III SA/Wa 319/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi S. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od spadków i darowizn oddala skargę Skarżący – S. N. - wnioskiem z dnia 20 czerwca 2006 r. zwrócił się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. o umorzenie zaległości w podatku od spadków i darowizn w kwocie 7 940 zł. W związku z tym, że podatek od spadków i darowizn w całości stanowi dochód jednostki samorządu terytorialnego, stosownie do art. 209 Ordynacji podatkowej Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2010 r. Nr 80, poz. 526), przesłał wniosek do Prezydenta Miasta W. celem zajęcia stanowiska w niniejszej sprawie przez organ samorządowy. Prezydent Miasta W. , postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r., nie wyraził zgody na umorzenie zaległego podatku wraz z odsetkami oraz wyraził zgodę na odroczenie terminu płatności zaległości podatkowej. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. odmówił Skarżącemu udzielenia wnioskowanej ulgi. Skarżący, pismem z dnia 24 stycznia 2008 r., wniósł odwołanie od powyższej decyzji, po rozpatrzeniu którego Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję Organu podatkowego pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. , decyzją z dnia [...] maja 2013 r., odmówił Skarżącemu udzielenia wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej z tytułu nabytego spadku. Skarżący, pismem z dnia 10 czerwca 2013 r., wniósł odwołanie, w którym decyzji Organu pierwszej instancji zarzucił m.in. pominięcie wielu istotnych faktów i nieustosunkowanie się do wszystkich cząstkowych postępowań, które dotyczą tego samego przedmiotu sporu. Dyrektor Izby Skarbowej, decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., utrzymał w mocy decyzję Organu podatkowego pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji powołał się na art. 18 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, z którego wynika, że naczelnik urzędu skarbowego może odraczać lub rozkładać na raty podatek stanowiący dochód gminy wyłącznie na wniosek lub za zgodą dysponenta dochodów. Ze sformułowania "wyłącznie na wniosek lub za zgodą" wynika, że organ podatkowy może realizować przyznane mu kompetencje odnośnie podatków stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, "wyłącznie" po uzyskaniu zgody organu samorządowego. Brak takiej zgody uniemożliwia zastosowanie w takim przypadku ulgi w spłacie należności podatkowych. Organ odwoławczy wyjaśnił, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. Prezydent Miasta W. nie wyraził zgody na umorzenie zaległości podatkowej w wysokości wraz z odsetkami z tytułu nabycia przez Skarżącego spadku. Zatem taki wiążący charakter stanowiska organu współdziałającego powoduje, iż brak zgody Prezydenta Miasta W. skutkuje niemożnością wydania przez Organ podatkowy decyzji pozytywnej z uwagi na brak jednej z przesłanek udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Oznacza to także, że Organy podatkowe nie są uprawnione do oceny, czy dokonany przez Prezydenta W. wybór rozstrzygnięcia jest słuszny. W związku z powyższym Naczelnik był związany, w ocenie Dyrektora, postanowieniem organu samorządowego i wydając decyzję nie mógł wyjść poza jego zakres. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej w W. wskazał na art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że organ podatkowy, z zastrzeżeniem art. 67b, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwlokę lub opłatę prolongacyjną. Organ odwoławczy stwierdził jednak, że w sprawie nie zaistniały wymienione w tym przepisie przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Organ odwoławczy uzasadniając powyższe twierdzenie wskazał, że ze zgromadzonego materiału nie wynika, aby sytuacja finansowa Skarżącego była tragiczna, a odmowa udzielenia wnioskowanej ulgi zagroziła jej egzystencji, tym bardziej, iż zaległości te zostały wyegzekwowane w drodze egzekucji i na dzień wydania decyzji przez Organ podatkowy pierwszej instancji, jak i decyzji drugiej instancji, na Skarżącym nie ciążyła zaległość podatkowa z tytułu podatku od spadków i darowizn. Organy podatkowe ustaliły, że dochody Skarżącego systematycznie, z roku na rok, ulegały powiększeniu, co wskazuje na poprawę sytuacji finansowej Skarżącego. Ponadto Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. , pismem z dnia 10 września 2012 r., wezwał Skarżącego do udzielenia wszelkich informacji dotyczących aktualnej sytuacji finansowej, przedstawienia dowodów obrazujących sytuację życiową i zdrowotną Skarżącego, przedstawienia wszelkich dowodów i informacji mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na to wezwanie Skarżący, pismem z