w uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji brak jest podstaw do uwzględnienia żądań Skarżącej i nakazania zwrotu organowi egzekucyjnemu wyegzekwowanych należności, jeżeli zaś Strona uważa, że organ wyegzekwował jakieś kwoty bez podstaw prawnych, to roszczeń odszkodowawczych może dochodzić w sądzie powszechnym w drodze powództwa cywilnego. Pismem z dnia 9 marca 2010 r. Skarżąca ponownie wystąpiła o zobowiązanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. do zwrotu bezpodstawnie podjętej egzekucji i zobowiązanie do wykonania postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2009 r. Wniosła o przestrzeganie prawa i wykonanie egzekucji na podstawie prawomocnych decyzji administracyjnych, a nie na podstawie nie ważnej decyzji. Pismem z dnia 15 marca 2010 r. Minister Finansów przekazał wniosek do załatwienia Dyrektorowi Izby Skarbowej w R.. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w R. nr [...] umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem 9 marca 2010 r. Po rozpatrzeniu zażalenia, Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r. uchylił ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia [...] czerwca 2010 r. W uzasadnieniu podniósł, iż podanie Skarżącej zostanie załatwione odrębnym postanowieniem. Minister Finansów postanowieniem [...] lipca 2010 postanowił zwrócić Skarżącej podanie z dnia 9 marca 2010 r. o zwrot bezprawnie wyegzekwowanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. kwoty na podstawie art. 66 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 987 poz.1071ze zm.), Dalej "Kpa". W uzasadnieniu wskazał na postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 3 marca 2010 r., w którym uznano, że organem właściwym do rozpoznania sprawy zwrotu bezprawnie wyegzekwowanych kwot jest sąd powszechny. Pismem z dnia 26 lipca 2010 r. Skarżąca wystąpiła o uchylenie ww. postanowienia Ministra Finansów, powołując się na postanowienie nr [...] z dnia [...] marca 2010 r., którym Minister Finansów zobowiązał Dyrektora Izby Skarbowej w R. do załatwienia sprawy. Skarżąca wniosła o rozpatrzenie wniosku zgodnie z procedura administracyjną i zobowiązania Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. do zwrotu bezprawnie podjętej kwoty. Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] lipca 2010 r. W uzasadnieniu powtórzył, że o ile strona uważa, że organ wyegzekwował jakieś kwoty bez podstaw prawnych, to roszczeń odszkodowawczych może dochodzić w sądzie powszechnym w drodze powództwa cywilnego. Do rozpoznawania takich roszczeń i oceny ich zasadności są powołane sądy powszechne a nie sąd administracyjny, zgodnie z postanowieniem sądu administracyjnego w Rzeszowie z dnia 3 marca 2010 r. I SA/Rz 168/10. W związku z powyższym Minister Finansów postanowił utrzymać w mocy postanowienie wydane na podstawie art. 66 § 3 Kpa, zgodnie z którym, gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Skarżąca nie zgadzając się z postanowieniem organu odwoławczego wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła wydaniepostanowienia z naruszeniem interesu prawnego oraz materialnego. Powtórzyła wcześniejsze zarzuty naruszenia prawa związane z prowadzoną egzekucją przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K.. Wniosła o zwrot 3.500 zl wraz z kosztami postępowania, jako wynik bezprawnie podjętej egzekucji oraz zobowiązanie Ministra Finansów do wykonania postanowienia z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...]. