III SA/Wa 3152/12

III SA/Wa 3152/12 P O S T A N O W I E N I E Dnia 3 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 3 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zapłaty zaległości z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od sierpnia 2009 roku do maja 2010 roku postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca A. B. na urzędowym formularzu PPF zwróciła się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, motywując to trudną sytuacją finansową. Skarżąca podniosła, że samotnie wychowuje dziecko. Wyjaśniła, że działalność gospodarcza, jaką prowadzi nie pozwala jej na ponoszenie kosztów, jak również na spłatę rat w wysokości zaproponowanej przez organ. Do majątku Skarżąca zaliczyła mieszkanie obciążone kredytem hipotecznym oraz nieruchomość rolną. Z działalności gospodarczej zadeklarowała dochód w wysokości 1.650 zł brutto. W związku z powyższym pismem z 22 lipca 2013 r. referendarz sądowy wezwał Skarżącą do nadesłania dodatkowych informacji na temat jej sytuacji finansowej. W odpowiedzi na to wezwanie Skarżąca zwróciła się z prośbą o przedłużenie - do 10 sierpnia 2013 r. - terminu na nadesłanie wspomnianych dokumentów. Wskazała, że korespondencję odebrała 16 lipca 2013 r. jej matka Z. J. w czasie, gdy Skarżąca przebywała na urlopie poza W. Z urlopu tego wróciła 30 lipca 2013 r. i dopiero tego dnia przeczytała pismo. Postanowieniem z 23 sierpnia 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, wskazując miedzy innymi na niezłożenie stosownej dokumentacji, co uniemożliwiło weryfikację złożonych przez Skarżącą oświadczeń. W sprzeciwie od postanowienia z 23 sierpnia 2013 r. Skarżąca ponownie podniosła swoją trudną sytuację materialną. Wskazała, że jest matką samotnie wychowującą dziecko i nie stać jej na spłatę zadłużenia wobec PFRON. Skarżąca wniosła również o przedłużenie terminu na wniesienie dokumentów, o które wzywał referendarz sądowy. Wezwaniem z 9 września 2013 r. Skarżąca została wezwana do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń obrazujących jej sytuację majątkową. W odpowiedzi na to wezwanie przedłożyła jedynie zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty PIT-36L, z którego wynika, że w 2012 r. z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej Skarżąca uzyskała przychód w kwocie 1.286.457,90 zł, koszty uzyskania przychodów wyniosły – 1.270.432,95 zł, a dochód wyniósł – 16.024,95 zł. oraz deklaracje VAT-7K, w których Skarżąca wykazała wartości "0 zł" Wojewódzki Sąd Administracyjny w warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Przepis art. 246 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 grudnia 2005 r., II FZ 794/05, niepubl.). Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby Sąd miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. W niniejszej sprawie Skarżąca była zobowiązany do przedłożenia dokumentów źródłowych m.in. wyciągów z rachunków bankowych, wyliczenia miesięcznych wydatków, dokumentów o posiadanych zobowiązaniach. Jednakże Skarżąca przedłożyła jedynie deklaracje VAT-7K oraz zeznanie podatkowe PIT-36L za 2012 r. Z zeznania podatkowego za 2012 r. wynika, że w 2012 r. Skarżąca prowadziła działalność gospodarczą w znacznych rozmiarach uzyskując przychód w wysokości 1.286.457, 90 zł. Natomiast w deklaracjach VAT-7k Skarżąca wykazała kwoty "0zł". Jednakże na tej tylko podstawie nie można było dokonać analizy sytuacji majątkowej strony i stwierdzić w jakiej sytuacji materialnej obecnie się znajduje. Wobec niedostosowania się przez Skarżącą do wezwania z 9 września 2013 r., - niemożliwa jest rzetelna analiza zdolności płatniczych Skarżącej, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazła wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 P.p.s.a. Dopiero bowiem po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 P.p.s.a., można wydać prawidłowe orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04, niepubl.). W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów usług profesjonalnego pełnomocnika jakim jest radca prawny. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.