III SA/Wa 3141/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do grudnia 2005 r. postanawia 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 500 zł (pięćset złotych), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący – S.J. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że od momentu wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym jego sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu. Skarżący od ponad dwóch lat nie jest w stanie spłacać alimentów zasądzonych na rzecz dzieci. Od kilku lat pozostaje z żoną w separacji faktycznej. Postanowieniem z [...] maja 2014 r. Sąd Rejonowy w G. dokonał podziału majątku dorobkowego małżonków. Zdaniem skarżącego, na skutek tego orzeczenia stracił resztkę majątku. Obecnie skarżący wynajmuje pokój u znajomych. Nie prowadzi z nikim wspólnego gospodarstwa domowego. Nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Nie uzyskuje dochodów. W przeszłości skarżący utrzymywał się z drobnych prac dorywczych. Aktualnie nie czerpie dochodów z tych prac. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 20012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), referendarz sądowy wezwał skarżącego do: wyjaśnienia od kiedy i w związku z jakimi okolicznościami pozostaje bez zatrudnienia, wskazania wysokości miesięcznej pomocy (finansowej i rzeczowej) otrzymywanej od znajomego, wskazania źródeł dochodów, które umożliwiły skarżącemu uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 500 zł oraz opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł, nadesłania jakichkolwiek dokumentów i oświadczeń, które uprawdopodabniały sytuację finansową skarżącego (np. zaświadczeń z urzędu pracy, ośrodków pomocy społecznej, dokumentów dotyczących wypowiedzenia umowy o pracę, likwidacji prowadzonej działalności, egzekucji majątku i inne). W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że skarżący od 2007 r. tj. od momentu zakończenia działalności gospodarczej pozostaje bez zatrudnienia, a brak jego aktualnej aktywności zawodowej spowodowany jest brakiem odpowiednich kwalifikacji zawodowych. Obecnie, środki do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, skarżący otrzymuje od znajomego, tytułem pożyczki i kwota ta oscyluje w granicach 1.000 zł miesięcznie. Środki na opłaty sądowe skarżący otrzymał od rodziców. Skarżący nie uzyskuje żadnych zasiłków i innych środków z pomocy społecznej. Do pisma załączono zaświadczenie z [...] stycznia 2016 r. potwierdzające status skarżącego jako osoby bezrobotnej. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sądowego, mając na uwadze, że na obecnym etapie postępowania kosztem sądowym jest wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 3.134 zł, zasadne jest zwolnienie skarżącego z tej opłaty, ponad kwotę 500 zł. Oceniając na taką kwotę zdolności płatnicze skarżącego, referendarz sądowy wziął pod uwagę, wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, prawomocne postanowienie WSA w Warszawie z 14 stycznia 2015 r., którym to postanowieniem przychylono się do wniosku skarżącego i zwolniono go od wpisu od skargi ponad kwotę 500 zł. Postanowienie to zostało wydane przy identycznych ustaleniach dotyczących sytuacji finansowej skarżącego. Referendarz sądowy nie uznał za zasadne zwalnianie skarżącego z całości kosztów sądowych. Zdaniem referendarza sądowego, skoro mimo skomplikowanej sytuacji finansowej, na którą powołuje się skarżący, był on w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania, poprzez uiszczenie 500 zł tytułem wpisu od skargi oraz 100 zł za doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem, to przyjąć należy, że również na etapie postępowania kasacyjnego, jest w stanie środki w takiej wysokości pozyskać (tym bardziej, że potrafi środki te zgromadzić na opłacenie ustanowionych w sprawie pełnomocników). Orzekając o częściowym zwolnieniu skarżącego od kosztów sądowych, referendarz sądowy wziął również pod uwagę, że oświadczenia skarżącego, zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności za podawanie nieprawdziwych danych lub zatajanie prawdy. Jednocześnie jednak referendarz sądowy zauważa, że zgodnie z art. 249 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.