III SA/Wa 3204/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, sędzia WSA Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2017 r. sprawy ze skargi L. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz L. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec L. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: Skarżąca, Spółka, Zobowiązany) na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza B., z dnia 20.05.2015r. nr [...] oraz z dnia 20.10.2015r. nr [...], obejmujących zaległości w podatku od nieruchomości od osób prawnych w łącznej kwocie należności głównej w wysokości 4.040.430.90 zł. plus należne odsetki. Zawiadomieniem z dnia 8 października 2015r. nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego w celu wyegzekwowania należności objętej tytułem wykonawczym z dnia 20.05.2015r. nr [...] u dłużnika zajętej wierzytelności, będącym bankiem [...] Bank [...] S.A. Dłużnik zajętej wierzytelności oraz Zobowiązany wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] odebrali przedmiotowe zawiadomienie w dniu 13.10.2015r. Dłużnik zajętej wierzytelności pismem z dnia 13.10.2015r. przyjął zawiadomienie do realizacji, informując jednocześnie, o zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej. Zawiadomieniem z dnia 28.10.2015r. nr [...] organ egzekucyjny ponownie dokonał zajęcia rachunku bankowego w [...] Bank [...] S.A., w celu wyegzekwowania należności objętej tytułem wykonawczym z dnia 20.10.2015r. nr [...]. Dłużnik zajętej wierzytelności odebrał przedmiotowe zawiadomienie w dniu 03.11.2015r., natomiast Zobowiązany wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] w dniu 02.11.2015r. Dłużnik zajętej wierzytelności pismem z dnia 03.11.2015r. przyjął zawiadomienie do realizacji, informując jednocześnie, o zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej. Zawiadomieniami z dnia 20.04.2016r. nr [...] oraz nr [...] organ egzekucyjny dokonał zmiany wysokości zajęcia rachunku bankowego w [...] Bank [...] S.A. do kwoty kosztów egzekucyjnych w wysokości 67.434.90 zł. oraz 206.588.40 zł. Dłużnik zajętej wierzytelności odebrał przedmiotowe zawiadomienia w dniu 26.04.2016r. natomiast Zobowiązana w dniu 25.04.2016r. Pismem z dnia 15 kwietnia 2016r. wierzyciel - Burmistrz B. wystąpił z wnioskiem o umorzenie w całości postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych w związku z dobrowolną spłatą wierzytelności nimi objętych i wyraził wolę obciążenia zobowiązanego kosztami postępowania egzekucyjnego. Pismem z dnia 20 kwietnia 2016r. Organ egzekucyjny poinformował wierzyciela, że egzekucja zostanie umorzona po zapłaceniu kosztów egzekucyjnych oraz. w celu ustalenia osoby, która będzie obciążona kosztami egzekucyjnymi poprosi! o wskazanie daty uregulowania należności objętych tytułami wykonawczymi. Wierzyciel pismem z dnia 27.04.2016r. wskazał, że wpłata została dokonana w dniu 14.04.2016r. Pismem z dnia 9 maja 2016r. pełnomocnik Zobowiązanej Spółki złożyła wniosek o umorzenie postępowań egzekucyjnych, prowadzonych na podstawie ww. tytułów wykonawczych, powołując się na wniosek wierzyciela o ich umorzenie oraz przytoczyła wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.01.2009r" sygn. akt II FSK 1027/08. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016, poz. 599 ze zm.), dalej jako u.p.e.a. z uwagi na nieuregulowanie kosztów egzekucyjnych przez Skarżącą. Pismem z dnia 5 lipca 2016r. pełnomocnik Skarżącej złożyła zażalenie zarzucając, iż organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowań egzekucyjnych pomimo: wygaśnięcia obowiązku, wystąpienia przez wierzyciela z wnioskiem o umorzenie postępowań, zgodnych wniosków wierzyciela i zobowiązanego o umorzenie tych postępowań., oraz poprzez uznanie, że koszty egzekucyjne są objęte zakresem zastosowania normy wynikającej z przepisu art. 2 u.p.e.a. i niezapłacone koszty egzekucyjne stanowią przeszkodę w umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciw Zobowiązanej. Na potwierdzenie swoich twierdzeń ponownie powołała orzecznictwo mówiące o obligatoryjności umorzenia postępowania egzekucyjnego w razie spełnienia przesłanek wypełniających art. 59 ustawy egzekucyjnej. