III SA/Wa 3159/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu O.O. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 lipca 2017 r. odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi O.O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. postanowił: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu, O.O. (dalej: "skarżący") wystąpił po raz drugi w niniejszej sprawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (na obecnym etapie wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 1.492 zł) w sprawie ze skargi na powołaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] sierpnia 2015 r. Wskazał na podobne jak w pierwszym wniosku okoliczności faktyczne. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem. Posiada nieruchomości, papiery wartościowe i oszczędności o wartości ponad 3 miliony złotych, w tym środki na rachunku bankowym w kwocie 500.000 zł. Osiąga stałe dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 6.000 zł netto miesięcznie. Postanowieniem z 4 lipca 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, gdyż nie wykazał on, że nie jest w stanie partycypować w kosztach niniejszego postępowania (wpis od skargi kasacyjnej). Skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego. Powtórzył, że pomimo posiadania pewnego majątku i osiągania dochodów wyższych od przeciętnych, nie posiada on możliwości partycypowania w kosztach postępowania sądowego, w szczególności uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 uppsa właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 uppsa). Sąd może zwolnić osobę z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 uppsa). Ciężar dowodu w tym przypadku spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się ona w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Zatem wskazana instytucja ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Instytucja prawa pomocy skierowana jest zatem do tych osób, których sytuacja obiektywnie uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania sądowego bez pomocy państwa. Innymi słowy, aby sąd administracyjny taką obiektywną niemożność wygospodarowania środków finansowych stwierdził, musi dysponować wszystkimi istotnymi danymi, obrazującymi sytuację materialną wnioskodawcy. Zdaniem Sądu, skarżącego nie sposób zaliczyć do grona osób na tyle ubogich, że za konieczne należałoby uznać przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych celem realizacji prawa do sądu. Realizacja tego prawa uzależniona jest bowiem wyłącznie od woli skarżącego, który posiada znaczny majątek, w tym oszczędności (500.000 zł) pozwalające na partycypowanie w kosztach postępowania sądowego z jego skargi (1.492 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej). Ponownie występując o przyznanie prawa pomocy, skarżący nie wskazał żadnych okoliczności dotyczących jego sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej, które mogłyby wpłynąć na zmianę stanowiska Sądu, który już raz odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 § 1 uppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, czyli utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego.