III SA/Wa 3163/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu za miesiące od stycznia do września 2013 r. postanawia 1) zwolnić skarżącą od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 500 zł; 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżąca P. P. ponowiła swój wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł. Wskazała, iż jej sytuacja finansowa jest konsekwencją działań organu podatkowego, który dokonał zabezpieczenia na jej majątku poprzez blokadę rachunków bankowych. To z kolei doprowadziło do zawieszenia działalności gospodarczej w grudniu 2015 r. Skarżąca podkreśliła, iż aktualnie wszystkie zobowiązania (w tym koszty obsługi prawnej) reguluje z pożyczek uzyskanych od swojej matki. Póki co pożyczki te nie są spłacane. Jako źródło utrzymania wskazała wynagrodzenie wynoszące 763,24 zł netto, które w całości przeznaczane jest na utrzymanie, na które składają się wydatki na zakup żywności i środków czystości. Skarżąca zamieszkuje w lokalu użyczonym jej przez brata. W związku z planowanym przekształceniem działalności gospodarczej w spółkę kapitałową, Skarżąca podjęła we wrześniu br. wykonywanie zawieszonej działalności, dokonując stosownych zgłoszeń w tym zakresie. Skarżąca przedstawiła m. in. dokumenty dotyczące pożyczek i działalności gospodarczej, deklaracje VAT-7, sprawozdanie finansowe. Powołała się nadto na uprzednio złożone dokumenty, w szczególności dotyczące przestępczych działań funkcjonariusza ABW. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do Sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.). Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł. Jedynym kosztem, do którego uiszczenia jest ona zobowiązana na tym etapie postępowania jest wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 26.912 zł. Z analizy akt niniejszej sprawy wynika, że Skarżąca utrzymuje się głównie ze środków pochodzących z pożyczek od matki. Pokrywa z nich mianowicie bieżące koszty obsługi prawnej i podatkowej, jak również wymagalne zobowiązania handlowe powstałe w okresie poprzedzającym blokadę rachunków bankowych. Jakkolwiek referendarz sądowy podtrzymuje wcześniej wyrażony pogląd, iż zobowiązania te nie mają pierwszeństwa przed kosztami sądowymi (jego przyjęcie dawałoby pełne podstawy by wniosek Skarżącej załatwić odmownie), to jednak referendarz sądowy od rozstrzygnięcia tego odstąpił. Uznał bowiem, iż wyżej należy stawiać wartości chronione konstytucyjnie – w tym przypadku prawo do kontroli instancyjnej wydanego w stosunku do Skarżącej wyroku oddalającego jej skargę (co istotne do zainicjowania postępowania kasacyjnego doszło już w maju 2017 r.). Prawo to zostało także zagwarantowane w akcie prawa międzynarodowego (wiążącym Polskę), tj. w art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd. Artykuł 6 ust. 1 Konwencji wymaga zatem z jednej strony sprawnego prowadzenia postępowania sądowego, z drugiej zaś wyraża również bardziej ogólną zasadę właściwego wymiaru sprawiedliwości. Podkreśla się, że Konwencja nie istnieje po to, aby gwarantować prawa, które są teoretyczne i iluzoryczne, ale prawa praktyczne i skuteczne. Dotyczy to zwłaszcza prawa dostępu do sądu, ze względu na wagę miejsca, jakie w demokratycznym społeczeństwie zajmuje prawo do rzetelnego procesu sądowego. Oczywistym jest, że zapewnienie skutecznego prawa dostępu do sądu oraz samo rozpatrzenie sprawy, mieści się w kategorii obowiązków państwa (por. orzeczenie ETPCz w sprawie Airey v. Irlandia z 9 października 1979 r.). Powyższe nabiera szczególnego znaczenia w kontekście podnoszonej przez Skarżącą argumentacji dotyczącej sfabrykowania wobec niej naruszeń prawa podatkowego. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.