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, na brzmienie art. 64 § 8 u.p.e.a. Zaznaczył, iż w kontekście tego przepisu wyłania się sprzeczność z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. traktującym o konieczności umorzenia postępowania w razie wygaśnięcia obowiązku, co rodzi odmienne skutki prawne. Organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19.10.2012r., sygn. akt II FSK 492/11. Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, iż w niniejszej sprawie istotne znaczenie ma moment spłaty wierzytelności objętej tytułami wykonawczymi. Według informacji uzyskanej od wierzyciela wpłata została dokonana 14.04.2016r., a więc już po dokonanych w dniach 08.10.2015r. i 28,10.2015r. zajęciach egzekucyjnych w [...] Bank [...] S.A., tj. po wszczęciu postępowań egzekucyjnych. Organ powołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 03.12.2008r., sygn. akt. I SA/OL 465/08. Organ podzielając zaprezentowane wyżej stanowisko orzecznictwa stwierdził, że zapłata przez zobowiązanego egzekwowanej od niego należności już w trakcie postępowania egzekucyjnego, po dokonaniu czynności egzekucyjnych, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a powstałe w wyniku dokonania tych czynności koszty egzekucyjne, jeżeli obciążają one zobowiązanego, mogą być egzekwowane w trybie określonym w art. 64e § 6 u.p.e.a. W związku z powyższym Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że działanie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. polegające na odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego było prawidłowe, gdyż nie zaistniały żadne z przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. W ocenie Organu odwoławczego w analizowanej sprawie nie można mówić o bezpodstawności istnienia obowiązku o charakterze trwałym t.j. wygaśnięciu obowiązku poprzez jego wykonanie, gdyż pojęcie to należy odnosić do okresu sprzed wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W tym stanie faktycznym należność, wynikająca z tytułów wykonawczych została zrealizowana, tzn. w tym zakresie postępowanie egzekucyjne zostało zakończone - z powodu spełnienia jego celu - zaspokojenia wierzyciela poprzez zapłatę, co równoznaczne jest z wyegzekwowaniem obowiązku. Organ odwoławczy wskazał, iż pozostały jednak jeszcze do spłacenia koszty egzekucyjne, co do których wierzyciel wypowiedział się, aby obciążyć nimi zobowiązanego. Dlatego organ egzekucyjny dokonał zmian wysokości zajęcia wierzytelności w banku. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, iż obowiązek uiszczenia kosztów egzekucyjnych powstał w dniu 13.10.2015r. i 03.11.2015r. w wyniku doręczenia [...] Bank [...] S.A. zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych. Zobowiązanej odpisy tytułów wykonawczych wraz z ww. zawiadomieniami o zajęciu rachunków bankowych doręczono odpowiednio w dniu 13.10.2015r. i 02.11.2015r. W związku z tym stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie powstały koszty egzekucyjne z tytułu opłaty za zajęcie wierzytelności innej niż świadczenie z ubezpieczenia społecznego i wynagrodzenie za prace, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 ustawy, tj. opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego oraz opłata manipulacyjna, wymieniona w art. 64 g 6 ustawy. W związku z powyższym wskazał, iż na kwotę kosztów egzekucyjnych składa się kwota 172.157,00 zł plus 56.195.75 zł opłaty za zajęcie rachunku bankowego (5% od kwoty egzekwowanej należności, tj. kwoty 3.443.140.06 zł, wynikającej z tytułu wykonawczego nr [...] oraz 5% od kwoty egzekwowanej należności t.j. kwot; 1.123.914.90zł. wynikającej z tytułu wykonawczego nr [...] ) oraz kwota 34.431,40zł. i kwota 11.239,15 zł opłaty manipulacyjnej (1% kwoty egzekwowanych należności). W tym stanie faktycznym organ odwoławczy uznał, iż istnieje podstawa do prowadzenia egzekucji co do kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie wyliczonej przez organ egzekucyjny na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 oraz § 6 u.p.e.a. w wysokości 274.023.30zł, W skardze na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła o - uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit. c) p.p.s.a.; - umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko Skarżącemu na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z dnia 20.10.2015r. oraz nr [...] z dnia 20.05.2015r. Z uwagi na wystąpienie w niniejszej sprawie podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. oraz art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.; - umorzenie postępowania egzekucyjnego w części, w jakiej egzekwowana należność została zapłacona przez Skarżącego, w razie uznania przez tut. Sąd. iż brak jest w niniejszej sprawie podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości; - zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przypisanych oraz kwotę 1 7 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art 59 5 1 pkt.9 i art. 59 § 4 u"p.e.a poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko Skarżącemu pomimo wystąpienia przez wierzyciela Skarżącego z wnioskiem o umorzenie w/w postępowania; 2. