III SA/Wa 3152/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Golat po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od spadków i darowizn postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Pismem z 16 października 2011 r. Skarżący – P. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od spadków i darowizn. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 311 zł Skarżący zwrócił się o zwolnienie z kosztów sądowych. Z uwagi na nieprzesłanie przez Skarżącego, po uprzednim wezwaniu, wypełnionego formularza PPF referendarz sądowy zarządzeniem z 2 lutego 2012 r. pozostawił wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Od powyższego zarządzenia Skarżący złożył sprzeciw. W uzasadnieniu wskazał, iż w wyznaczonym terminie nie był wstanie nadesłać informacji, o które wzywał go referendarz sądowy. Pismem z 8 marca 2012 r. wezwano Skarżącego do nadesłania wypełnionego formularza PPF oraz dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową. W odpowiedzi Skarżący nadesłał wypełniony wniosek PPF. We wniosku wskazał, że jest osobą bezrobotną. Obecnie utrzymuje się z zasiłku wypłacanego przez Ośrodek Pomocy Społecznej oraz ze zbioru złomu i innych prac dorywczych. Jego żona otrzymuje emeryturę w wysokości 865 zł. Na utrzymaniu mają syna (ur. 1991 r.), który studiuje i także jest osobą bezrobotną, oraz córkę (ur. 1994 r.), która uczęszcza do technikum. Ponadto podał, że wraz z żoną spłacają kredyt hipoteczny w ratach miesięcznych w wysokości 370 zł. Do wniosku Skarżący dołączył rachunek za energię elektryczną w wysokości 333,30 zł, rachunek za wywóz nieczystości – 180 zł, decyzję o uznaniu Skarżącego za osobę bezrobotną z dniem 23 sierpnia 2011 r., decyzje o przyznaniu zasiłku celowego na zakup oleju opałowego, żywności, pokrycie kosztów leków oraz kosztów energii elektrycznej (w styczniu 2012 r. w wysokości 905,66 zł oraz w marcu w wysokości 718,47 zł), wyciąg z rachunku bankowego potwierdzający wpływ emerytury żony w wysokości wskazanej we wniosku, potwierdzenie zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu w wysokości 40 800 zł (spłata w ratach 370 zł miesięcznie) oraz potwierdzenie sprzedaży metali w wysokości 625 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "P.p.s.a", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Podkreślenia wymaga, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. P.p.s.a. ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. W myśl art. 245 §1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z § 3 powołanego przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a., zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Oznacza to, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do takich osób zaliczyć można m.in. osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i pozwalają zaspokoić tylko ich podstawowe potrzeby życiowe. Z nadesłanego przesz Skarżącego oświadczenia oraz dokumentów (rachunek za energię elektryczną, rachunek za wywóz nieczystości, decyzja o uznaniu Skarżącego za osobę bezrobotną, decyzja o przyznaniu zasiłku celowego na zakup oleju opałowego, żywności, pokrycie kosztów leków oraz kosztów energii elektrycznej, wyciąg z rachunku bankowego, potwierdzenie zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu, potwierdzenie sprzedaży metali) wynika, iż Skarżący jest osobą bezrobotną. Prowadzi wraz z żoną i dwójką dzieci gospodarstwo domowe. Utrzymuje się w wraz z rodziną z emerytury żony w wysokości 861 zł, z zasiłku wypłacanego przez Ośrodek Pomocy Opieki Społecznej oraz z prac dorywczych (m.in. zbieranie złomu). Mając na uwadze powyższe dane należy stwierdzić, że Skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Pokrycie przez niego kosztów sądowych w niniejszej sprawie mogłoby skutkować niemożnością zaspokojenia jego niezbędnych potrzeb życiowych. Z tych względów oraz kierując się zapewnieniem Skarżącemu prawa do sądu należało uznać, iż zwolnienie od obciążającego go na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi (w kwocie 311 zł), jak i od pozostałych mogących wystąpić w przyszłości kosztów sądowych jest uzasadnione, co daje podstawę do uwzględnienia wniosku Skarżącego w przedmiocie zwolnienia od kosztów. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., w związku z art. 254 § 1 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.