III SA/Wa 3180/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (sprawozdawca), Sędzia WSA Beata Sobocha, Protokolant Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2012 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów wniesionych do postępowania egzekucyjnego oddala skargę Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. postanowieniem z [...] kwietnia 2011 r. oddalił na podstawie art. 33 pkt 1 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229 poz.1954 ze zm.), dalej "u.p.e.a." lub "ustawa egzekucyjna", zarzuty wniesione przez Skarżącą – P. S.A. z siedzibą w W. - dotyczące braku wymagalności należności wskazanych w tytułach wykonawczych nr 553, 554, 555 i braku wskazania w tych tytułach, czy należność wierzyciela została zabezpieczona. W uzasadnieniu wyjaśnił, że wszczął i prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku Skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 8 grudnia 2009r. nr [...], [...] i [...], wystawionych przez Burmistrza Miasta C., obejmujących należności z tytułu podatku od nieruchomości za okres od stycznia do grudnia 2009 roku w kwocie łącznej 505 268,00 zł. zł należności głównej. Zawiadomieniem z dnia 29 grudnia 2009r. organ egzekucyjny, w oparciu o przedmiotowe tytuły wykonawcze, dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. zwrotu nadpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego powstałej w M. Urzędzie Skarbowym w K.. Wyżej wskazane zawiadomienie wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych doręczono Skarżącej w dniu 5 stycznia 2010r., natomiast w dniu 6 stycznia 2010r. przedmiotowe zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności, tj. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w K.. Zawiadomieniem z dnia 31 grudnia 2009r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności zobowiązanej w P.. Zawiadomienie o powyższych czynnościach doręczono dłużnikowi i zobowiązanej spółce w dniu 6 stycznia 2010r. Wierzyciel, pismem dnia 30 grudnia 2009r., poinformował organ egzekucyjny o zmianie w wysokości zaległości objętych tytułami wykonawczymi o nr [...], [...], [...] z uwagi na wpłatę zobowiązań. Kolejnym zaś pismem, tj. z dnia 5 stycznia 2010 r., wyjaśnił, że powyższe należności zostały wyegzekwowane. Pismem z dnia 12 stycznia 2010r. Spółka na podstawie art. 33 pkt 1 i 10 u.p.e.a. wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych oznaczonych numerami 553, 554 i 555 z dnia 8 grudnia 2009r., wskazując, że kwoty dochodzone na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych są niewymagalne, z uwagi na fakt, iż zostały uregulowane przed wszczęciem egzekucji oraz, że przedmiotowe tytuły wykonawcze zostały wystawione z naruszeniem art. 27 § 1 pkt 4 ustawy. W uzasadnieniu zarzutów Spółka wskazała na fakt, iż kwoty wskazane w tytułach wykonawczym dotyczących jej zobowiązań w podatku od nieruchomości zostały uregulowane częściowo przez Spółkę, a częściowo przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. przed wszczęciem egzekucji. Ponieważ wymagalność kwot dochodzonych w tytule wykonawczym ustala się na dzień wszczęcia egzekucji, to prowadzenie egzekucji w stosunku do całości kwot wskazanych przez wierzyciela w tytule wykonawczym stanowi podstawę do złożenia zarzutów w trybie art. 33 pkt. 1 u.p.e.a. Ponadto zdaniem Spółki, brak wskazania w tytułach wykonawczych czy dochodzona należność została zabezpieczona, jest naruszeniem art. 27 § 1 pkt. 4 u.p.e.a. Pismem z dnia 27 stycznia 2010r., Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. działając na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. przekazał przedmiotowe zarzuty Spółki wierzycielowi, tj. Burmistrzowi Miasta C., celem zajęcia stanowiska w zakresie wniesionych przez Spółkę zarzutów. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2010r. Burmistrz Miasta C. postanowił uznać zgłoszone zarzuty za bezzasadne. Na ww. postanowienie Spółka wniosła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., które uchyliło postanowienie pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu zarzutów, Burmistrz Miasta C. - postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2010 r. - ponownie nie uznał zarzutów Spółki. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia wskazał, powołując się przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 grudnia 2008r., sygn. akt I SA/Bd 548/2008 że, jeżeli zobowiązany po dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którym jest dzień przekazania tytułu wykonawczego organowi egzekucyjnemu dokonał wpłaty określonej kwoty, co pokryło część zaległości, to okoliczność ta stanowi podstawę do ograniczenia egzekucji. Nie skutkuje jednak uwzględnieniem zarzutu stosownie do art. 33 pkt. 1 u.p.e.a. Natomiast odnośnie nie uznania za zasadny zarzutu dot. naruszenia art. 27 § 1 pkt. 4 ustawy egzekucyjnej Burmistrz Miasta C. wyjaśnił, iż niezakreślenie przez wierzyciela odpowiedniego kwadratu w rubryce 76 przedmiotowych tytułów wykonawczych w sytuacji, gdy zabezpieczenie to nie miało miejsca, wprawdzie uchybia wymogom art. 26 ustawy egzekucyjnej, w żaden sposób jednak nie narusza art. 27 tej ustawy w jego aktualnym brzmieniu. Zdaniem wierzyciela, tylko naruszenie tego drugiego przepisu tj. art. 27 u.p.e.a., może zgodnie z jej art. 33 pkt. 10 stanowić podstawę zarzutu. Postanowienie to zostało zaskarżone przez Spółkę do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r., utrzymało w mocy zaskarżone przez Spółkę postanowienie organu pierwszej instancji. Postanowienie to nie zostało przez Spółkę zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela i rozpatrzeniu ww. zarzutów, złożonych przez Spółkę postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011r. oddalił zarzuty wniesione przez Spółkę na podstawie art. 33 pkt. 1 i 10 u.p.e.a. dotyczące braku wymagalności należności wskazanych w tytułach wykonawczych i braku wskazania w tytułach wykonawczych, czy należność pieniężna wierzyciela została zabezpieczona. