III SA/Wa 3185/14

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący M. R. i zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że jest osobą bezrobotną bez jakichkolwiek przychodów. Podał, że poza działką budowlaną nie posiada żadnego majątku. Wśród wydatków wymienił zakup żywności (300 zł), środków czystości (50 zł) i ubrań (150 zł), opłatę za telefon (50 zł) oraz wydatki na rozrywkę (100 zł). Skarżący oświadczył, że nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Strona powinna zatem wykazać przez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa więc na stronie. Wynika to z treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Także z użytego w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) spoczywa na stronie. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżący złożył wniosek, który zamiast klarownie przedstawiać stan faktyczny, potęguje wątpliwości w tym zakresie. Przede wszystkim nie wiadomo z jakiego źródła – skoro pozostaje bez pracy, nie korzysta z pomocy społecznej i nie prowadzi z nikim wspólnego gospodarstwa domowego – Skarżący finansuje bieżące wydatki, wśród których wymienił m. in. zakup żywności (300 zł), środków czystości (50 zł) i ubrań (150 zł), opłatę za telefon (50 zł) oraz wydatki na rozrywkę (100 zł). Nie wiadomo również kto ponosi wydatki związane z kosztami utrzymania zajmowanego przez Skarżącego mieszkania. Skarżący nie nadesłał też żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że rzeczywiście jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Nie przesłał nadto wyciągów z rachunków bankowych. Nie wskazał także jakoby ich nie posiadał. Taktyka Skarżącego (na którym w tym postępowaniu ciąży obowiązek dowodowy), by przedstawić minimum informacji, nie mogła więc być skuteczna. Badanie sprawy w przedmiocie prawa pomocy nie polega na analizie spełnienia przez wniosek określonych kryteriów formalnych, ale na merytorycznym ustaleniu zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy i podjęciu na tej podstawie określonego rozstrzygnięcia. Skarżący, nie przedstawiając precyzyjnych informacji w tym zakresie, w istocie uniemożliwił referendarzowi sądowemu poczynienie niezbędnych ustaleń faktycznych w sprawie. Nie sposób przyjąć, że Sąd, będący w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy, dysponentem środków publicznych, będzie decydował o sfinansowaniu udziału Skarżącego w zainicjowanym przez niego postępowaniu sądowym, opierając się jedynie na jego lakonicznych stwierdzeniach. Z tych względów uznać należało, że Skarżący nie wykazał, iż jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a., art. 245 P.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.