III SA/Wa 3182/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 9 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności wspólnika spółki akcyjnej za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2006 r. postanawia 1) ustanowić na rzecz K. B. radcę prawnego, 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. K. B. (dalej jako: "Skarżący") zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Skarżący na urzędowym formularzu PPF wskazał, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i mojej rodziny. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, która posiada 1/2 własności mieszkania położonego przy ul. [...] w W. o powierzchni 40m2. Skarżący nie posiada nieruchomości. Jest właścicielem 50 udziałów w spółce P. o wartości 0 zł. Spółka posiada wierzytelność w wysokości 129.000 zł, która jednak w praktyce nieściągalna. Skarżący ma umowę rozdzielności majątkową z żoną od 2005 r. Na żonie w chwili obecnej ciąży główny ciężar utrzymania rodziny. Żona na stałą pracę na okres 2 lat. Skarżący jest zobowiązany do zapłaty zaległości podatkowych spółki H. SA podatków CIT łącznie 123.000 oraz VAT 243.000 zł. Wynagrodzenie Skarżącego wynosi 1500 zł, w bieżącym roku otrzymał wynagrodzenie tylko za dwa miesiące. W wykonaniu wezwania sądowego Skarżący przesłał pismo z 18 sierpnia 2013 r., w którym wyjaśnił, że jego dochody za ostanie 3 miesiące wyniosły 2400 zł netto. Była to wypłata zaległego wynagrodzenia. Pieniądze ze względu, iż w chwili obecnej żona ponosi główny koszt utrzymania rodziny zostały jej przekazane. W tym czasie Skarżący nie osiągnął żadnych innych dochodów z jakichkolwiek źródeł. Żona Skarżącego zatrudniona jest w firmie E. i otrzymała wynagrodzenie w kwocie 5000 zł brutto. Koszty miesięczne za ostatnie 3 miesiące utrzymania kształtują się następująco: a. Czynsz mieszkanie 40m2 600zł miesięcznie (dość wysoki ze względu na brak podłączenia do cieplnej sieci miejskiej i spłatę kredytu zaciągniętego przez wspólnotę.). b. Wydatki na wyżywienie dwóch osób 2500 zł miesięcznie. c. Utrzymanie samochodu żony (paliwo, naprawy, ubezpieczenie) 500 zł miesięcznie. d. Wydatki z kliniki [...], badania lekarskie, leki ok. 400 zł miesięcznie (koszty bez zabiegów). e. Wyjazd 3 dniowy wakacyjny w sierpniu 1000 zł. f. Zakup ubrania 400 zł miesięcznie. g. Wydatki na remont, drobne naprawy sprzętu mieszkania 200 zł mieszkania. h. Internet, TV 100 zł miesięcznie. i. Przejazdy 200 zł ([...], komunikacja miejska) miesięcznie. Skarżący w załączeniu przedstawił wyciąg z rachunku bankowego, z którego wynika, że posiada na koncie zadłużenie w kwocie 100 zł. Oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości, których mógłby uzyskać dodatkowe dochody. Nie miał również żadnych nowych źródeł dochodu w ciągu ostatnich trzech miesięcy z których otrzymałem jakiekolwiek pieniądze. W chwili obecnej pomaga Skarżącemu matka kupując żywność i ubrania, ponosi drobne wydatki typu przejazdy. Wartość pomocy Skarżący określił na ok. 500 zł miesięcznie. Skarżący wskazał, że w chwili obecnej została zawieszona egzekucja zobowiązań z tytułu odpowiedzialności za zobowiązania spółki H. SA z tytułu podatków CIT i VAT. Postępowania toczą się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Zobowiązania łącznie są na kwotę 243.183 zł z tytułu podatku VAT oraz CIT 123.845 zł. Zdaniem Skarżącego jest oczywiste, że nie może on ponieść nawet części powyższego zobowiązania. Z zawiłości sprawy o raz wartości przedmiotu zaskarżenia wynika również, że koszt wynajęcia prawnika przyjmując, iż sprawa jest średnio skomplikowana czyli trzykrotność najniższego wynagrodzenia profesjonalnego prawnika dla sprawy z podatku CIT szacuje na 3x3200 zł zaś podatku VAT 3x 7200zł brutto. Do tego doszłyby koszty postępowania w II instancji. Kwoty wpisów wpisu skarg dotyczących podanych spraw zostały opłacone dzięki pomocy matki Skarżącego. W tych postępowaniach nie korzystał on z pomocy profesjonalnego zastępcy prawnego, nie zaskarżył również wydanych wyroków właśnie ze względu na ewentualne wysokie koszty. Choć osobiście dalej uważa, iż zostały one wydane z naruszeniem prawa. Gdyby koszt zastępstwa procesowego miałby wynieść ok. 1000 zł w obu instancjach dla każdej ze spraw, Skarżący poniósłbym takie koszty. Skarżący może w takiej części w tych kosztach partycypować. Jednak jego zdaniem realnie koszt radcy prawnego byłby zdecydowanie wyższy, dlatego wystąpił o przyznanie profesjonalnego zastępcy prawnego. Skarżący wskazał, że jego żona nie udostępniła swojego wyciągu z konta argumentując rozdzielnością majątkową od 2005 r. Skarżący nie może jej zmusić aby taki wyciąg mi udostępniła, skoro w chwili obecnej i tak ponosi główny ciężar utrzymania rodziny. Skarżący korzysta z poradni [...] koszty w zależności od miesiąca kształtują się różnie. Cały zabieg [...] to koszt ok. [...] zł, który został poniesiony na