III SA/Wa 315/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Krawczak, Protokolant spec. Alicja Bogusz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2011 r. spraw ze skarg E. M. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [..] grudnia 2010 r. nr [...], nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołań od decyzji Prezydenta m. W. w zakresie wymiaru podatku od nieruchomości za 2009 r. i 2010 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienia, 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości. Decyzjami z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] oraz z dnia [...] lutego 2010 r. [...] Prezydent Miasta W. ustalił E. M. (dalej powoływanej jako "Skarżąca"), odpowiednio za lata 2009 i 2010 r., wymiar podatku od nieruchomości położonej w W. przy ul. G. [...] m [...]. Organ wyjaśnił, że w przypadku ustanowienia odrębnej własności lokalu niemieszkalnego – garażu, mimo jego położenia w budynku mieszkalnym, dla celów podatkowych traktowany jest jako odrębna nieruchomość i podlega opodatkowaniu według stawki innej niż stawka mająca zastosowanie do opodatkowania lokalu mieszkalnego. Pismem z 22 października 2010 r. Skarżąca poinformowała organ o zmianie swojego adresu zamieszkania i zwróciła się o przesłanie jej na aktualny adres decyzji dotyczących wymiaru podatku od nieruchomości za 2009 i 2010 r. Następnie pismami z 3 listopada 2010 r. Skarżąca wniosła odwołania od powyższych decyzji, kwestionując zastosowaną stawkę podatku od nieruchomości. Podniosła, że przedmiotem jej nabycia obok własności lokalu mieszkalnego nie był garaż, tudzież samo miejsce postojowe, lecz prawo do wyłącznego korzystania z miejsca postojowego o konkretnej powierzchni, znajdującego się w części podziemnej, które było integralnie związane z prawem własności lokalu mieszkalnego. Tym samym w ocenie Skarżącej z punktu widzenia przepisów podatkowych zakupiony przez nią lokal mieszkalny wraz z prawem do korzystania z wydzielonego miejsca postojowego podlega jednej stawce podatku od towarów i usług właściwej dla lokalu mieszkalnego. Postanowieniami z [...] grudnia 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołań przez Skarżącą. Organ odwoławczy wskazał, że przesyłki zawierające zaskarżone decyzji doręczone zostały Skarżącej w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., powoływanej dalej w skrócie jako O.p.) odpowiednio w dniach 12 lutego 2010 r. i 1 marca 2010 r. Zatem odwołania z dnia 3 listopada 2010 r. (data nadania przesyłki) złożone zostały z przekroczeniem 14 dniowego terminu do ich wniesienia, liczonego od dnia doręczenia decyzji organu I instancji. W skargach do tutejszego Sądu na powyższe postanowienia Skarżąca nie formułując zarzutów wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań. Wskazała, że przypadkowo dowiedziała się o wydaniu decyzji wobec innych właścicieli nieruchomości położonej w W. przy ul. G. [...], stąd też zwróciła się do organu o przesłanie decyzji wydanych w jej sprawie. Jednakże według Skarżącej, poza zwykłym pozostawieniem awiza w skrzynce na korespondencję, nie dołożono należytych starań w zakresie doręczenia jej pism. W szczególności podkreśliła, że organ mógł sprawdzić jej adres zamieszkania w ewidencji. Wskazała nadto na uchybienia dotyczące samej czynności doręczenia, polegające na tym, że listonosz mógł skutecznie doręczyć pismo jej ojcu, który cały czas pozostawał w domu, ewentualnie mógł pozostawić je sąsiadowi lub dozorcy. W odpowiedzi na skargi organ, wnosząc o ich oddalenie, podtrzymał swoje stanowisko. Na rozprawie w dniu 15 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił połączyć sprawy ze skarg Skarżącej celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzić je dalej pod wspólną sygnaturą III SA/Wa 315/11. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie natomiast z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. dalej "P.p.s.a."), kontrola działalności administracji przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na wydane w postępowaniu administracyjnym postanowienia kończące postępowanie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania takiego postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie okazała się zasadna, jednak nie wszystkie argumenty w niej przedstawione zasługiwały na uwzględnienie. Warunkiem zastosowania trybu doręczenia określonego w art. 150 Ordynacji podatkowej jest niemożność doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 O.p. Oznacza to, że skuteczne doręczenie pisma na podstawie art. 150 O.p. uzależnione jest od zgodnej z prawem próby doręczenia pisma na zasadach określonych w art. 148 § 1 lub art. 149 powołanej ustawy, w tym w szczególności na prawidłowy adres osoby, do której pismo jest kierowane. Doręczenie winno bowiem nastąpić w miejscu, gdzie adresat mieszka aktualnie, a nie w mieszkaniu, w którym mieszkał w przeszłości. Doręczenie w trybie art. 150 O.p. jest skuteczne, gdy miejsce zamieszkania adresata nie budzi wątpliwości (orzeczenie SN z dnia 22 marca 1995 r., II CRN 4/95, LEX nr 50590, wyrok NSA z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1071/09, LEX nr 745462, por. również