III SA/Wa 3205/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Kocewiak po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia albo częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. M. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia: – odmówić przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 6 maja 2009 r., E. M. (dalej "skarżąca" lub "strona") wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych ewentualnie o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi w kwocie 100 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że uzyskuje dochód miesięczny netto z umowy o pracę w kwocie 2.136 zł (jedyne źródło dochodu). Opisując miesięczne wydatki wskazała: opłatę czynszową w kwocie 800 zł, energię elektryczną – 160 zł, gaz - 260 zł (w miesiącach zimowych 500 zł), wydatki na leki – 60 zł, miesięczną ratę kredytu bankowego – 260 zł, ratę pożyczki z kasy zapomogowo - pożyczkowej - 150 zł, ratę pożyczki remontowej w I. S.– 300 zł. Zgodnie z jej wyliczeniami, po odliczeniu wszystkich wymienionych wydatków na życie pozostaje jej kwota 136 zł. Stwierdziła, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji życiowej, co nie pozwala jej zapłacić kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego utrzymania. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej majątek stanowi mieszkanie - strych w adaptacji o powierzchni 112 m.kw., na podstawie umowy o adaptację z notarialnym przyrzeczeniem wykupu (ekspektatywa własności). Dodatkowo skarżąca wskazała, że u obecnego pracodawcy pracuje od maja 2008 r. i nie przysługuje jej prawo do jakiejkolwiek formy pomocy materialnej, kasy zapomogowo-pożyczkowej, funduszu socjalnego, premii, dodatków, nagród okresowych. W poprzedniej pracy skarżąca zarabiała 1.910 zł (netto). Wyjaśniła również, że konieczność spłaty wysokich rat z tytułu pożyczki z kasy zapomogowo – pożyczkowej w kwocie 3.500 zł i pożyczki remontowej w kwocie 7.000 zł jest konsekwencją zmiany miejsca pracy i koniecznością uregulowania zobowiązań wobec poprzedniego pracodawcy. Wykonując wezwanie do przedstawienia dodatkowych dokumentów i informacji na temat stanu majątkowego i dochodów skarżąca nadesłała kopie zeznań podatkowych PIT-37 za lata 2007 – 2008 wraz z załącznikami PIT/D, kopię umowy o pracę na czas nieokreślony, wyciągi bankowe, kopię umowy kredytu WŁASNY KĄT hipoteczny wraz z symulacją spłaty, kopie zawiadomień banku o wysokości rat, kopie dokumentów potwierdzających opłaty stałe (czynsz, gaz, energia elektryczna). Ponadto skarżąca oświadczyła, że nie posiada lokat bankowych oraz nieruchomości lub ruchomości o wartości ponad 1.000 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a, Sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis w kwocie 100 zł oraz stan faktyczny sprawy, brak uzasadnienia dla przyznania skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 100 złotych nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego. Stwierdzić należy, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada mieszkanie oraz stałe źródło dochodów z tytułu wykonywanej pracy. We wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczyła, że miesięcznie zarabia 2.136 zł (netto) z tytułu umowy o pracę, ale przedstawione wyciągi bankowe wskazują wpływ środków z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości około 2.500 zł, a ponadto przelewy realizowane na jej konto przez Sąd Rejonowy w kwotach 517 zł w marcu 2009 r. oraz 275 zł w kwietniu i w maju 2009 r. Z przedstawionych wyciągów bankowych wynika więc, że miesięczny dochód skarżącej wynosi około 3.000 zł. Ponadto, z przedstawionego zeznania podatkowego wynika, że skarżąca uzyskała w 2007 r. dochód w wysokości 34.276,28 zł, a w roku 2008 – w wysokości 48.740,56 zł. W zeznaniach podatkowych skarżąca wykazała nadpłatę w wysokości 340 zł – za 2007 r. oraz w wysokości 623 zł - za 2008 r. Uzyskiwane dochody niewątpliwie nie należą do niskich, a zwrot nadpłaconego podatku poprawia sytuację finansową skarżącej. Konfrontując z uzyskiwanymi dochodami obciążające skarżącą wydatki zauważyć należy, że skarżąca spłaca kredyt hipoteczny, którego miesięczna rata wynosi około 270 zł. Na potwierdzenie tej okoliczności skarżąca przedstawiła kopie umowy kredytowej. Spłatę kredytu potwierdzają również przedstawione wyciągi z rachunku bankowego. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła, że spłaca również pożyczkę z kasy zapomogowo - pożyczkowej i pożyczkę remontową, które zaciągnęła u poprzedniego pracodawcy. Skarżąca nie odpowiedziała jednak na wezwanie wystosowane do niej na podstawie art. 255 p.p.s.a. w zakresie przedstawienia umów pożyczek. Również przedstawiony wyciąg bankowy nie wskazuje na spłatę zobowiązań z tytułu zaciągniętych pożyczek. Nieprzedstawienie opisanych umów przekłada się na negatywną ocenę wykazania przez skarżącą przesłanek wskazanych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Istotne jest równie, że skarżąca ma zapewnione potrzeby mieszkaniowe – strych w adaptacji o powierzchni 112 m.kw. Z załączonego wymiaru opłat czynszowych wynika natomiast, że zajmowane tylko przez skarżącą mieszkanie ma powierzchnię 134 m.kw. Powierzchnia zajmowanego mieszkania determinuje koszty jego utrzymania. Skarżąca płaci czynsz w kwocie 800 zł, opłaca gaz oraz energię elektryczną. Przedstawione kopie rachunków z tytułu ponoszonych opłat za gaz wskazują, że w okresie zimowym (za grudzień 2008 r. styczeń 2009 r. ) skarżącą obciążył koszt zużycia gazu w wysokości 1.038,17 zł. Następne faktury wystawione zostały na kwotę 454 zł – faktura za luty 2009 r. oraz faktura na 282 zł - za marzec 2009 r. Przyjąć więc można, zgodnie z oświadczeniem skarżącej, że miesięczny koszt zużycia gazu w innych miesiącach niż zimowe wynosi około 260 zł. Analizując przedstawione kopie faktur dokumentujących koszty zużycia energii elektrycznej wskazać należy, że skarżąca przedstawiła dwie faktury: za styczeń 2009 r. oraz marzec 2009 r. Ponieważ przedstawione faktury nie są czytelne, nie można jednoznacznie stwierdzić, czy każda z nich dokumentuje koszt zużycia energii za okres jednego miesiąca, czy też za okres dwóch miesięcy, co przekłada się na wysokość wydatków obciążających skarżącą. Podsumowując przedstawione informacje stwierdzić należy, że miesięczny dochód jednoosobowego gospodarstwa domowego wynosi około 3.000 złotych netto. Udokumentowane koszty bieżącego utrzymania stanowią kwotę około 1.220 zł (czynsz, gaz, energia w wysokości wskazanej przez skarżącą). Skarżąca udokumentowała też spłatę kredytu hipotecznego (około 270 zł). Mając na uwadze, że skarżąca utrzymuje mieszkanie o powierzchni 134 m.kw., posiada stałą pracę i nie wykonała w pełni wezwania skierowanego do niej na podstawie 255 p.p.s.a., nie jest zasadne zwolnienie jej z kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis w minimalnej wysokości. Nie negując okoliczności, że zapłata wpisu może spowodować konieczność redukcji innych wydatków, stwierdzić jednak należy, że sytuacja finansowa skarżącej nie jest wyjątkowa, a zapłata wpisu nie spowoduje powstanie uszczerbku w jej koniecznym utrzymaniu W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż nie zachodzą przesłanki do zastosowania wobec skarżącej prawa pomocy. Zapłata wpisu umożliwi rozpoznanie złożonej skargi przez Sąd, a pozytywne rozstrzygnięcie skargi spowoduje orzeczenie na rzecz skarżącej zwrotu poniesionego kosztu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.