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia odnośnie zarzutu zgłoszonego na podstawie art. 33 pkt. 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wskazał, iż rola organu egzekucyjnego w zakresie rozpatrzenia zarzutów mieszczących się w dyspozycji art. 33 pkt. 1-5 u.p.e.a. sprowadza się w istocie do roli czysto formalnej. Organ egzekucyjny złożone zarzuty na podstawie art. 33 pkt.1-7,9 i 10 ustawy egzekucyjnej, rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, z tym że w zakresie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt. 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Organ egzekucyjny nie może zatem w tym zakresie negować poglądu wierzyciela, ani też nie musi go w żaden sposób dodatkowo uzasadniać własnymi argumentami. Postanowienie wierzyciela bowiem w pełni determinuje ocenę skuteczności złożonych zarzutów objętych powyższym zakresem. Odnosząc się natomiast do drugiego zarzutu Spółki dotyczącego braku wskazania w tytułach wykonawczych, czy dochodzona należność została zabezpieczona Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. wskazał, iż zaskarżone tytuły wykonawcze spełniają podstawowe wymogi określone w art. 27 § 1 u.p.e.a., tj. nazwę zobowiązanej Spółki, kwotę należności głównej, datę od której nalicza się odsetki, rodzaj odsetek, stawkę odsetek. Dane te zawarte w tytule wykonawczym pozwalają na poprawne prowadzenie egzekucji. Określenie daty od której naliczane są odsetki i określenie odsetek zabezpiecza dłużnika przed nieprawidłowym egzekwowaniem obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego. W niniejszej sprawie zaś niewypełnienie poz. 76 tytułów wykonawczych nie ma wpływu na prowadzoną egzekucję. Zdaniem organu egzekucyjnego poza sporem jest kwota należności objętej egzekucją, data od której naliczane są odsetki, jak i wskazany w poz. 35 tytułów wykonawczych rodzaj odsetek, a skoro tak to brak wskazania czy należność pieniężna została zabezpieczona nie może skutkować stwierdzeniem, iż na podstawie tak wypełnionego tytułu wykonawczego postępowanie egzekucyjne nie może być prowadzone. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. stwierdził przy tym, że taka wada tytułu wykonawczego, nie jest na tyle ważna i istotna, aby stanowiła podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Spółka w dniu 20 kwietnia 2011 r. wniosła zażalenie na powyższe powstanowienie w części dotyczącej nie uznania za zasadny zarzutu w zakresie wystawienia ww. tytułów wykonawczych z naruszeniem art. 27 § 1 pkt. 4 u.p.e.a. zarzucając mu błędną interpretację art. 33 pkt. 10 wskutek przyjęcia, że tytuł wykonawczy może wbrew dyspozycji art. 27 § 1 pkt 4 ustawy nie zawierać wskazania czy należność wierzyciela została zabezpieczona. W związku z powyższym Spółka wniosła o uchylenie przedmiotowego postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. i uznanie zarzutu podniesionego przez Spółkę za zasadny. W uzasadnieniu złożonego zażalenia Spółka zauważyła, że podniesione przez nią naruszenie wynika bezpośrednio z treści przepisów prawa, tj. art. 27 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnej. Zdaniem Skarżącej ponieważ art. 33 pkt 10 u.p.e.a. wskazuje za podstawę zarzutu brak jakichkolwiek elementów wskazanych w art. 27 § 1 ustawy to brak wskazania, czy należność wierzyciela została zabezpieczona, wypełnia dyspozycję art. 33 pkt 10 u.p.e.a. W ocenie Spółki sposób realizacji dyspozycji wynikającej z art. 27 § 1 pkt 4 ustawy wynika z formularza tytułu wykonawczego, tj. wskazanie to następuje w sposób wskazany w formularzu tytułu wykonawczego. Według Spółki w przedmiotowym artykule nie ma zastrzeżenia, iż w tytule powinna być tylko informacja o ustanowionym zabezpieczeniu, lecz jest mowa o wskazaniu zabezpieczenia należności. Spółka podtrzymała swoje stanowisko, że art. 27 § 1 pkt 4 ustawy wymaga zarówno wskazania negatywnego jak i pozytywnego, gdyż wskazanie takie polega albo na wskazaniu, iż przedmiotowa należność jest zabezpieczona i w tym przypadku wierzyciel podaje datę ustanowienia zabezpieczenia, albo na podaniu, że dochodzona należność nie została zabezpieczona. Zdaniem Spółki stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści wzoru formularza tytułu wykonawczego ustalonego przez Ministra Finansów, zgodnie z którym w poz. 46 wzoru 1 - pozycyjnego tytułu wykonawczego wyraźnie widać, że wierzyciel ma obowiązek podać/wskazać zarówno informację negatywną, jak i pozytywną poprzez zakreślenie odpowiednio pkt 1 lub 2 tej pozycji. W ocenie Spółki niewypełnienie żadnego z dwóch pól wskazanych w tytule nie stanowi żadnego wskazania, tj. nie niesie za sobą informacji o braku ustanowienia zabezpieczenia, stanowiąc jedynie dowód na nie podanie przez wierzyciela informacji w tym zakresie. