III SA/Wa 3133/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Waksmundzka – Karasińska po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z drugim członkiem zarządu oraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2006 r., odsetki za zwłokę i koszty postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący – T. R., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2014 r. Równocześnie ze skargą kasacyjną na urzędowym formularzu PPF złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że wszystkie konta bankowe, samochód oraz pieniądze ma zajęte przez urząd skarbowy. Otrzymuje emeryturę w wysokości 2 600 zł - reszta emerytury również jest zajęta przez urząd skarbowy. Skarżący otrzymywaną emeryturę przeznacza na bieżące wydatki. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną M. R., która osiąga miesięczny dochód w wysokości 1600 zł z tytułu emerytury. Skarżący w załączeniu do wniosku nadesłał: zawiadomienia o zajęciu egzekucyjnym skierowane do banków oraz do ZUS, zawiadomienie i protokół zajęcia samochodu osobowego marki [...], faktury za gaz i wezwanie do zapłaty na kwoty: 297,34 zł, 185,81 zł, 641,18 zł, faktury za energię elektryczną na kwoty 503,19 zł, fakturę za konserwację sygnalizacji włamania na kwotę 123 zł, decyzję w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2013 r., fakturę za telefon na kwotę 147,18 zł, potwierdzenia przelewów tytułem składki ubezpieczeniowej M. R. oraz Skarżącego na kwoty 95,10 zł oraz 102,60 zł, protokół o stanie majątkowym spisany ze Skarżącym przez pracowników [...] Urzędu Skarbowego w K. w dniu 17 września 2014 r. Pismem z 13 stycznia 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącego, wezwał Stronę do przedłożenia dodatkowych dokumentów dotyczących aktualnej sytuacji finansowej. Skarżący pomimo doręczenia wezwania w dniu 21 stycznia 2015 r. nie nadesłał w odpowiedzi wymaganych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis ten stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, określonej w art. 199 p.p.s.a. Z zasady tej wynika, że każdy wnoszący sprawę do sądu powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 5 czerwca 2012 r. (sygn. II OZ 476/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl) wymóg ten nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Przyznanie stronie prawa pomocy jako odstępstwo od powyższej zasady, stanowiące swoistą formę dofinansowania jej z budżetu państwa poprzez zapewnienie bezpłatnego udziału w postępowaniu, powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków na pokrycie kosztów tego postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Strona powinna zatem wykazać poprzez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa na stronie. Wynika to z treści art. 252 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Także z użytego w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanki przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Możliwość wezwania do przedłożenia dodatkowych dokumentów daje sądowi przepis art. 255 p.p.s.a. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy strony z sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego strony. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, iż Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Informacje dotyczące sytuacji majątkowej Skarżącego, zawarte w złożonym formularzu PPF oraz wynikające z załączonych do wniosku kopii dokumentów, nie wystarczają do przyjęcia, że poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie przekracza możliwości finansowe Skarżącego. Stwierdzić należy, że Skarżący nie zareagował na wezwanie referendarza sądowego z dnia 13 stycznia 2015 r. do przedłożenia dodatkowych dokumentów pozwalających na ocenę jego rzeczywistego stanu majątkowego i jego możliwości płatniczych. Tym samym Sąd nie ma wiedzy na temat wysokości miesięcznych wydatków Skarżącego i jego żony oraz wszystkich źródeł ich finansowania. Z wniosku Skarżącego wynika, że uzyskuje on miesięczne dochody z emerytury w kwocie 2 600 zł (po potrąceniu komorniczym), a miesięczna emerytura żony wynosi 1600 zł miesięcznie. Łączne zatem miesięczne dochody rodziny z powyższych źródeł wynoszą 4 200 zł. Natomiast przedłożone dokumenty w postaci faktur m.in. za gaz, prąd, telefon w sposób wybiórczy przedstawiają wydatki rodziny. Dodatkowo zauważyć należy, że przedstawiona kserokopia decyzji ustalającej podatek od nieruchomości nie jest adresowana do Skarżącego, ani jego żony, lecz do córki Skarżącego, będącej właścicielem domu, w którym mieszka on wraz z żoną, w związku z posiadanym prawem dożywocia (co wynika z protokołu o stanie majątkowym z dnia 17 września 2014 r.). Skarżący nie wskazał również, jaki wpływ na rzeczywistą sytuację finansową jego rodziny mają dokonane zajęcia rachunków bankowych i samochodu osobowego. Ponadto podnieść należy, iż z protokołu o stanie majątkowym z dnia 17 września 2014 r. spisanego w [...] Urzędzie Skarbowych w K. wynika, iż Skarżący posiada papiery wartościowe w postaci akcji PGE o wartości około 60 000 zł. Sąd jednocześnie podkreśla w tym miejscu, iż Strona wraz z wnioskiem PPF przedłożyła jedynie nieuwierzytelnione kopie dokumentów, pomimo, iż reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika. W związku z tym, skoro ww. kopie nie mają charakteru dokumentu, Sąd nie może uznać ich za wiarygodne źródło informacji o stanie majątkowym Skarżącego. Również nie bez znaczenia dla sprawy pozostaje sam fakt, że Skarżący korzysta z profesjonalnej pomocy prawnej, bowiem oznacza to, iż posiada środki na finansowanie tej pomocy. Zdaniem Sądu powyższe potwierdza, iż Skarżący nie wykazał, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, do których w chwili obecnej zaliczyć należy kwotę wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź osoby, których środki są ograniczone i pozwalają na zaspokojenie tylko niezbędnych potrzeb egzystencjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 października 2005 r. sygn. akt I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). Sąd uznał w niniejszej sprawie, że informacje przedstawione przez Skarżącego są niewystarczające do wydania korzystnego dlań rozstrzygnięcia, gdyż nie przedstawiają całościowego obrazu jego sytuacji finansowej. Tym samym na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowił odmówić Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.