III SA/Wa 3132/15

Dnia 26 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka, po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2016 r. , sygn. III SA/Wa 3132/15 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2012 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej – "skarżąca" lub "spółka") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że nie dysponuje żadnym majątkiem ani środkami finansowymi. Z powodu długotrwałego postępowania dotyczącego badania zasadności zwrotu nadwyżki podatku naliczonego za czerwiec 2013 r., spółka zmuszona była do wstrzymania działalności. Skarżąca wskazała, że negatywne rozpoznanie wniosku, a w konsekwencji odrzucenie skargi spowoduje zakończenie egzystencji spółki. Ponadto, skarżąca wskazała, że z uwagi na brak środków na regulowanie zobowiązań banki wypowiedziały jej umowy. Z oświadczeń skarżącej wynika, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...] zł. Spółka nie posiada środków trwałych ani środków na rachunkach bankowych. Ostatni rok obrotowy według bilansu spółka zamknęła stratą w wysokości – 125 856,73 zł. Pismem z 30 grudnia 2015 r. referendarz sądowy wezwał spółkę do nadesłanie szeregu dokumentów i oświadczeń dotyczących jej sytuacji finansowej. W odpowiedzi skarżąca nadesłała: zestawienie faktur za ostatnie 12 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej, wyciągi bankowe za ostatnie 4 miesiące prowadzenia działalności, sprawozdanie finansowe i informacje dodatkową za 2014 r., bilans, rachunek zysków i strat oraz informacje dodatkową za 2015 r., listy zobowiązań i należności na dzień 31 grudnia 2015 r. oraz pełny odpis z KRS. Postanowieniem z 16 lutego 2016 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe. Ponadto, zdaniem referendarza sądowego, spółka prawa handlowego, która twierdzi, że nie dysponuje bieżącymi środkami na koszty sądowe, powinna udowodnić, że nie jest w stanie uzyskać ich od wspólników, zanim o pomoc zwróci się do Skarbu Państwa. W jego ocenie, brak podjęcia działań w tym zakresie uniemożliwia uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem referendarza sądowego, wbrew poglądom spółki, okoliczność nieprowadzenia obecnie działalności i wykazywanie straty nie jest okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. W piśmie z dnia 10 marca 2016 r. stanowiącym sprzeciw od powyższego orzeczenia referendarza sądowego, skarżąca uznała, iż odmowa uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych jest niezasadne i uniemożliwia obronę jej praw przed sądem. Skarżąca zarzuciła, iż referendarz sądowy odmawiając jej przyznania pomocy, posłużył się argumentacją sprzeczną z obowiązującym prawem, bowiem stosując się do jego zaleceń musiałaby naruszyć prawo karne, gdyż nie może dysponować swobodnie swoim majątkiem. Wskazała, iż ewentualne otrzymanie odpowiednich środków przez od wspólnika (np. dopłaty) musiałoby wiązać się z nabyciem ich własności. Zadysponowanie przez spółkę takim "nowym majątkiem" w sposób sprzeczny z pouczeniem zawartym w decyzji podatkowej, skutkowałoby popełnieniem czynu zabronionego prawem karnym. Natomiast uiszczenie odpowiednich kwot przez wspólnika bezpośrednio na rachunek sądu, skutkowałoby powstaniem po stronie spółki przychodu podlegającego opodatkowaniu. Spółka z braku środków nie byłaby w stanie uiścić z tego tytułu odpowiedniej daniny, czym również spowodowałaby naruszenie prawa (tj. nieuiszczenie podatku dochodowego). Zanegowała twierdzenia referendarza sądowego, iż zrezygnowała z bycia czynnym przedsiębiorcą. Stwierdziła, że w stosunku do niej prowadzone było najpierw postępowanie zabezpieczające, a następnie egzekucyjne przez co nie było możliwe prowadzenie działalności gospodarczej, gdyż organy podatkowe i egzekucyjne sparaliżowały jej działalność. Podkreśliła, że organy podatkowe paraliżują jej działalność, zajmując majątek, blokując rachunki bankowe itp., przez co nie może ona bronić się przed sądem, nie dysponuje bowiem odpowiednimi w tym zakresie środkami finansowymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270, powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych w całości jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Obowiązek stron do ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie dotyczy również podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. W ocenie Sądu, referendarz sądowy słusznie zauważył, iż Skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Trafnie referendarz sądowy wskazał, że deklarowany przez Skarżącą fakt sparaliżowania działalności Spółki przez zablokowanie zwrotu podatku VAT, nie są okolicznościami uzasadniającymi przyznanie prawa pomocy. Należy uznać, że Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie uiścić kosztów należnych w sprawie. Skarżąca, mimo wezwania referendarza sądowego do przedłożenia wyciągów bankowych za ostatnie 3 miesiące prowadzenia działalności, wyciągów takich nie przesłała. Skarżąca wskazała, że utraciła dostęp do rachunków bankowych z uwagi na to, że zostały zablokowane przez organy egzekucyjne. W konsekwencji Skarżąca nie była w stanie regulować należności wobec banków. Skarżąca przedłożyła jedynie wyciągi ze stycznia, lutego i kwietnia 2015 r., które nie mogą zostać uznane przez Sąd jako wyciągi z ostatnich 3 prowadzenia działalności. Skarżąca nie przedłożyła informacji, aby jej działalność została zawieszona, bądź zlikwidowana, zatem winna była przedłożyć wyciągi za 3 miesiące poprzedzające datę otrzymania wezwania referendarza sądowego. Na marginesie Sąd zauważa, że czym innym jest brak dostępu do środków znajdujących się na kontach bankowych, a czym innym dostęp do informacji i wyciągów z banków. Bank może zablokować dostęp do środków znajdujących się na koncie bankowym, ale nie blokuje dostępu do informacji o tym koncie, w tym prawa do wyciągów. Zatem, z uwagi na całokształt powyżej wskazanych okoliczności Sąd uznał, że referendarz sądowy trafnie ocenił, że przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. nie została spełniona. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 16 lutego 2016 r., i orzekł, jak w sentencji.