III SA/Wa 3185/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Sędziowie Sędzia WSA Marek Krawczak, Sędzia WSA Aneta Lemiesz (sprawozdawca), Protokolant Maria Nałęcz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2011 r. sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego P. na podstawie własnego tytułu wykonawczego wystawionego w dniu 27 stycznia 2010 r. w związku z decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. orzekającą o odpowiedzialności R. K. (zwanego dalej Skarżącym), jako członka zarządu Z. sp. z o.o. w likwidacji, za zaległości podatkowe tej spółki z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2003 r., wszczął wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne doręczając mu w dniu 11 lutego 2010 r. odpis tytułu wykonawczego. W toku postępowania organ egzekucyjny podjął działania w celu ustalenia składników majątku Skarżącego, a zawiadomieniem z dnia 2 marca 2010 r. dokonał zajęcia przysługującego mu wynagrodzenia. Jednakże pismem z dnia 18 marca 2010 r. pracodawca Skarżącego poinformował, iż Skarżący otrzymuje najniższe, czyli niepodlegające zajęciu, wynagrodzenie. Skarżący pismem z dnia 19 kwietnia 2010 r., uzupełnionym pismem z dnia 11 maja 2010 r., wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego P. o wstrzymanie egzekucji. W uzasadnieniu wniosku Skarżący powołał się na trwające w jego sprawie postępowania sądowe i w konsekwencji – brak ich ostatecznego rozstrzygnięcia. Skarżący wskazał również na możliwość powstania nieodwracalnych szkód w jego majątku, jeżeli postępowanie egzekucyjne będzie kontynuowane. Wyjaśnił ponadto, że był członkiem zarządu Z. Sp. z o.o. tylko przez jeden rok i w tym czasie nie miał żadnej kontroli nad finansami spółki i nie był świadomy jej kondycji finansowej. Okoliczności te, w ocenie Skarżącego, wyłączają jego winę w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. W tym zakresie powołał się on na dokonane w jego sprawie ustalenia prawomocnego wyroku Sądu Okręgowy w P. z dnia 4 lutego 2010 r. sygn. akt [...] oddalającego powództwo Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w W.. Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. - na podstawie art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) zwanej dalej u.p.e.a. - odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego, wskazując że w sprawie nie zaistniały szczególne okoliczności, o których mowa w ww. przepisie. Ponadto dodał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 17 marca 2010 r. (sygn. akt I SA/945/09) oddalił skargę wniesioną przez Skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] sierpnia 2009 r. utrzymującą w mocy decyzję będącą podstawą wystawienia tytułu egzekucyjnego w sprawie. Jednocześnie organ ten wskazał, że Skarżący pismem z dnia 4 maja 2010 r. złożył od ww. wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W konsekwencji Dyrektor Izby Skarbowej w P. uznał, że decyzja orzekająca o odpowiedzialności Skarżącego, stanowiąca podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, jest ostateczna w administracyjnym toku instancji i jako taka podlega wykonaniu, a fakt jej kwestionowania przez Skarżącego przed sądem administracyjnym nie stanowi wystarczającej przesłanki - w rozumieniu art. 23 § 6 u.p.e.a. - do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Skarżący pismem z dnia 23 czerwca 2010 r. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie ponownie podnosząc argument o zasadności wstrzymania egzekucji wobec niezakończonego jeszcze postępowania sądowego w sprawie egzekwowanego obowiązku. Ponowiono także twierdzenia o możliwości powstania nieodwracalnych szkód u Skarżącego w razie kontynuowania wobec niego postępowania egzekucyjnego. Szkody te, szacowane na 4-5 tys. zł miesięcznie, miałyby się wiązać z brakiem możliwości wynajęcia należących do Skarżącego nieruchomości. Minister Finansów postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P.. Jednocześnie organ ten powołując się na treść art. 23 § 6 u.p.e.a. wyjaśnił, że ww. przepis nie zawiera katalogu szczególnie uzasadnionych przypadków, w których możliwe jest wstrzymanie czynności egzekucyjnych. W takim stanie rzeczy organ nadzoru dokonuje oceny materiału dowodowego w celu stwierdzenia, czy w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Minister Finansów dodał, że z treści art. 23 § 6 u.p.e.a. wynika uznaniowy charakter rozstrzygnięcia organu w tym zakresie. Wskazał on również, że zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych za szczególnie uzasadnione przypadki uznaje się, okoliczności, na które zobowiązany nie miał wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania (np. klęski żywiołowe, czy wypadki losowe). Zdaniem ww. organu dopiero w razie uprawdopodobnienia takich okoliczności mogłaby zostać zastosowana instytucja wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Minister Finansów podkreślił, że z materiału dowodowego zebranego w analizowanej sprawie wynika, iż Skarżący nie przedstawił okoliczności, które miałyby taki szczególny charakter. Ponadto organ nadzoru zwrócił uwagę na fakt, że Skarżący składając skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...] sierpnia 2009 r., utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego P. z dnia [...] lutego 2009 r., w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości Z. Spółka z o.o. w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2003, złożył również wniosek o wstrzymanie wykonania tej decyzji. Jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 