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Skarga złożona w tej sprawie dotyczy postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] października 2010 r., utrzymującego w mocy postanowienie własne z dnia [...] lipca 2010 r. w przedmiocie zwrotu J. S. podania z dnia 9 marca 2010r., kierowanego przez Skarżącą do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K.. W piśmie tym Skarżąca żądała zwrócenia jej kwoty 2.556,- zł., pobranej w drodze egzekucji administracyjnej przez Naczelnika tegoż Urzędu, ponieważ prowadzone przez niego postępowanie egzekucyjne było pozbawione podstaw prawnych. Minister Finansów w wydanym w dniu [...] października 2010 r. postanowieniu wyjaśnił, że w sprawie egzekucji toczącej się wobec J. S., a prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., w dniu [...] listopada 2009 r. wydał postanowienie uchylające postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia [...] września 2009 r., o odmowie wstrzymania postępowania egzekucyjnego i umorzeniu postępowania egzekucyjnego w I instancji. Wówczas J. S., pismami z dnia 19 listopada i 29 grudnia 2009r., wystąpiła o zwrot wyegzekwowanych już kwot. W jej pojęciu uchylenie przez Ministra Finansów postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w R. i umorzenie postępowania egzekucyjnego z tego względu, że zawierało błąd formalno-prawny, oznaczało, że postępowanie egzekucyjne było bezzasadne. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. udzielił Skarżącej odpowiedzi, pismami z dnia 21 grudnia 2009 r. i 9 stycznia 2010 r. J. S. nie godząc się z ich treścią, złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Sąd ten postanowieniem z dnia 3 marca 2010 r. sygn. akt I SA/Rz 168/10 odrzucił skargę J. S., uznając, że pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. nie miały cech decyzji czy postanowienia, a więc aktów zaskarżalnych. Sąd stwierdził też, że osoba, która uważa, że organ egzekucyjny pobrał kwoty pieniężne bez podstawy prawnej może dochodzić roszczeń odszkodowawczych w drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym. Zdaniem Ministra Finansów, stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie jest uzasadnione i wiążące go, w trybie art. 153 p.p.s.a. i z tego względu jako organ niewłaściwy, pismo Skarżącej o zwrot wyegzekwowanych kwot, zwrócił Skarżącej. Badając skargę Sąd stwierdza, że nie oceniając przebiegu postępowania egzekucyjnego, które nie jest przedmiotem niniejszego postępowania, stwierdzić należy, że sprawy o roszczenia pieniężne dochodzone od organu egzekucyjnego, muszą się toczyć przed sądem powszechnym, w postępowaniu cywilnym. Stanowi o tym przepis art. 417 kodeksu cywilnego – ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) ustanawiającego odpowiedzialność Skarbu Państwa ,za jego funkcjonariuszy. Postępowanie administracyjne nie jest postępowaniem właściwym o roszczenie majątkowe bez względu na podstawy ich powstania. Skoro, jak wynika z pisma, zdaniem J. S., Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. wszczął postępowanie egzekucyjne bez podstawy prawnej i w toku tego postępowania uzyskał dochodzone kwoty – ich zwrot musi nastąpić poprzez wyrok sądowy uzyskany w opisanym trybie. Sąd aprobuje stanowisko Ministra Finansów zawarte w postanowieniach z dnia [...] lipca 2010 r. i [...] października 2010 r., co do zwrotu J. S., jej podania, domagającego się od organu egzekucyjnego, wypłaty wyegzekwowanej kwoty pieniężnej. Jednocześnie Sąd pragnie zwrócić uwagę Skarżącej, iż Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. nie stwierdził bezprawności postępowania egzekucyjnego lecz bezprzedmiotowość postępowania o wstrzymanie tegoż postępowania, co do którego wypowiedział się Dyrektor Izby Skarbowej w R., postanowieniem z dnia [...] września 2009 r., gdyż w dacie jego wydania przez Dyrektora Izby Skarbowej w R. nie toczyło się jeszcze postępowanie egzekucyjne. Toczyło się dopiero od dnia 16 września 2009 r., a więc postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w R. było przedwczesne i dlatego zostało usunięte z obrotu prawnego. Postanowienie to nie mogło dotyczyć postępowania egzekucyjnego, które nie zostało jeszcze wszczęte. Sąd wyjaśnia te kwestie Skarżącej, dysponując aktami sprawy, przy czym podkreśla, że nie były one przedmiotem obecnego postępowania. W tym postępowaniu badana jest zasadność pisma Skarżącej o zwrot wyegzekwowanych kwot. Sąd nie stwierdzając naruszeń przepisów stanowiących podstawę do wydania przez Ministra Finansów postanowienia z dnia [...] października 2010 r., na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.