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 59 § 1 pkt. 2 i art. 59 § 4 u.p.e.a. poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko Skarżącemu na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z dnia 20 października 2015 r. oraz [...] z dnia 20 maja 2015 r. pomimo wygaśnięcia obowiązku będącego przedmiotem tego postępowania na skutek dobrowolnego zapłacenia przez Skarżącego całości egzekwowanej od niego kwoty; 3. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 59 5 1 pkt. 2 i 9 w zw. z art. 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, że koszty egzekucyjne są objęte zakresem zastosowania normy wynikającej z przepisu art. 2 u.p.e.a. oraz że niezapłacone koszty egzekucyjne stanowią przeszkodę w umorzeniu ww. postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko Skarżącemu; 4. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 59 § 3 i § 4 u.p.e.a. poprzez odmowę umorzenia w/w postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko Skarżącemu pomimo zgodnych wniosków wierzyciela Skarżącego i samego Skarżącego o umorzenie tych postępowań; 5. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 59 § 1 pkt 2 i 9 oraz art. 64c § 5 i 6 u.p.e.a. poprzez uznanie, że umorzenie ww. postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko Skarżącemu w zakresie zapłaconych przez Skarżącego należności (tj. w zakresie w jakim egzekwowany obowiązek wygasł) wyklucza możliwość egzekwowania kosztów tego postępowania egzekucyjnego. W skardze z dnia 30 września 2016r., Strona zarzuciła, iż Dyrektor Izby Skarbowej w W., wydając zaskarżone postanowienie naruszył przepisy art. 59 § 1 pkt 2 i pkt 9, art. 59 § 3 i § 4 oraz art. 64 c § 5 i 6 u.p.e.a. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna, dlatego zaskarżone postanowienie należało uchylić. 1. W niniejszej sprawie zarówno wierzyciel, jak i dłużnik wnieśli o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Za przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego zarówno wierzyciel, jak i dłużnik w swoich wnioskach wskazali to, że dłużnik uiścił należność objętą tytułem wykonawczym. Okoliczność ta nie jest sporna, podobnie jak nie jest sporne to, że zapłata należności nastąpiła bezpośrednio na rzecz wierzyciela i że nastąpiło to już po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, w tym po dokonaniu czynności egzekucyjnych, które jednak nie przyniosły rezultatu w postaci wyegzekwowania należności. 2. Organ w odpowiedzi na wniosek Zobowiązanego wydał postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, a organ odwoławczy utrzymał je w mocy, powołując się na to, że nie wyegzekwowano (jeszcze) należnych organowi egzekucyjnemu kosztów egzekucyjnych. 3. Sąd odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego uznaje za nieuprawnioną. W ocenie Sądu rację ma Skarżąca, że skoro wierzyciel wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, to organ był zobowiązany to uczynić. Art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. stanowi, że postępowanie egzekucyjne umarza się na żądanie wierzyciela. Ustawodawca nie pozostawił organowi egzekucyjnemu żadnego luzu decyzyjnego w tym względzie. Organ jest związany stanowiskiem wierzyciela. Z akt sprawy wynika, że wierzyciel złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego i zarazem z akt sprawy nie wynika, aby wierzyciel skutecznie go cofnął lub aby wniosek obarczony był jakimiś wadami. 