początku roku. Pozostałe koszty mogą kształtować się różnie w następnych miesiącach w zależności od naszego zdrowia i środków finansowych. Zakładamy kolejne zabiegi w listopadzie, grudniu w porozumieniu z lekarzem. Wprowadzony program rządowy dofinansowania łych zabiegów może nas objąć najwcześniej w przyszłym roku, choć i tak z jego szczegółów wynika, że wszystkie wydatki Skarb Państwa będzie refundował. Skarżący od 1 sierpnia założył działalność gospodarczą. Został ustanowiony Syndykiem Masy upadłości spółki I. SA, jednak charakter działalności syndyka wynika, iż wynagrodzenie sąd zatwierdza po zakończeniu postępowania upadłościowego spółki co może nastąpić za około 12 miesięcy. Jeżeli w tym czasie zostanie zajęte jego konto, to i nie otrzyma nawet tego wynagrodzenia. Skarżący oświadczył, że w przypadku odrzucenia wniosku, bardzo prosi o podanie kontaktu do profesjonalnego pełnomocnika, który mógłby mnie reprezentować w postępowaniu przed WSA i NSA za kwotę ok. 1000 zł, którą jest w stanie ponieść. Utrzymanie rodziny w chwili obecnej jak wynika z zestawienia ponosi moja żona. Postępowania dotyczące odpowiedzialności za zobowiązania spółki spowodowały, że utracił dotychczasowe źródła dochodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.), - dalej jako: "P.p.s.a." stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje tylko i wyłącznie gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z brzmienia tych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie powyższej przesłanki spoczywa na stronie. To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie oraz ustanowienie pełnomocnika. Oceniając jego wniosek z punktu widzenia powyższych przesłanek Sąd uznał, że częściowo zasługuje on na uwzględnienie. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną, z którą od 2005 r. ma rozdzielność majątkową. Z nadesłanych przez Skarżącego materiałów wynika, że łączny dochód Skarżącego wynosi za ostanie 3 miesiące wyniosły 2400 zł netto. Była to wypłata jego zaległego wynagrodzenia. Pieniądze ze względu, iż w chwili obecnej żona ponosi główny koszt utrzymania rodziny zostały jej przekazane. W tym czasie Skarżący nie osiągnął żadnych innych dochodów z jakichkolwiek źródeł. Żona Skarżącego zatrudniona jest w firmie E. i otrzymała wynagrodzenie w kwocie 5000 zł brutto. Koszty miesięczne za ostatnie 3 miesiące utrzymania kształtują się następująco: a. Czynsz mieszkanie 40m2 600zł miesięcznie (dość wysoki ze względu na brak podłączenia do cieplnej sieci miejskiej i spłatę kredytu zaciągniętego przez wspólnotę.). b. Wydatki na wyżywienie dwóch osób 2500 zł miesięcznie. c. Utrzymanie samochodu żony (paliwo, naprawy, ubezpieczenie) – 500 zł miesięcznie. d. Wydatki z kliniki [...], badania lekarskie, leki ok. 400 zł miesięcznie (koszty bez zabiegów). e. Wyjazd 3 dniowy wakacyjny w sierpniu 1000 zł. f. Zakup ubrania 400 zł miesięcznie. g. Wydatki na remont, drobne naprawy sprzętu mieszkania 200 zł mieszkania. h. Internet, TV 100 zł miesięcznie. i. Przejazdy 200 zł ([...], komunikacja miejska) miesięcznie. Skarżący w załączeniu przedstawił wyciąg z rachunku bankowego, z którego wynika, że posiada na koncie zadłużenie w kwocie 100 zł. Oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości, których mógłby uzyskać dodatkowe dochody. Nie miał również żadnych nowych źródeł dochodu w ciągu ostatnich trzech miesięcy z których otrzymałem jakiekolwiek pieniądze. W chwili obecnej Skarżącemu pomaga matka kupując żywność i ubrania, ponosi ona również drobne wydatki typu przejazdy. Wartość pomocy Skarżący określił na ok. 500 zł miesięcznie. Z powyższego wynika więc, że kwota, którą Skarżący dysponuje pozwala właściwie na poczynienie niewielkich tylko oszczędności. Oszczędności takich Skarżący już dokonał uiszczając wpis w niniejszej sprawie w kwocie 500 zł oraz deklarując kwotę 1000 zł, jaką jest w stanie ponieść na dalsze koszty sądowe. Na obecnym etapie postępowania potencjalnymi kosztami sądowymi są: opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem w przypadku oddalenia skargi oraz wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 250 zł w przypadku orzeczenia niekorzystnego dla Skarżącego. W tej sytuacji wniosek Skarżącego o zwolnienie od tych kosztów należało załatwić odmownie. Jednocześnie Sąd uznał, że Skarżący nie ma możliwości dokonać zmian i oszczędności w wydatkach w celu opłacenia wybranego przez siebie pełnomocnika. Niewątpliwie wygospodarowanie środków na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika mogłoby się odbyć kosztem zaspokojenia potrzeb życiowych, rozumianych jako obiektywnie niezbędne. W tej sytuacji zasadne jest ustanowienie na rzecz Skarżącego pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Z tej przyczyny, na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 art. oraz art. 260 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.