III SA/Wa 313/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF R. M. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżący pismem z 30 marca 2015 r. doprecyzował, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Utrzymuje się z zajęć dorywczych i pomocy rodziny. Do października 2014 r. korzystał z możliwości debetu na rachunku bankowym, który został zajęty przez komornika skarbowego. Skarżący oświadczył, że jego sytuacja materialna jest bardzo trudna ponieważ miesięczne koszty utrzymania rodziny pokrywają się w pełni z wydatkami rodziny. Skarżący do kosztów miesięcznego utrzymania zaliczył czynsz – 733 zł, telefon i Internet – 229 zł, energię elektryczną – 75 zł, bilet miesięczny – 105 zł, paliwo – 570 zł, kredyty – 1.106 zł. Pozostała kwota jest przeznaczana na artykuły spożywcze, przemysłowe, środki czystości i leki. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i synem (ur. w [...] r.), oraz że posiada mieszkanie o powierzchni 56,8 m² i samochód, który został zajęty przez komornika. Studiujący syn Skarżącego pozostaje na utrzymaniu rodziców. Skarżący oświadczył, że z tytułu pracy dorywczej i pomocy rodziny otrzymuje 1000 zł miesięcznie, a jego żona z tytułu umowy o pracę otrzymuje 3.700 zł brutto miesięcznie. Do wniosku skarżący dołączył rachunki miesięcznych opłat. W odpowiedzi na wezwanie do nadesłania dodatkowych dokumentów i złożenia oświadczeń dotyczących sytuacji finansowej, Skarżący nadesłał zeznania podatkowe, z których wynika, że w 2013 r. Skarżący uzyskał dochód w kwocie 4.282,20 zł., a jego żona dochód w kwocie 38.166,00 zł., a w 2014 r. Skarżący uzyskał dochód w kwocie 8.215,86 zł, a jego żona 44.098,20 zł. Ponadto Skarżący przedstawił wyciągi z rachunków bankowych żony. Skarżący wyjaśnił również, że nie korzysta z pomocy społecznej. W lipcu 2014 r. wspólnie z żoną zaciągnęli kredyt bankowy na 7 lat w wysokości 40.000 zł. Obecnie do spłaty pozostało 37.100 zł. Skarżący z żoną korzystają z kart kredytowych. Obecnie zadłużenie jednej z nich wynosi 3.190, a drugiej 388 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego w kwocie 100 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. W sprawie należało wziąć również pod uwagę, że Skarżący jest zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego w sześciu sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem sygn. III SA/Wa 310 – 315/15, w łącznej wysokości 600 zł. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Z informacji przedstawionych we wniosku wynika, że łączny miesięczny dochód Skarżącego i jego żony wynosi 4.700 zł. brutto. Natomiast jak wynika z analizy wyciągów z rachunków bankowych z trzech miesięcy na konto żony Skarżącego wpływa miesięcznie kwota 2.867,83 zł tytułem wynagrodzenia za pracę oraz kwoty przekazywane od Skarżącego w wysokości: w styczniu 1.000 zł, w lutym 3,500 zł. Ponadto w marcu na konto żony Skarżącego wpłynęła kwota 4.826 zł tytułem "zasilenie". Do kosztów swojego utrzymania Skarżący zaliczył wydatki na kwotę 2.818 zł. (czynsz, telefon, Internet, energia elektryczna, bilet miesięczny, paliwo, obciążenia kredytowe) przy czym kwota ta nie uwzględnia wydatków na żywność i środki czystości. Po dokonaniu analizy sytuacji majątkowej Skarżącego, ocenie dokumentów źródłowych oraz informacji przedstawionych przez Skarżącego, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie uiścić kwoty 100 zł. tytułem wpisu należnego od skargi oraz ponieść kosztów usług profesjonalnego pełnomocnika jakim jest radca prawny. Żona Skarżącego posiada stałe miesięczne dochody. Również Skarżący otrzymuje wynagrodzenie z tytułu prac dorywczych. Łączny miesięczny wpływ na rachunek bankowy żony Skarżącego wyniósł: w styczniu 3.867,83 zł, w lutym 6.400,73 zł, a w marcu 7.691,47 zł. Wskazać ponadto należy, że sam fakt ponoszenia wydatków związanych z utrzymaniem - nawet jeśli w odczuciu Skarżącego są one wysokie - nie może stanowić podstawy do zwolnienia od kosztów sądowych. Jak już bowiem wskazano koszty sądowe należy traktować na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Na obecnym etapie postępowania kwota wpisu od skargi jest jedynym kosztem do którego Skarżący jest zobowiązany. Podniesione okoliczności natomiast, przemawiają za odmową przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, bowiem Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie zgromadzić środków na ich poniesienie. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.