P. Pietrasz, teza 2 Komentarza do art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, w: C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, M. Popławski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy organ podatkowy nie sprostał wspomnianemu warunkowi. W czasie wydania zaskarżonych decyzji Prezydent Miasta W. dysponował dwoma adresami, które mogłyby wskazywać na miejsce zamieszkania Skarżącej. Jeden wynikał wprost z treści aktu notarialnego, w części indywidualizującej stronę przystępującą do umowy ustanowienia odrębnej własności i sprzedaży lokalu mieszkalnego. Drugi zaś można było wysnuć z oznaczenia miejsca położenia mieszkania nabytego przez Skarżącą na podstawie tej umowy. Zważywszy na to, że w świetle art. 28 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) Kodeks cywilny osoba fizyczna może mieć tylko jedno miejsce zamieszkania, w realiach niniejszej sprawy na organie spoczywał obowiązek sprawdzenia, który z adresów określa miejsce aktywności życiowej Skarżącej. Tymczasem, jak wynika to z akt postępowania podatkowego, organ nie poczynił ustaleń w tym zakresie. Słuszność tej argumentacji potwierdza treść zażaleń złożonych przez Skarżącą, w których stwierdza ona, że nie zamieszkiwała już w trakcie wydawania i doręczenia przedmiotowych decyzji dotyczących wymiaru podatku od nieruchomości w miejscu, które organ przyjął jako adres doręczeń tych rozstrzygnięć. Skarżąca, jako załącznik do zażaleń, przedłożyła kopię zaświadczenia o zameldowaniu na pobyt czasowy z dnia 23 października 2009 r., z którego wynika, że od dnia 23 października 2009 r. do dnia 23 października 2010 r. była ona zameldowana na pobyt czasowy pod innym adresem niż adres, na który decyzje doręczono, tj. w W., przy ul. G. [...]. Przedmiotowe decyzje zostały natomiast wydane dnia [...] grudnia 2009 r. oraz dnia [...] lutego 2010 r. Należy ponadto zauważyć, że stosownie do art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j.: Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613, ze zm.) na osobach fizycznych ciąży obowiązek złożenia właściwemu organowi podatkowemu informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzonej na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości (...). W aktach sprawy nie ma ani samej deklaracji, ani odniesienia się organów do okoliczności jej złożenia czy treści takowej deklaracji. Z kolei z przepisu art. 7a tej ustawy wynika, iż dla potrzeb wymiaru i poboru podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego i podatku leśnego organy podatkowe prowadzą ewidencję podatkową nieruchomości w systemie informatycznym. Ewidencja podatkowa nieruchomości zawiera dane o podatnikach i przedmiotach opodatkowania, w szczególności wynikające z informacji i deklaracji składanych przez podatników na podstawie przepisów ustawy oraz przepisów o podatku rolnym i podatku leśnym, danych zawartych w księgach wieczystych, w ewidencji gruntów i budynków jak również innych ewidencjach i rejestrach, w tym prowadzonych przez organy administracji publicznej. W ewidencji wykazuje się m.in. dane dotyczące adresu zamieszkania podatnika (o czym stanowi § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie ewidencji podatkowej nieruchomości, Dz. U. Nr 107, poz. 1138, ze zm.), w związku z czym organ powinien posiłkować się również danymi meldunkowymi. Postanowienia stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołań przez Skarżącą są przedwczesne, skoro organ mógł wydać takie rozstrzygnięcie jedynie w przypadku uznania, że doręczenie decyzji nastąpiło na właściwy adres, a z materiału dowodowego nie wynika, by organ poczynił ustalenia w tym zakresie. Nie zasługuje natomiast na uwzględnienie stanowisko Skarżącej co do konieczności wyczerpania przez doręczającego innych możliwości doręczenia w niniejszej sprawie. W toku postępowania podkreślała ona, że w razie niemożności doręczenia pism pełnoletniemu domownikowi, doręczający winien był pozostawić pisma sąsiadowi lub dozorcy. Należy zauważyć bowiem, że art. 149 O.p. w sposób alternatywny określa podmioty uprawnione do pokwitowania odbioru pism w razie niemożności ich doręczenia adresatowi - "w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi.(...)". Oznacza to, że ustawodawca pozostawił doręczającemu możliwość wyboru osoby, której pozostawia pismo, nie obligując do podejmowania prób doręczenia kolejno wszystkim wymienionym w przytoczonym przepisie osobom. W przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu osoba doręczająca może czynić starania celem doręczenia pisma dorosłemu domownikowi, ewentualnie dozorcy lub sąsiadowi. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe uwagi, warunkujące dopuszczalność uznania pisma za doręczone w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej, w pierwszej kolejności ustali czy próby doręczenia dokonano na właściwy adres, a zatem czy nastąpił skutek doręczenia. Dopiero wystąpienie tego skutku otwiera początek biegu terminu do wniesienia odwołań. Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienia, wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Sąd uchylił je na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.