24 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/Po 945/09 odmówił wstrzymania wykonania decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Następnie Sąd ten wyrokiem z dnia 17 marca 2010 r. oddalił skargę, co nie uzasadnia twierdzenia wyrażanego przez Skarżącego, iż w toczącym się postępowaniu sądowym zostanie on zwolniony z wszelkiej odpowiedzialności finansowej wobec Skarbu Państwa. Ponadto organ nadzoru wskazał, że z akt sprawy nie wynika, aby organ egzekucyjny dokonywał czynności, które mogłyby spowodować dla Skarżącego nieodwracalne szkody. Minister Finansów podkreślił też, że instytucja wstrzymania postępowania egzekucyjnego nie uchyla czynności egzekucyjnych, ale powoduje przesunięcie w czasie zapłatę należnego zobowiązania podatkowego, a to zwiększa wysokość zadłużenia poprzez wzrost odsetek za zwłokę. Skarżący pismem z dnia 4 listopada 2010 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie i orzeczenie o wstrzymaniu egzekucji, względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił naruszenie szeregu zasad prawa administracyjnego. W uzasadnieniu Skarżący ponowił podniesione wcześniej argumenty. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi podtrzymując w całości dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie była prawidłowość postanowień o odmowie wstrzymania czynności egzekucyjnych podjętych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec Skarżącego. Postanowienia powyższe wydane zostały w oparciu o art. 23 § 6 u.p.e.a., stanowiący, że organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać na czas określony czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Celem unormowania przewidzianego w tym przepisie, jak słusznie zauważył to Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 27 października 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 2118/05), a Sąd rozpoznający tę sprawę pogląd ten podziela, jest możliwość uwzględnienia w toku postępowania egzekucyjnego zaistniałych indywidualnych okoliczności, uzasadniających czasowe zaprzestanie prowadzenia egzekucji, stanowiące odstępstwo od zasady możliwie najszybszego wykonania zobowiązania. Podkreślenia wymaga fakt, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zna instytucji wstrzymania tego postępowania na wniosek dłużnika (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 1999 r., sygn. akt III SA 7798/98). Wniosek dłużnika skierowany do organu nadzoru o wstrzymanie egzekucji administracyjnej ze względu na szczególne okoliczności może stanowić co najwyżej podstawę do podjęcia z urzędu przez ten organ czynności kontrolnych. W ramach tychże czynności organ nadzoru jest uprawniony wstrzymać konkretną czynność egzekucyjną lub postępowanie egzekucyjne. Wstrzymanie egzekucji - co należy podkreślić - zależy od uznania organu nadzoru. Uznanie administracyjne to konstrukcja, w której przepis prawa nie łączy z pewną sytuacją koniecznego nastąpienia określonych skutków, lecz do określenia, czy i jakie skutki mogą nastąpić, powołuje organ administracyjny (por. J. Łętowski, Prawo administracyjne. Zagadnienia podstawowe, PWN, Warszawa 1990, s. 164). Oznacza to, że organowi nadzoru przysługuje prawo wyboru rozstrzygnięcia, czyli może on, ale nie musi, wstrzymać czynności egzekucyjne nawet w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanek uzasadniających to wstrzymanie. Sądowa kontrola takiego rozstrzygnięcia obejmuje zbadanie, czy jego wydanie poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ dokonał wszechstronnej analizy zebranego materiału dowodowego, w tym, czy rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia w sprawie. W żadnym wypadku Sąd nie jest władny nakazać temu organowi podjęcia rozstrzygnięcia określonej treści. Znaczenie ma w sprawie fakt, że ustawodawca nie określił, jakiego rodzaju przypadki są szczególnie uzasadnione w rozumieniu przepisu 23 § 6 u.p.e.a., ocenę w tym względzie pozostawiając organom orzekającym w konkretnej sprawie. Szczególny w rozumieniu potocznym oznacza odznaczający się czymś osobliwym, zwracający czymś uwagę; niezwykły, wyjątkowy, specjalny, nieprzeciętny (por. Uniwersalny słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003, t. IV, s. 638). Tak więc okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w trybie ww. przepisu muszą mieć charakter wyjątkowy, w tym znaczeniu, że powinny odbiegać od występujących powszechnie. Uprawnione też jest odwołanie się do sytuacji spowodowanych działaniem czynników, na które zobowiązany nie miał wpływu, niezależnych od sposobu jego postępowania, a wynikających ze zdarzeń losowych. Uwzględniając powyższe wskazać należy, że okoliczności podnoszone przez Skarżącego charakteru takiego nie mają. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko organów nadzoru. W niniejszej sprawie organy podatkowe dokonały prawidłowej analizy, i w konsekwencji - oceny, charakteru podnoszonych przez Skarżącego okoliczności, a postępowanie swoje przeprowadziły zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. W zaskarżonym postanowieniu Minister Finansów przedstawił okoliczności faktyczne sprawy, a także wyczerpująco wyjaśnił przesłanki, jakimi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia oraz przepisy prawa stanowiące jego podstawę prawną. Sąd, kierując się treścią art. 145 § 1 pkt 1 i 2 z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 53, poz. 1270 ze zm.), nie znalazł podstaw do wyeliminowania wydanych w sprawie postanowień. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ww. ustawy.