4. W niniejszej sprawie zatem w ocenie Sądu zaistniała obligatoryjna przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego przewidziana w art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Skarżąca (Zobowiązany) wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego w ocenie Sądu ma prawo zwracać organowi uwagę nie tylko na to, że uregulowała należność, lecz także i na to, że wierzyciel wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zobowiązany z powołaniem się także i na tę przesłankę może domagać się, aby organ umorzył postępowanie egzekucyjne. Zarzut oparty na naruszeniu art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. w ocenie Sądu może doprowadzić do podważenia prawidłowości zaskarżonego postanowienia także w sytuacji takiej jak ta, która zaistniała w niniejszej sprawie, tj. wówczas, gdy zobowiązany powołuje się na to, że wierzyciel wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego. 5. Kwestią drugorzędną w tej sprawie w ocenie Sądu jest to, że zobowiązany żądając umorzenia postępowania egzekucyjnego powołuje się także na spełnienie przesłanki przewidzianej w innym przepisie - art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., a mianowicie na to, że obowiązek wygasł z innego powodu – gdyż należność objęta tytułem wykonawczym została zapłacona. W ocenie Sądu kluczowe jest to, że wierzyciel wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego i tym wnioskiem organ był związany. Organ twierdzi, że umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu wykonania obowiązku jest obligatoryjną przesłanką umorzenia postępowania tylko wtedy, gdy wykonanie obowiązku nastąpiło przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). I znów, Sąd podkreśla, że kluczowy w tej kwestii nie był wniosek zobowiązanego, lecz wniosek wierzyciela, który obligował organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego. 6. O związaniu organu egzekucyjnego wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego orzekł m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 lutego 2014 r., II FSK 674/12, powołując się na literaturę przedmiotu – "Organ egzekucyjny jest związany żądaniem wierzyciela umorzenia egzekucji i nie jest uprawniony do działania z urzędu i badania, czy i która z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. zachodzi", zob. P. Pietrasz, (w:) D. R. Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz LEX do art. 59, Warszawa 2010. 7. Organ odmawiając umorzenia postępowania egzekucyjnego jako przyczynę odmowy wskazał na to, że, po pierwsze, nie wyegzekwowano kosztów egzekucyjnych, a po drugie, że wierzyciel – jak to ujął organ – "wyraził wolę, by kosztami egzekucyjnymi obciążyć Zobowiązanego". 8. Odnosząc się do pierwszej z tych kwestii Sąd jest zdania, że w razie złożenia przez wierzyciela wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego organ nie jest uprawniony z powstrzymywaniem się od umorzenia czy też uzależnianiem umorzenia od tego, czy Zobowiązany uiścił (uiści) koszty egzekucyjne lub też czy zostaną one z niego przymusowo ściągnięte. Uznać należy, że wniosek wierzyciela o umorzenie postępowania egzekucyjnego nakazuje organowi powstrzymać się z jakimikolwiek dalszymi, kolejnymi czynnościami egzekucyjnymi, a postępowanie egzekucyjne - formalnie umorzyć wydając stosowne postanowienie na podstawie art. 59 § 3 u.p.e.a., skoro Zobowiązany tego żądał. 9. Co do drugiej kwestii natomiast, tj. "woli" wyrażonej przez wierzyciela, aby to dłużnik poniósł koszty postępowania egzekucyjnego – Sąd jest zdania, że wola wierzyciela nie może dyktować zasad ponoszenia kosztów umarzanego postępowania egzekucyjnego, nawet jeśli umorzenie ma nastąpić na wniosek wierzyciela. 10. Reasumując, zdaniem Sądu o konieczności uchylenia zaskarżonego postanowienia zadecydowało naruszenie przez organ bezwzględnego nakazu umorzenia postępowania egzekucyjnego, jeśli wystąpił o to wierzyciel, tj. naruszenie art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego zaskarżone postanowienie należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Przy ponownym rozpatrzeniu zażalenia Zobowiązanego organ zobowiązany będzie uwzględnić zaprezentowane wyżej stanowisko Sądu co do tego, że wniosek wierzyciela stanowi wiążącą dla organu przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Rozstrzygnięcia co do umorzenia postępowania egzekucyjnego, jeśli wierzyciel wystąpił o umorzenie, organ egzekucyjny nie może uzależnić od tego, czy koszty postępowania egzekucyjnego zostały pokryte. O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i 2 P.p.s.a.