III SA/Wa 32/08

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych ze skargi M. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2007 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. postanawia 1. przyznać skarżącej prawo pomocy w części, tj. zwolnić ją od wpisu od skargi w wysokości powyżej 100,- zł, 2. odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje wnioskowane przez stronę zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu z 5 grudnia 2007 r. M. L. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu stwierdziła, że uzyskuje - co miesiąc - dochód z emerytury w wysokości 1148 zł netto zł, posiada dom o powierzchni ok. 300,- m. kw. - obciążony hipoteką. Ze wskazanej kwoty spłaca zaległe i płaci bieżące rachunki. Od lipca 2005 r. pozostaje bez pracy. Poinformowała, że jej stan zdrowia - w ciągu ostatnich 3 lat - pogorszył się: na leki i wizyty u lekarzy specjalistów wydaje do 350,- zł miesięcznie. Skarżąca nie zamieszkuje razem ze swoim mężem, lecz - każde z nich - u swoich najbliższych - w celu zmniejszenia nakładów finansowych na utrzymanie. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 10 stycznia 2008 r. skarżąca przesłała aktualne zaświadczenie o stanie zdrowia i zaznaczyła zakres prawa pomocy, o które zwróciła się. Wymagany w sprawie wpis wynosi 2000,- zł, zatem w odniesieniu do możliwości uiszczenia tej kwoty należy oceniać zdolność strony do ponoszenia w sprawie kosztów sądowych, ponieważ na obecnym etapie postępowania tylko te koszty są wymagalne, a sytuacja majątkowa strony może zmieniać się. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest przy tym formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest oczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 8 grudnia 2004 r. sygn. GZ 123-124/04). Żeby ocenić stan majątkowy strony niezbędne są precyzyjne informacje o środkach finansowych, które strona posiada. Referendarz sądowy zauważa, że Sąd, w postanowieniu z 12 listopada 2007 r. sygn. III SA/Wa 1754/07 przyznał jej prawo pomocy. Fakt ten nie oznacza obowiązku powielenia rozstrzygnięcia w analizowanej sprawie, ponieważ referendarz sądowy bada każda sprawę oddzielnie, ocenia zmieniające się okoliczności, świadomość skarżącej ponoszenia kosztów sądowych i poczynienia na ten cel oszczędności - do granic wydatków niezbędnie koniecznych do zabezpieczenia swojej egzystencji. Wszystkie te czynności zostały w sprawie dokonane przez referendarza sądowego, który miał na względzie dokumenty zebrane zarówno w sprawie o sygn. III SA/Wa 1754/07, jak też w sprawie obecnie analizowanej. Ocena sytuacji materialnej skarżącej zawarta w postanowieniu Sądu jest dla referendarza sądowego wiążąca tylko, jeśli postanowienie jest wydane uprzednio przez Sąd w tej konkretnej badanej sprawie, występuje tożsamość żądania i tylko w sytuacji, jeżeli sytuacja majątkowa strony nie uległa zmianie, co strona powinna, najpóźniej w następstwie wezwania, uprawdopodobnić. Skarżąca wskazała, że na dzień złożenia wniosku uzyskiwała dochody w wysokości 1148,- zł netto miesięcznie. Z kwoty tej, jak wspomniała w oświadczeniu z 28 października 2007 r., pokrywa koszt związane ze swoim utrzymaniem, spłaca długi - w wysokości ponad 700 tys. - i zakupuje lekarstwa. Jak skarżąca wskazała, oprócz kredytu bankowego, ma ona liczne zobowiązania względem osób, które świadczyły jej pomoc finansową, kiedy była bez pracy. Potrzebę ponoszenia wydatków na poratowanie zdrowia dokumentuje, oprócz oświadczeń skarżącej, także przekazane Sądowi zaświadczenie lekarskie. W ocenie referendarza sądowego, przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie nie jest uzasadnione, ponieważ nie można uznać, że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie wygospodarować środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych w sytuacji, gdy posiada stałe źródło dochodu.. Fakt obciążenia hipoteki domu należącego do skarżącej, znacząca dysproporcja miedzy wysokością wymaganego wpisu i posiadanymi przez skarżącą środkami pieniężnymi oraz konieczność ponoszenia nakładów związanych z poratowaniem zdrowia w wysokości 1/3 miesięcznych dochodów skarżącej nie zobowiązują referendarza sądowego do przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, ponieważ nie uprawdopodobniła, że nie jest w stanie uczestniczyć - w jakiejkolwiek części - w kosztach postępowania. Referendarz sądowy zauważył, że część zobowiązań, które zadeklarowała skarżąca jest zabezpieczona na hipotece nieruchomości, którą posiada, co nie uszczupla znacząco jej bieżących dochodów i nie uniemożliwia uiszczenia wpisu sadowego w wielkości wyrażonej w sentencji postanowienia. Okolicznością uzasadniającą zwolnienie od kosztów sądowych w całości nie jest fakt spłaty zaciągniętych zobowiązań, zwłaszcza, że z dokumentów nadesłanych przez skarżącą nie wynika, by odbywał się on w sposób nieharmonijny. Skarżąca dysponuje regularnymi dochodami, które przeznacza na zaspokajanie własnych potrzeb Jednak w ocenie referendarza sądowego, nawet z nadesłanych przez skarżącą materiałów i deklaracji wynika, że sytuacja finansowa skarżącej wypełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ponieważ skarżąca uprawdopodobniła, iż natychmiastowe uregulowanie pełnej kwoty wymaganych kosztów sądowych, a nawet przeważającej ich części, może spowodować, z racji obowiązku ponoszenia kosztów utrzymania i obowiązku spłaty należnych zobowiązań, znaczące pogorszenie jej sytuacji bytowej. Zarazem skarżąca nie wykazała, że uiszczenie kwoty oznaczonej w sentencji spowoduje ten skutek. Stąd decyzja referendarza sądowego o miarkowaniu wymaganych kosztów do wysokości, której uiszczenie umożliwia skarżącej udział w postępowaniu sądowym. Ze względu na zadeklarowane oddzielne prowadzenie gospodarstwa domowego z mężem - znając zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z 6 października 2006 r., sygn. GZ 71/04 ONSAiWSA 2005/1/8 - referendarz sądowy, mając na uwadze potrzebę realizacji postulatu bezzwłocznego dostępu do Sądu, nie badał sytuacji majątkowej małżonka skarżącej i zdolności wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego. Ze względu na powyższe należało, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., postanowić jak w sentencji.