dnia 10 września 2012 r., wniósł o wydłużenie terminu przekazania żądanych dokumentów i informacji do dnia 30 listopada 2012 r. Ponadto wyjaśnił, iż ma [...] lata, często przez szereg dni czuje się bardzo źle i stan jego zdrowia ulega ciągłemu pogorszeniu. Skarżący wskazał, iż przechodzi rehabilitację po poważnej operacji ratującej przed trwałym inwalidztwem, posiada skierowanie na kolejne leczenie szpitalne oraz zalecone wielokrotnie, z konieczności prywatne, przy tym drogie, ale dostępne w sensownym terminie, badania specjalistyczne związane z poważnymi zagrożeniami zdrowia lub życia. Jak jednak zauważył Dyrektor, do dnia wydania decyzji Naczelnika Skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów wskazanych w wezwaniu z dnia 10 września 2012 r. W związku z tym Dyrektor Izby Skarbowej do analizy sytuacji finansowej Skarżącego przyjął koszty utrzymania jednoosobowej rodziny na podstawie danych wynikających z informacji o wysokości minimum socjalnego w czerwcu 2013 r., przedstawionej przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, z której wynika, iż minimum socjalne gospodarstwa domowego emeryta wynosi 1 069, 64 zł miesięcznie. Zatem biorąc pod uwagę wykazany przez Skarżącego w zeznaniu rocznym PIT-37 przychód z tytułu emerytury w wysokości 42 009, 94 zł, pomniejszony o zaliczkę na podatek dochodowy w wysokości 3 748 zł oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 3 255, 76 zł, Skarżący osiągnął dochód netto w wysokości 35 006, 18 zł, co stanowi średniomiesięczny dochód – 2 917, 18 zł. W związku z powyższym Skarżącemu pozostaje kwota w wysokości 1 847, 54 zł, którą może przeznaczyć na dowolny cel, zatem sytuacja finansowa Skarżącego nie jest zła i nie występuje zagrożenie jej egzystencji. Dyrektor Izby Skarbowej uwzględniając powyżej wskazane okoliczności, stwierdził, iż w rozpatrywanej sprawie nie dopatrzył się istnienia wymienionych w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej przesłanek ważnego interesu podatnika lub (i) interesu publicznego. Organ odwoławczy, odnosząc się do kwestii ratalnego uiszczenia zaległości podatkowej, wskazał, iż Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] marca 2006 r., nie wyraził zgody na rozłożenie na raty przedmiotowej zaległości podatkowej, zatem z uwagi na wiążący charakter stanowiska organu współdziałającego, Naczelnik nie mógł wydać decyzji pozytywnej dla Skarżącego. Jednak nie powodowało to braku możliwości dobrowolnego regulowania przez Skarżącego zaległości podatkowej w miarę możliwości finansowych Skarżącego. Zarzut, że Organy podatkowe, poprzez nieudzielenie wnioskowanej ulgi, doprowadziły do wyłączenia z obrotu rynkowego odziedziczonego przez Skarżącego mieszkania, Organ odwoławczy uznał za bezzasadny, gdyż przepisy Kodeksu cywilnego (art. 659 § 1, art. 668 § 1 oraz art. 680) nie zastrzegają dla zawarcia skutecznej umowy najmu warunku uregulowania wszelkich obciążeń dotyczących rzeczy. Zatem sposób dysponowania odziedziczonym lokalem mieszkalnym był suwerenną decyzją Skarżącego. Pismem z dnia 28 grudnia 2013 r. Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję Dyrektora wnosząc o jej uchylenie w całości oraz nakazanie Dyrektorowi Izby Skarbowej niezwłocznego zwrócenia ściągniętego z emerytury Skarżącego podatku od spadków i darowizn w wysokości 7 940 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 48 zł. Wniósł również o nakazanie Dyrektorowi Izby Skarbowej zebrania i dołączenia do akt sprawy wszystkich dokumentów wytworzonych przez uczestników postępowania lub skierowanych do nich albo wymienionych między tymi uczestnikami. Ponadto wniósł o nakazanie Dyrektorowi Izby Skarbowej dołączenie do akt sprawy dokumentów wystawionych przez uprawnione źródła, potwierdzających znajomość przez osoby decyzyjne w Izbie Skarbowej zasad rachunku efektywności ekonomicznej, w tym w szczególności matematyki z zakresu szkoły podstawowej. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, iż jego sprawa trwa już osiem lat, a urzędnicy i funkcjonariusze publiczni tworzą setki dokumentów nie znajdując podstaw do udzielania wnioskowanej ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego, tak postępując łamią Konstytucję Rzeczpospolitej oraz przepisy Unii Europejskiej. Takie działania są bezpośrednio skierowane przeciw podstawowym dobrom, tak publicznym, jak i prywatnym. Jednocześnie Skarżący podniósł, iż przez wadliwe lub nie na czas podjęte, albo w ogóle nie podjęte przez organy władzy decyzje, niszczą dobra wspólne, jak i indywidualne, w tym zaufanie obywatela do władzy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o oddalenie skargi i w całości podtrzymał dotychczasową argumentację. Pismem z dnia 7 