III SA/Wa 3141/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do grudnia 2005 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - Skarżący – S. J., w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, po raz kolejny wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, sytuacja majątkowa jego klienta uległa pogorszeniu. Tym samym ponowny wniosek jest uprawniony. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że zasądzono alimenty w wysokości 2 tyś. zł na rzecz jego dzieci, których od ponad roku nie jest w stanie spłacać. Z żoną znajduje się w separacji faktycznej od kilku lat. W związku z wyrokiem sądu z 20 maja 2014 r. jego sytuacja ulega systematycznemu pogorszeniu. Skarżący oświadczył, że mieszka w pokoju wynajętym od znajomych. Nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Nie posiada żadnego majątku. W przeszłości skarżący utrzymywał się z drobnych prac dorywczych. W chwili obecnej nie czerpie już dochodów z tych prac. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego został on wezwany do: nadesłania kopii swojego zeznania podatkowego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym za 2013 r., uprawdopodobnienia, że skarżący rzeczywiście pozostaje z żoną w separacji i nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego, nadesłania zaświadczenia o zaleganiu z alimentami na rzecz dzieci (oświadczenie matki dzieci, ewentualna dokumentacja komornicza), wskazania komu i jakie tytuły prawne przysługują od lokali położonych w T. i G. ul. [...], wyjaśnienia i udokumentowania okoliczności związanych z utratą majątku zgromadzonego w trakcie prowadzenia w latach poprzednich dochodowej działalności gospodarczej, wskazania, jakie miesięczne wydatki na utrzymanie ponosi skarżący (z wyszczególnieniem ich rodzaju) oraz źródeł ich finasowania (nadesłanie w tym zakresie stosownych oświadczeń ewentualnych darczyńców, ze wskazaniem kwot, rodzaju i częstotliwości udzielanej pomocy), wskazania źródeł finasowania ustanowionych w sprawie dwóch profesjonalnych pełnomocników. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że skarżący w 2013 r. nie składał zeznań podatkowych, ani nie pozostawał z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. Z kolei fakt pozostawania z żoną w separacji faktycznej wynika, z nadesłanych sentencji postanowienia oraz wyroku Sądu Rejonowego w G.. Pełnomocnik wskazał również, że to komornik dysponuje dokumentami dotyczącymi zaległości alimentacyjnych skarżącego. Tym samym, zwrócił się o występnie o te dokumenty przez Sąd. Skarżący oświadczył również, że nieruchomość położna przy ul. [...] jest własnością jego żony, a nieruchomość położna w G. przy ul. [...] została zlicytowana przez komornika, mimo że nigdy nie była jego własnością. Pełnomocnik wskazał, że przedmiotowe postępowanie nie ma na celu określenia przyczyn, dla których działalność gospodarcza skarżącego przestała przynosić dochody. Skarżący nie mógł zapobiec pogorszeniu koniunktury gospodarczej. Wyjaśnił również, że skarżący utrzymywał się z prac dorywczych. W chwili obecnej nie jest w stanie pokryć kosztów swojego utrzymania i kosztów alimentów. Nie ma również środków na wynagrodzenie dwóch pełnomocników, którzy pomagają mu bezpłatnie. Do pisma załączono sentencję postanowienia Sądu Rejonowego w G. z [...] maja 2014 r. dokonującego podziału majątku dorobkowego skarżącego i jego żony (na własność żony przyznano nieruchomość położną w P. z obowiązkiem spłaty w ratach na rzecz skarżącego kwoty 45.000 zł) oraz sentencję wyroku Sądu Rejonowego w G. z [...] czerwca 2011 r. zasądzającego od skarżącego alimenty na rzecz czwórki jego dzieci w łącznej wysokości 2.000 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Przepis art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej - P.p.s.a.) stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże (podkreślenie własne), że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że sytuacja finansowa, w której się znajduje uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Skarżący, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinien zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając, także na wezwanie, niezbędną dokumentację źródłową oraz składając stosowne oświadczenia. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że powyższa przesłanka została spełniona, wykonując wezwanie w sposób wybiórczy. Zignorowano w szczególności tę część wezwania, która dotyczyła źródeł utrzymania skarżącego. Skarżący nie przedstawił jakie miesięczne koszty utrzymania ponosi oraz w jaki sposób (z czyją pomocą) je finansuje. Oświadczenia skarżącego, że mieszka u znajomych, z którymi nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego oraz, że nie uzyskuje żadnych dochodów oraz jest nieodpłatnie reprezentowany przez dwóch profesjonalnych pełnomocników, są w ocenie referendarza sądowego, niewiarygodne. Z powyższych oświadczeń nie wynika przede wszystkim, kto żywi, ubiera, ponosi koszty wynajmu pokoju dla skarżącego. W sytuacji, w której wnioskodawca nie przedstawia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie – to powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Przyznanie tego prawa jest bowiem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie na podstawie wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek – jak już wskazywano wyżej – spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Tym samym błędne jest stanowisko pełnomocnika, który zwraca się o wystąpienie przez Sąd do komornika o przedstawienie informacji o zaległościach alimentacyjnych skarżącego. Przepisy art. 246 § 1 i art. 255 P.p.s.a. wskazują jednoznacznie, że to obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie, a sąd może jedynie zwracać się do niego (nie innych podmiotów) o złożenie dodatkowych oświadczeń bądź dokumentów. W przypadku wezwania skarżącego o takie oświadczenia/dokumenty, ich nieprzedstawienie skutkuje uznaniem, że skarżący nie wykazał, że jego sytuacja majątkowa jest istotnie tak trudna, że powinno mu być przyznane w określonym zakresie prawo pomocy. Skoro to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania zajścia przesłanek do przyznania prawa pomocy, nie jest też konieczne udowodnienie przez Sąd wnioskodawcy, że jest w stanie zdobyć środki potrzebne na pokrycie kosztów sądowych. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.