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowienie organu pierwszej instancji utrzymał w mocy. Pismem z dnia 19 października 2011 r. Skarżąca wniosła skargę na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji i zarzuciła im błędną interpretację art. 33 pkt 10 u.p.e.a., w związku z jej art. 27 § 1 pkt 4, poprzez przyjęcie, tytuł wykonawczy może wbrew dyspozycji art. 27 § 1 pkt 4 u.p.e.a. nie zawierać wskazania czy należność wierzyciela została zabezpieczona. Skarżąca wyjaśniła, że ustawodawca nie uzależnił zasadności uznania zarzutu od wagi uchybienia dokonanego przez wierzyciela, jak też od skutków, które to uchybienie wywołać lub mogło wywołać u dłużnika lecz od formalnego uchybienia, tj. braku wypełnienia w określony sposób tytułu wykonawczego. Niespełnienie więc jakiegokolwiek warunku podanego w art. 27 u.p.e.a., niezależnie od jego wpływu na wynik postępowania oraz wpływ tego naruszenia na prawa i obowiązki dłużnika lub wierzyciela, skutkuje niemożnością prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrując sprawę zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem postanowienie będące przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259 z późniejszymi zmianami), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 roku, poz. 270) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia należy wskazać, że postępowanie egzekucyjne służy doprowadzeniu do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązku, co wynika z art. 1 u.p.e.a. Przypomnieć należy również, że poddane kontroli Sądu w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie dotyczy odmowy uwzględnienia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, które wniesiono w oparciu o art. 33 ustawy egzekucyjnej. Wspominany przepis zawiera enumeratywny katalog okoliczności, które mogą być podstawą zarzutu. Zgodnie z jego punktem 10 w ten sposób można też kwestionować spełnienie w sprawie wymogów określonych w art. 27 ww. ustawy. Zgodnie z treścią art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wzór, o którym mowa w § 1, określa w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw finansów publicznych. Wzór ten zawiera treść określoną w art. 27, a ponadto umożliwia elektroniczne przetwarzanie danych zawartych w tytule wykonawczym (art. 26 § 2 ustawy egzekucyjnej). W myśl art. 27 ustawy egzekucyjnej tytuł wykonawczy zawiera: 1) oznaczenie wierzyciela, 2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także określenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adresu, jeżeli wierzyciel posiada taką informację, 3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek, 4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawu nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń, 5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej, 6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej, 7) datę wystawienia tytułu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela; 8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu; 9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego; 10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej; 11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Realizując delegację ustawową z art. 26 § 2 ustawy egzekucyjnej Minister Finansów rozporządzeniem z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 ze zmianami) określił wzory druków stosowanych w egzekucji (§ 1 pkt 8 rozporządzenia) oraz tryb postępowania wierzycieli należności pieniężnych przy podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych (§ 1 pkt 1 rozporządzenia). Sąd wskazuje, że organ egzekucyjny z urzędu powinien badać dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Tylko prawidłowo wystawiony tytuł wykonawczy stanowi podstawę wszczęcia egzekucji administracyjnej, zaś prawidłowo wystawiony tytuł wykonawczy to tytuł sporządzony według ustalonego wzoru i zawierający dane, o których mowa w art. 27 ustawy egzekucyjnej. Brak chociażby jednego z tych elementów powoduje niedopuszczalność egzekucji w postępowaniu administracyjnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 1998 r., sygn. akt SA/Sz 1477/97 oraz z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 1862/98). Z tymże autor skargi nie ma racji, co do kwestii wypełnienia poz. 76 tytułu wykonawczego, bowiem pole to podlega wypełnieniu jedynie w przypadku uprzedniego dokonania zabezpieczenia w formie hipoteki lub zastawu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2011 r., sygn. akt II FSK 149/10), a taka sytuacja, jak trafnie zauważył organ nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Odnosząc powyższe do podnoszonych zarzutów stwierdzić należy, że w zaskarżonym postanowieniu tytuł wykonawczy - wbrew twierdzeniom strony skarżącej - spełnia wymogi formalne określone w art. 27 u.p.e.a. Z powyższych względów Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.