stycznia 2015 r. Skarżący uzupełnił swoje stanowisko w sprawie. Wskazał w nim m.in., że Organy nie uwzględniły kosztów utrzymania mieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie, analizowana według powyższych kryteriów, nie zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Pozwala on umorzyć zaległość podatkową wtedy, gdy przemawia za tym ważny interes podatnika lub interes publiczny. Jednakże nawet w przypadku wystąpienia tych przesłanek organ podatkowy ma tylko uprawnienie, a nie obowiązek zastosowania ulgi W niniejszej sprawie wskazane przesłanki nie zaszły. Wniosek i złożone przez Skarżącego dokumenty wskazywały, iż kwestia ewentualnego wystąpienia w sprawie ważnego jego interesu lub interesu publicznego wymaga analizy według kryterium majątkowego i kryterium dotyczącego stanu zdrowia Skarżącego. Wobec tego zgodzić się należy z Organami, iż jakkolwiek stan majątkowy nie pozwala z pewnością na zaspokojenie wszystkich potrzeb Skarżącego, to jednak zasadniczą, niesporną okolicznością faktyczną sprawy jest to, że pobiera on emeryturę w wysokości ponad 3500 zł brutto (2011 r.), zaś w roku 2014 r., jak wynika z notoryjnie znanych Sądowi danych, zgromadzonych dla potrzeb wniosku o udzielenie prawa pomocy, emerytura ta wynosiła 3793 zł brutto. Skarżący posiada samochód osoby, ponosi wydatki związane z jego utrzymaniem, jest właścicielem mieszkania i współwłaścicielem drugiego mieszkania w W. . Pomimo żądania Naczelnika Skarżący nie przedstawił danych, które pozwoliłyby zakwestionować podjętą przez Organy ocenę, że jakkolwiek jego sytuacja materialna jest trudna, to jednak nie jest tragiczna, zaś ocena ta mogła być sformułowana w oparciu o dane o charakterze statystycznym. Przyjąć natomiast należy, że tylko zupełnie nadzwyczajny, spowodowany niezależnymi od podatnika stan jego ubóstwa, który uprawniałby do wniosku, że w razie zapłaty zaległości podatkowej egzystencja podatnika byłaby zagrożona, upoważniałby, w świetle art. 67a § 1 Ordynacji, do zastosowania wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia zaległości. Trzeba też zauważyć, że zaległość, której dotyczył wniosek o umorzenie, została już wyegzekwowana, zatem także i to wskazuje, iż wspomniany stan nadzwyczajnego i niezawinionego przez podatnika ubóstwa, zagrażającego jego egzystencji na poziomie minimum, w niniejszej sprawie nie wystąpił. Z kolei, odnośnie do wskazanego kryterium dotyczącego stanu zdrowia Skarżącego, to oczywiście wiąże się ono z kryterium majątkowym w ten sposób, że niekwestionowany przez Organy i przez Sąd zły stan zdrowia Skarżącego, liczne i ciężkie jego choroby oraz wynikająca stąd konieczność ponoszenia wydatków na leczenie, istotnie, negatywnie wpływają na możliwości finansowe Skarżącego. Niemniej nadal nie stwarza to sytuacji nadzwyczajnej, która pozwoliłaby zastosować tę uznaniową ulgę podatkową, o której mowa w cytowanym przepisie Ordynacji. Zarzuty zawarte w skardze i piśmie z dnia 7 stycznia 2015 r. w większości nie dotyczą niniejszej sprawy. Akta sprawy są kompletne i pozwalały wydać zaskarżoną decyzję, a Sądowi skontrolować jej legalność. Organy nie naruszyły art. 67a Ordynacji, żadnego innego przepisu prawa krajowego, ani żadnego przepisu prawa wspólnotowego. To ostatnie prawo w ogóle nie było w sprawie stosowane. Kwestia przewlekłości postępowania mogła być podnoszona w trakcie ewentualnej skargi na tę przewlekłość lub na bezczynność, zaś formułowane przez Skarżącego uwagi co do niskiego poziomu wiedzy pracowników Organów z dziedziny matematyki i ekonomii są zbyteczne i bezprzedmiotowe (pomijając ich ocenę z innego jeszcze punktu widzenia). W tej ostatniej kwestii wypada jedynie przypomnieć, że system administracji podatkowej nie jest instytucją o charakterze kredytowym. Odrzucić więc należy ten rodzaj argumentacji Skarżącego, który sprowadza się do uwagi, że umorzenie zaległości pozwoliłoby mu wyremontować mieszkanie, które następnie mogłoby stanowić przedmiot dochodu z najmu, który z kolei mógłby być źródłem wpływów podatkowych fiskusa. Sformułowany w skardze postulat "modyfikacji wadliwego prawa" powinien być skierowany do Ustawodawcy, a nie do Organów podatkowych. Z kolei nieuwzględnienie przez Organy wydatków na utrzymanie mieszkania miało miejsce głównie dlatego, że tej kwestii Skarżący nie podnosił w trakcie postępowania podatkowego. Niezależnie od tego zauważyć wypada, że własność każdej rzeczy, w tym mieszkania, zawsze generuje konieczne koszty jej utrzymania, niezbędnych nakładów i zachowania od pogorszenia. Skarżący twierdzi więc w ten sposób, że ważny jego interes w umorzeniu zaległości wynika ze statusu właściciela mieszkania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.